Salı, 26-09-2017, 00.31.30
Hoşgeldiniz Konuk | RSS

BAŞHÜYÜK

[ Yeni kayıt · Members · Forum rules · Search · RSS ]
Page 1 of 212»
Forum » KARAÇAY-MALKAR Karaçay bla Malkar » DİN » KURAN - KARAÇAY TİLDE
KURAN - KARAÇAY TİLDE
AssıTarih: Cuma, 14-08-2009, 00.05.34 | Mesaj # 1
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda


KURAN - KARAÇAY TİLDE

http://www.kamatur.org

Bilal Laypan

Karaçayda, Malkarda da Kurannı ana tilibizge köçürürge küreşgenle bolgandıla. Allay cuvablı işge tavkellikleri cetgenine da seyirsineme. Özge, kimi Orusçadan köçürürge küreşgendi, kimi maganasın nazmula bla aytırga küreşgendi. Men ala bla şagırey bolgandan sora, etgenleri kölüme cetmey, Kurannı başha Türk tillege köçürülgenlerin katıma salıb, arab tilge usta bir caşnı da canıma olturtub, alga arabça okutub, makamına tıñılab, ızı bla har bir surada sözleni, ayatlanı maganaların sorub, cañıdan kesim da okub (Moskvada Kral Universitetde eki cılnı arab tilge üreññenim ol zatha caradı), uvak-uvak köçüre başladım. Söz üçün, Al-Fatihanı men bılay köçürgenme.

Aguzu-billâhi minaş-şaytanir-racim
Bismillâhir-rahmanir-rahim

1. Rahman em rahim bolgan Allahnı atı bla
2. Har mahtav Allahhadı – bütev Alamlanı İyesine,
3. Çeksiz haterligi, cumşaklıgı bolgan
4. Kıyamat künnü Töresine!
5. Caññız Seññe kulluk etebiz emda umutçubuz caññız Senden:
6. Tüz colga tüzet bizni,
7. Seni çamlandırganla emda acaşhanla bargan colga tül,
Sen razılıgıñı bergenle bargan colga.

Amin.

Bu halda suralanı köçüre turganlayıma, bir kün Gitçe Karaçaydan el başçı emda cazıvçu Laypanlanı Nür-Magomet kuvanıb meññe telefon etdi: «Ebzelanı Abu-Üsuf (Abüsüb) haci Kurannı karaçay tilge köçürgendi. Okuganla bek carathandıla». Abüsüb afendini kesin da tanıganım sebebli, «köçürgeni kolubuzga tüşse, «As-Alan» jurnalnı endigi nomerine salayık» dedim. Alay bla, 2002-çi cıl Ebzelanı Abüsüb afendini suvablı işi duniya carıgın kördü. Men da Kurannı ana tilge köçürüb başlaganımı tohtatdım – Abüsübnükünden igi etalmazımı añılaganım sebebli. Abüsüb afendi kuru miyik daracada köçürgen bla kalmay, har suranı maganasın açıklab, kaysı biribiz da haparlı bolurça etib bargandı. Ülgüge birinçi suranı keltireyik. Abüsüb kısha hapar da aytıb, anı bılay açıklaydı:

«Kuran bütev da 114 suraga bölünedi. Ala Kurañña Allahdan kelgeniça tüşmegendile: tablıgına köre, uzunlanı Kitabnı allına, kıshalanı da ahırına salgandıla. Alanı birinçisi Faatihadı. Bu suranı talay atı bardı: alanı biri Alhamdı, bizde da ol atı bla cürüydü; biri da Faatiha – Kurannı açhıçı; biri da Ummul Kitab – kitabnı anası...

[ AÇIVÇU ]

Rahmatlı, cumuşak Allahnı atı bla

Bismillâhnı üsünden imamlanı arasında tartış bardı. Abu-Hanifa, ol har sura anı bla başlaññan başıdı,- degendi. Birsi üç imam a, kalgan surala da anı bla başlansala da, anı Alhamnı birinçi ayatına sanagandıla. Ol sebebden, Abu-Hanifanı mazhabında imam, namazda anı içinden okuydu. Şafigıy mazhabında imam tışından okuydu.

Musliman adam har ne tukum işin Ullu Allahnı atı bla başlarga kerekdi, kuru mal kesgen bla kesi kereklisine eşikge karaganı bolmasa. Mal, Bismillâhi Allahu Akbar, deb kesiledi.

1. Mahtavla barı da duniyalanı İyesi –
2. Rahmatlı, Cumuşak Allahhadı
3. (tüzlük bla) süd bolluk künnü patçahına.
4. (Ey Allah!) Biz kuru Seññe kulluk etebiz.
5. Boluşluk da kuru Senden izleybiz (kuru Seññe tayanabız).
6. (Endi) Sen bizni tüz colga bir tüzet,
7. ol Sen nasıb etgenleni coluna,
çamlanılganladan da, acaşhanladan da tışında bolgan!

(Allah çamlaññanlaga va – Tavratnı tuthan kavumnu sanaydıla. Nek deseñ, ala Allahnı birlegenlikge, em allından da islam diññe cav bolub, karşçı çıkgandıla. Anı üçün Allahu Tagala alaga nalat bergendi. Acaşhanla va – hristianlıladıla. Nek deseñ, ala üç allah etedile. Bir Allahha Mariyamnı üy biyçege, Gıysanı da aña caşha teceydile)».

Bılay baradı kalgan suralanı da açıklav emda köçürüv. 2002-çi cıl «As-Alan» dergide-jurnalda çıkgandan sora, Kuran karaçay tilde Kitab bolub üç cıldan çıkgandı. Ol zamannı içinde Abüsüb mubarek, köçürgenlerine cañıdan karab, tüzetib, igilendirib küreşgendi. Jurnalda çıkganına al söznü caza, Totorkullanı Aliy bu zatlanı çertgen edi: «Bizni halknı caşavunda emda kulturasında Kurannı ana tilibizge köçürülgeni bir belgili zatdı emda bir belgidi. Abüsüb afendini kıyını bizni kolubuzga sıylı Ramadan ayda tüşgeni da igi ışandı. Bizni borçubuz bu Kitabnı har bir karaçaylı okurça etivdü. Alay a, anı demeñili Kitab etib çıgarırdan alga, jurnalda basmalansın, alimle, cazıvçula, tüz okuvçula da köllerine kelgenni bildirsinle. Sora, tüz-ters aythanlanı barısına da avtor kesi karab, halatlı cerlerin tüzetse, İnşa Allah, ençi Kitab etivnü sagışına köçerbiz...

Halknı içinde, arab tilni bilib, Kurannı maganasın aytallık az adam bardı. Orus tilge köçürülgenle bla hayırlanıvçanbız. Suralanı, ayatlanı adamla birça añlayalmaganlarından, köb dav-davur da çıgıvçandı. Tab, imamlanı arasında da boluvçandıla allay zatla. «Cartı molla din buzar» deb da, anı üçün aytılgandı. Allah aytsa, Abüsübnü bu kıyını barıbızga da Kurannı tüz añılarga boluşur deb umut etebiz. Kitabnı igi eter canından ne oyumuguz bar ese da, avtorga bildirigiz deb tileybiz. Osmanov bılay cazadı: «Kurannı arab tilde emda açıklamaları bla ajımsız köçürülgen ana tilde okuyalgan añılarıkdı: İslam bütev adam ulunu tayançagıdı, anı añısın, kulturasın da örge költürgen Hak kerti dindi...Ol bütev adam uluga coralaññandı, Allahu Tagala 7-çi ömürde Muhammad keleçisinden bildirgendi anı bizge. Anı sebebli bu Sıylı Kitabnı – Allahnı Sözün okusa adam, Hak colga kayıtırga ne da Hak colda barırga küç-karıv tabar deb umut etebiz».

Bütev caşavun Allahha kulluk etivge bergen Ebzelanı Abüsüb afendige razılıgıbıznı bildirebiz emda savluk, uzak ömür tileybiz aña Allahdan».

Ebzelanı Abu Üsuf haci din kitabla bla, çıgarmala bla bizni şagırey ete turgandı. Alay a, anı em ullu işi – sıylı Kurannı ana tilibizge köçürgenidi, har suranı kim da añılarça açıklaganıdı. Jurnalda çıkgandan sora, üç cılnı süygen, süymegen da ne aytırın saklagandı. Üç cılnı içinde cuk aytmay, eslegen halatların da caşırıb, endi söz eterge küreşgenle bar esele – günahha kiredile: Kitab çıkgınçı aytırga kerek edi allay zatlanı. Alay bolsa da, olsagatda okuyalmay, endi okub, cañılıç cerlerin körgenle bar esele, avtorga bildirsinle: kitab ekinçi kere da çıgar. Caññız, aytırların avtorga aytmay, cer-cerde söz çıgarıb aylanıv – adamlıkga-muslimanlıkga kelişgen zat tüldü.

Meni oyumum: Abüsüb afendi bizde, din canı bla, ne bir alim, ne bir tılmaç, ne bir cazıvçu etalmagan işni etgendi. Adamlaga avaz berivü bla da, dinni üsünden cazganları bla da, din kitablanı köçürüvü, çıgarıvu, cayıvu bla da, halkıbıznı Hak colga tartıb küreşedi. Anı ol kıyını – halkıbıznı azabdan kutharırga küreşgen işi-sözü – tıyınşlı bagasın bizden tabmasa da, Allahdan tabar deb, iynanabız: Abüsübnü küçü bla Allahnı sözün biz ana tilibizde eşitebiz, körebiz, okuybuz. Ahır faygambardan – Muhammad faygambarıbızdan – adam uluga bildirilgen Allahnı sözü bütev duniyanı küçley baradı. Duniyada Kuran köçürülmegen til kalgan bolmaz. Başha Türk tillege ol ertdelede oguna köçürülgendi. Kurannı karaçayça çıkganı dinibizni, tilibizni, adamlıgıbıznı, halklıgıbıznı da saklanırına sebeb bollukdu. Ne canı bla alıb aytsak da, bizni caşavubuzda, kulturabızda, tilibizde, tarihibizde da ullu işdi bu. Türlü-türlü kitablanı, tıyınşlı, tıyınşlı tül esele da, bayamlab, hahaylab, prezentatsiyala etib küreşedile. Kurannı ana tilibizde çıkganın a – bütev musliman halkıbız, bütev respublika belgilerge kerek edi. Cuk etilmegeni, aytılmaganı respublikanı başçılarına da, muftiyatha da, din aralıklaga da, cazıvçulanı, jurnalistleni birleşliklerine da sıy tüldü. Abu-Üsuf hacini bizni adabiyatha koşhan kıyını üçün, cazıvçulanı tizimine alırga kerek edi. Men küreşib, başhalanı da boluşdurub kuragan Karaçay cazıvçulanı Soyuzun kurutub koymasala edi, bıllay işleni etgen tınç bolluk edi...Alay bolsa da, Abüsüb afendi – Kurannı karaçay tilge köçürgen mubarek – köb caşasın, muratları tolsunla, Ullu Allah kesi kuvandırsın anı.

Bıyıl Karaçay-Malkar halk sürgünden (1957-2007) Curtuna kayıthanlı 50 cıl boladı. Ol ömür carımnı içinde halkıbıznı kuvançından carsıvu köb bolgandı. «Ol elli cılnı içinde tarih, adabiyat canı bla talay em oñlu kitabnı ayt, tarih, adabiyat, kultura cetişimibizdi deb belgilerça emda halkıbızga em bek hayırı tiygendi (tiyerikdi) deb, örge tutarça» desele, bu kitablanı, gazetleni aytırık edim:

1. Kuran. Karaçay tilge köçürgen Ebzelanı Abu-Üsuf haci.
2. Mızılanı İsmayılnı tarih tintivleri, kitabları – barı.
3. «Kuzey-Batı emda Orta Kavkaznı halkları: caşagan cerleri bla köçüvleri». Cazgan Kipkelanı Zarema.
4. Bicilanı Hanafiyni, Bayçoralanı Soslannı, Laypanlanı Kaziyni Türkleni
üslerinden tintivleri.
5. Nartla (Karaçay-Malkar nart epos).
6. Cırçı Sımayıl. Cırla bla nazmula.
7. Kürenli cazıvla. Cazgan Kagıylanı Nazifa.
8. Karaçaylıla. Sürgün emda kayıtıv. 1943-1957.
9. gazetle «Üyge İgilik», «Töre», «Balkariya» emda jurnal «As-Alan».

Alay a, bu kitablanı belgilegen koy, atların da aytırık tüldüle. Karaçayda (Karaçay-Çerkes cumhuriyetde) bügün hal alaydı – halkga caragan kitablaga da, alanı cazganlaga da col cokdu. Alay a, zulmu kün aytılgan hak söznü bagasına baga cetmez, ol söznü aytalgan da halknı esinden ketmez.

 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 21.54.15 | Mesaj # 2
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
http://as-alan.com

Kurannı bütöw da 114 suwrası bardı, 30 bölümge bölünedi. Har bölümü da teb-teñdi. Ala Kuranda Allahu Tağaladan kelgeniça tüşmegendile. Tablığına köre, uzunla allına, kıshala da artına salıñandıla. Alanı birinçisi Faatihadı.
Bu suwranı talay atı bardı: alanı biri Alhamdı, biz milletde da anı ol atı cürüydü; biri da Faatihadı – Kurannı açhıçı; biri da Ummul Kitab – kitabnı anası…


Açıwçu.

Rahmatlı, cumuşak Allahnı atı bla.

Bismillyahnı üsünden imamlanı arasında tartış bardı. Abu-Hanifa, ol har suwra anı bla başlanñan başıdı degendi. Ol birsi üç iymam a, qalğan suwrala da anı bla başlansala da, anı alhamnı birinçi ayatına sanağandıla. Ol sebebden Abu-Hanifanı mazhabında imam, namazda anı içinden okuydu, Şafiğıy mazhabda iymam tışından okuydu. Musliman adam har ne tukum işin Carathan Ullu Allahnı atı bla başlarğa kerekdi. Kuru mal kesgen bla kesi kereklisine eşikge karağanı bolmasa. Mal kesgen zamanda, Bismillyayahi Allahu Akbar deb, kesiledi.
Allahu Tağalanı bu sıylı atlarını üsünden aytsak, Ol Kesini carathan halkına keñ rahmatın, çomartlığın cayıbdı. Adam cer üsünde kalay caşarın, kalay cürürün, halal-haramnı anı kibik adamğa caşawda kerek zatnı barın da colun-coruğun körgüzgendi, fayğambarla ciberib, kitabla iyib. Adam cer üsünde qalay tınç caşarın, tüz atların barın da açıklağandı. Alay bolsa da adam Anı buyruğuça atlamay, Ol körgüzgen colnu barmay, anı san etmey, kesine köb zatnı qıyın etedi. Ters atlağanı sebebli türlü-türlü kıyınlıkla da köredi. Sora bir kawum, anı igi añılamay, ayıbnı, terslikni carathan Allahha kürerge küreşgenleni esleybiz. Ullu Allahha köl kaldırıb: Allah alay nek etedi, Allah bılay nek etedi deb, Aña razı bolmay söleşedile. Ayıbnı, terslikni keslerinden körmey, keslerinde izlemey carathan Allahda izleydile. Allahu Tağala wa Kesini sıylı kitabı Kurannı em başına Kesini halkğa rahmatlı emda cazıksınıwçu atın salğandı, sözün anı bla da başlaydı. Anı etgen aşhılıkların añılab, Aña şukur eter ornuna, carathan Allahha calğannı aythan koy eseñ, señe bir igilik etgen adamnı añılamay, aña büsürew ete bilmey, arı aylanıb anı terslerge küreşseñ, ol tüz bollukmudu sora? Ol sebebden adam iymanından çığıb ketmez üçün, bu zatnı üsünde sak bolurğa kerekdi. Ayıbnı carathan Allahda izlemey, kesinde izlerge kerekdi.
Bu suwranı üçge bölürge bollukdu. Bir bölümü – musliman adam iymanña kalay begirge kerek bolğanını üsünden, söz üçün – biz, muslimanla, duniyalanı İyesi bolğan Allahhadı mahtawla deybiz. Anı mağanası: har neni da carathan, cokdan bar etib boldurğan, kurağan Ullu Allahha. Hristianla wa, slava boğu, deydile, alay a duniyalanı İyesi degen söznü koşmaydıla. Nek deseñ ala, slava boğu, degen zamanda boğ deb Ğıysağa aytadıla, adamnı allah etedile. Ol sebebden, slava bogu degen bla tüz iyman bolmaydı, ol sözge karab, aldanıb, alay aythannı da dini barğa sanarğa caramaydı. Krestge, ikonağa (suratha) tabınñan bla, duniyalanı carathan Ullu Allahha tabınñan birça kaydan bolsun. Ekinçi bölümü – kulluk etib, kimni kulu bolğanını emda kimge tayanñanını üsünden. Üçünçü bölümü – duwası, tilegi kimge bolğanın, ulluköllülük tutub (çuwutlulaça), kesine bazıb, Ullu Allahnı çamlandırğan, neda hristianlaça, üç allah deb, Allahnı katını, caşı bardı deb. Neda bir başha türlü canı bla acaşıwdan korkub, haman tilek etib turuw, kesine bazmay, ışanmay, tilegenley. Nek deseñ, har bir kawumnu alsañ da, ayırıb bir adamnı alsañ da em tüz barğan menme, deb kesine bazıb baradı. Ol sebebden bir adamğa da kesi akılına tayanıb, men tüz barama, deb ulluköllü boluw caramaydı. Tüz bla ters barğannı kuru Kuran açıklaydı, ol ayırıb beredi. Adam kesini tüz-ters barğanın bilir üçün uran aythan bla kesini añılağanın teñleşdirib, kuru alay bilirge bollukdu.
1 Mahtawla barı da duniyalanı İyesi
2. Rahmatlı, Cumuşaq Allahhadı
3. (tüzlüq bla) süd bolluk künnü patçahına.
4. (Ey, Allah!) Biz kuru Senñe kulluk etebiz.
5. Boluşluk da kuru Senden izleybiz (kuru Senñe tayanabız)
6. (Endi) Sen bizni tüz colğa bir tüzet,
7. ol Sen nasıb etgenleni coluna, çamlanılğanladan da, acaşhanladan da tışında bolğan!
(Allah çamlanñanlağa wa Tawratnı tuthan kawumnu sanaydıla. Nek deseñ, ala Allahnı birlegenlikge, em allından da islam dinñe caw bolub, karşçı çıqğandıla. Anı üçün Allahu Tağala alağa nalat bergendi. Acaşhanla wa – ala hristianladıla. Nek deseñ, ala üç allah etedile. Bir Allahha Mariyamnı üy biyçege, Ğıysanı da Aña caşha teceydile).

 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.00.40 | Mesaj # 3
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
İynek.

Rahmatlı, cumuşaq Allahnı atı bla Bu suwrağa «İynek» deb atalğanına köble seyirsinedile. Alay bolsa da igi añılamay etedile alay. Anı mağanası bek terendi, igi sağış etgen adam añılarıqdı anı. Ol haparnı içinde Ullu Allah Kesini qudretin körgüzedi. Anı içinde ölgenleni qalay saw eterine misal bardı. Söz üçün bu suwrada ölgen adamğa iynekni bir zatın cetdirgenley, ol saw bolub, beri olturub anı kim öltürgenin aythanı, sora ol seyir tülmüdü? Ol zatha küçü cetgen ölgenleni saw eterge da igitda küçü cetedi. Bütün seyiri ol tülmüdü, bir qawumla Quranda nek cazılğandı deb seyirsinsele da. Dağıda anı kibik Allahu Tağalanı aythanın aythanıça etib qoymay, haman sorub turğandıla, Ullu Allah da qıyından-qıyın etib barğandı. Ala haman sorub turğanlarında, hazna kişide tabılmağandı, quru öksüzçüklede bolmasa, Ol allay bir iynekge alanı tüzetib barğandı. Alanı da cüreklerine bir ullu bağanı salıb ala da ol bağanı aythandıla, alağa Anı rahmatı bolub. Sora patçahnı adamları anı bağasınıb, almay qoyarğa da az qalğandıla. Alağa wa patçahnı kim öltürgenin amalsız bilirge kerek bolğandı. Anı wa qarnaşından tuwğan birew, ornuna patçah bolur üçün, öltürgendi. Anı wa alağa ölgen saw bolub aythandı, iynekni bir zatı cetgenley.
Bu suwranı birinçi beş ayatı tüz colda kimle bolğanların emda alanı sıfatların tizedi. Türlü-türlü dinleni tuthanla da, adetlege batıb turğan har bir millet da, har bir adam da, kesin tüz colda barğanña sanarğa öçdü. Alay bolsa da tüz colda kimledile, kyafırla kimledile, munafiqle – tışları musliman içleri gyawurla – ekibetlile da kimledile. Bu suwranı al canında cıyırma ayat alanı açıqlaydı.
1. Alif. Laam. Miim. (Mağanasın Allah biledi).
2. İçinde bir işekli zatı bolmağan (Allahdan kelgen), bu kitab (Quran) Allahdan qorqğanlağa coruqdu (coldu, zaqondu adam ulu sawlay caşaw colun anı bla qurarlay. Bu Qurannı kesine coruq, zaqon quru Allahdan qorqğan adam eterikdi, ariw oquwu bolsa, bolmasa da. Allahdan qorqğan adam anı carathan Ullu Allahnı sözün sansız eterik tüldü, Anı buyruğun unutmazğa izlerikdi. Alay bolmasa, ne ullu oquwu bolsa da: apendi bolsun, haci bolsun, namazçı, orazaçı bolsun, qorqmasa, tınç oğuna anı buzarıqdı. Halqnı arasında, apendi alay nek etedi, bılay nek aytadı, degen kibik sözle cürüydüle. Anı seyiri coqdu, ala da adamladıla. Keslerin kimi ulluköllülükge, kimi duniya malğa, kimi tamadalıqğa, kimi başına sıy tarthan kibik zatlağa horlatadıla).
3. Allayla (köz körmegen) taşağa iynanñanla, namazlarına da saq bolğanla, Biz ülüş etib bergen zatdan da (kerekli cerine) coyğanla.
4. (Muhammad) senñe tüşgen zatha da (Quranña, ol Allahdan kelgenine, anı içinde aytılğannı barına da), senñe deri tüşgen (kitablağa da) iynanñanla. Ahıratha da ajımsız bolğanla.
5. Ma ala İyeleri tüz colğa salğan, nasıblı qawumdula. (Bılayğa deri mȫminleni sıfatları aytıldı. Adam men tüzme, men cannetge senden alğa barırma, deb turmay, tüz-ters bolğanın kerti bilirge süyse, ma bu başında aytılğanla bla kesin teñleşdirib qarasın! Alay söleşgen adam – ol acaşhan adamdı).
6. İşeksiz, kyafırlağa wa awaz aytıb, qorqutub küreşseñ da, küreşmeseñ da, başhası coqdu – ala iyman salmazla.
7. Allah alanı cüreklerine, qulaqlarına muhur salğandı, közlerine da cabıw cabhandı. Alağa bek ullu azab hazırdı. (Alanı ulluköllülükleri üçün. Ulluköllü adam a, ne küreşseñ da, kesi aqılın caratıb, aña tayanıb, haman anı aytıb turğan bolmasa, ol haqnı eşitalmaydı, haq anı cüregine kirmeydi, içine siñmeydi, ariw ol muslimanlanı içinde aylansa da. Tışından qarağanña ol muslimança körünse da).
* * * * * Bıla da – kyafırlanı sıfatları.
* * * * * 8. Adamlanı arasında: «Biz Allahha da, ahır künñe da iynanabız», - degenle bardıla (awuzları bla), alay a ala iynanñanla tüldüle.
9. Ala Allahnı da, iyman salğanlanı da aldarğa küreşedile. Ala quru kesleri başların aldaydıla, anı añılamaydıla ansı. (Mında anı añılamasala da, aldawuqları Qıyamat kün açılıb, başlarına azab bolluqdu).
10. Alanı cüreklerinde awruwları bardı. (Ulluköllülük, keslerine bazıw, zarlıq kibik zatla alağa çırmaw bolub, kyafırlıqğa begitib, iymanña kelirge qoymaydıla). Ala aldawuqçula bolğanları üçün, Allah alanı awruwların artıq etsin! Alağa termiltgen azab hazırdı.
11. Alağa: «Cer üsünde buzuqluqnu caymağız!», - deb, aytılsa: «Oğay, biz quru aşhılıq etiwçülebiz», - deb, cuwab beredile.
12. İşeksiz, ala buzuqçula tülmüdüle sora? Ala anı añılamaydıla ansı. (Din bla işlemegen tamada qawumnu alıb aytsaq, şeriyatha kelişmegen, kesleriça buzuq zaqonla çığarıb, halqnı acaşdıradıla. Tüz adamlanı alıb aytsaq, ala da aqıllarına tayanıb, oyumları bla buzuq collağa ketedile. Alay bla eki qawumu da Allahnı dinin buzadıla).
13. Alağa: «Siz da qalğanla (muslimanla) iynanñança iynanığız», - deb, aytılsa: «Sora biz ol telile iynanñançamı iynanayıq?» - deb, cuwab beredile. İşeksiz, ala kesleri tülmüdüle telile! Ala anı bilalmaydıla ansı.
14. İynanñanlağa tübesele, ala: «Biz da (sizniça) iynanabız!» - deydile. Alay a şaytan (nögerlerine) kelsele: «İşeksiz, biz sizni blabız, alanı wa biz quru hılikke etebiz», - deydile.
15. Allah da alanı hılikke etedi, (sılhırlaça) alay soqurlay terseyib aylanma qoyadı! (Hılikkeleri başlarınadı).
16. Ala tüz colnu ornuna acaşmaqnı satıb aldıla. Qalay nasıbsız satıw etedile, ala tüzelgenleden bolmadıla!
17. Alanı ülğüleri: (qarañı keçe) birew otnu candırıb, ol da tögeregin carıthan zamanda, Allah alanı carıqların keterib, qarañıda qoyub, ala da cuq körmey (qalğan kibikdi), 18. sañırawla, tilsizle, soqurla (collarına) tüzelalmay.
19. Neda qaralıb, caşnab, küqüreb kökden quyulğan ullu cawumnu tübünde qalıb, kök çartlab uradı deb ölümden qorqğandan, barmaqların qulaqlarına salğanla kibik. Allah a kyafırlanı qurşalabdı (har ne Allahha tuwradı, açıqdı).
20. Kök caşnaw da alanı közlerin alırğa az qala. Ol alanı alların carıthanı sayın, barırğa küreşe, (caşnağan ketib) qarañıda qalsala wa, ala süele da qala. Allah süyse alanı qulaqların, köz çıraqların keterib da qoyalır edi. İşeksiz, Allahnı har nege da qolundan keledi.
* * * * * Bılayğa deri da munafiqleni - ekibetlileni sıfatları aytıldı.
* * * * * 21. Ey, adam ulu! Sizni da, sizge derileni da carathan İyegizge qulluq etigiz (quru!) Siz Allahdan qorqğanla bolur esegiz a. (Cer üsüne adam ulu quralğanlı acaşıb, caratılğan zatlağa tabına kelgendi. Ğıysa ğ.s. da caratılğan candı. Bir qawumla aña allah deb, iynanıb tursala da. Allahu Tağalya aña deri da, burundan başlab, halqlanı carathanña qulluq etigiz deydi).
22. Tübügüzge cerni töşek etib cayğan, köknü da başığızda çardaq etib işlegen, kökden sizge cawum cawdurğan, anı bla sizge rıshı etib türlü-türlü kögetle da çığarğan (Allahha). Siz ma Ol Allahha nögerle quramağız, kesigiz bile, añılay turğanlay.
23. Biz qulubuz (Muhammadha) tüşürgen zatha siz işekli bolsağız, aña (Quranña) uşaş bir suwra keltirigiz, (boluşluqğa wa) Allahdan özge, başha (ol siz qulluq etgenleden) kimni süysegiz da tabhanığıznı çaqırığız (qüreşigiz aña uşaş bir suwra caraşdırırğa), siz tüz esegiz (Quran Allahdan kelmegendi deb, aythanığız).
24. Anı etalmasağız a – etallıq a çırtda tülsüz – otunu adamla bla taşla bolğan (ala qulluq etgen idolla), kyafırlağa hazırlanıb turğan otdan qorquğuz!
25. (Muhammad) iyman salıb, aşhı işle da etib turğanlağa, alağa tübü bla (şorquldab) suwla barğan cannetleni süyümçüsün ayt. Alağa anı kögetlerinden berilgeni sayın, ala: «Da bu bizge anda (duniyada) zamanda beriliwçü kögetle köreme», - derle. Tüzü, alanı quru tışları uşaşdı (tatıwları wa başhadı). Alağa anda tab-taza üy biyçele da bardıla, ala anda ömürlükge tururla.
26. İşeksiz, Allah a urğuy çibinçik teñli bolsa da, andan gitçe bolsa da, anı ülğüge keltirirge wyalmaydı. (Kerti) iyman salğanla ol ülgü İyelerinden kelgen - haq bolğanın biledile. Kyafırla wa: «Bu ülğü bla Allah ne murat etedi?» - deydile. Ol a anı bla köbleni acaşdıradı, anı bla köbleni da tüzetedi. Alay bla Allah quru pasıqlanı acaşdıradı. (Quranda gıbı, bal çibin, qumursha degença canıwarlanı haparları aytılğanında, kyafırla anı hılikke etgendile, ol ayat alağa cuwabdı).
27. Allahha ant berib begitgenden sora antların oyğanla, Allah üzmezge buyurğan zatnı da üzgenle (Allah bla sözün üzgen kibik, et cuwuqluqnu üzgen kibik), cer üsünde buzuqluq da cayğanla – ala nasıbsızladıla.
28. Siz qalay iynanmaysız sora! Birinçi siz ölük bolub turub (tuwğunçu coq, ölse da coq – ekisi da ölükge sanaladıla), Ol da sizni saw (coqdan bar) etgen, öltürgen (coq etgen), sora sizni saw da eterik (tiriltirik), artda da siz Anı allına barlıq Allahha.
29. Allah allaydı: cer üsünde bolğan zatnı sizge caratıb bergen. Sora kökle taba es bölüb, alanı da ceti qat kök etib qurağan. Anı nege da tolu bilimi cetibdi. (Söz üçün qaçlağa tabınñanlağa, adamnı allah etgenlege cuwabdı bu, alanı acaşhanların açıqlaydı).
30. (Esge al) Rabbiñ möleklege: «Men cer üsüne halifa qurayma», - deb, aythanın. Ala da: «Anda (cer üsünde) buzuqluq eterik, qan da tögerik halqnı nek caratasa? Biz a mahtawla etib, tazalab, Seni sıylab turabız», - degendile. Ol da alağa: «İşeksiz, Men siz bilmegenni (taşanı) bileme», - deb, cuwab berdi.
31. Sora Ol Adamğa (duniya caşawda kerek) zatlanı barını da atların üretib, alanı möleklege tuwra etib, alağa: «Siz kerti ayta esegiz, Menñe bılanı atların bir aytçığız», - dedi.
32. Ala da: «Mahtawla barı da Senñedi, quru Sen bildirgen bolmasa, bizde başha bilim coqdu. İşeksiz, Sen har neni da bilgen Aqılmansa», - dedile. (Adamdaça, möleklege saylaw berilmegendi, ala quru carathan Allahnı buyruğun tolturuwçu askeridile. Adam uluğa berilgença, alağa baş erkinlik berilmegendi. Adam ulunu wa, Ullu Allah aqıl, es da berib, Anı buyruğun, amanatın tındırırğa cer üsüne iye etgendi. Ol sebebden adamnı Sıylı Allahnı allında borçu ulludu, Qıyama kün har nege da ol cuwablıdı).
33. Allah da: «Ey, Adam! Sen bılanı atların bir aytçı alağa», - dedi. Ol alanı atların aythanında alağa: «İşeksiz, Men kökleni, cerni taşaların da tolu bileme, siz açıq etgen, caşırğan zatlanı da tolu bileme deb aytmağanmı edim sora?» - dedi.
34. (Sen esge al) Biz möleklege: «Adamğa baş uruğuz (sıyın, hurmetin körügüz)», - deb, aythanıbıznı. Sora iblisden qalğanla baş urğan edile. Ol a unamağan edi, anı ulluköllülüq tuthan edi. Alay bla ol (Allahha) qarşçıladan boldu. (Ullu Allahnı barlığın keri urmasala da, adam ulunu köbüsü Anı buyruğun keri uradıla. Tawbasız ölsele, ala da iblisçadıla. Nek deseñ, iblis da Allahu Tağalanı barlığına, anı carathan da Ol bolğanına begibdi, işegi coqdu. Alay a ol Anı buyruğuna qarşçı bolub, anı amaltın, ulluköllüge sanalıb, aña nalat berildi).
35. Biz: «Ey, Adam! Sen da, qatınıñ da cannetde (rahat) caşağız, süygen zatığızdan erkin aşağız, alay a ma bu terekge cuwuqlaşmağız! (Andan aşasağız) zulmuçuladan bolursuz», - degen edik.
36. Alay a şaytan ekisin da taydırdı. Ol alanı anda bolğan nasıbdan (cannetden) çığardı. (Alanı aldab, teriltib ol terekden aşatdı). Biz da alağa: «(Eki qawumuñ da) cannetden tüşüğüz! Bir-biriñe duşmanlıq ete, (tuwğan-tuwduqla, barıñ da) cer üsünde caşağız! Bolcalğa deri sizni tururuğuz da, kerekligiz da cer üsündedi», - degen edik.
37. Sora Rabbisinden Adamnı cüregine soquranmaqlıq sözle salındı. Ol da (Allah) anı tawbasın qabıl etdi. İşeksiz, Ol a tolu keçiwçüdü, rahmatlıdı.
38. Sora Biz: «Barıñ da cannetden tüşüğüz! Menden sizge tüz colnu körgüzgen kitab kelse (coruğum), anı ızından barğanña ne qorquw, ne mıdahlıq bolmaz. (Artda Qıyamat kün Meni allıma kelgen zamanda).
39. (Ol kitab kelgen zamanda) qarşçı bolub, ayatlarıbıznı ötürükge sanağanla wa, cahanim otnu iyeleri bolurla. Ala anda ömürge tururla», - degen edik. (Bılayda adam bek es bölür zat, alanı cannetden cerge aşırğan zamanda oğuna, alanı ızlarından cer üsüne kitab-coruq iyerin Ullu Allah aytıb, añılatıb qoyğandı).
40. Ey, Banu İsraille! Meni sizge bergen aşhılıqlarımı esgerigiz, antığızğa tolu boluğuz, (ol zamanda) Men da sizge antıma tolu bolurma. Quru Menden qorquğuz! (Bergen aşhılıqları degeni: aladan köb fayğambarla cibergendi, kitabla iyib alağa tüz colun da körgüzgendi, türlü-türlü köb qıyınlıqladan da qutharğandı, ala anı añılab Ullu Allahha şukur etmesele da. Antığızğa tolu boluğuz degeni: Mussa ğ. s. alağa Sıylı Allahdan Tawratnı keltirgen zamanda, anı tutarğa, Tawratda buyurulğanıça, tüz tururğa ant bergendile. Alay a ala Muhammad ğ. s. kelgen zamanda, anı kelligi Tawratda açıq aytılıb, ala da oqub köre turğanlay, anı buzub, islam dinñe qarşçı çıqğandıla).
41. (Ey, yahudiyle!) Birgegizde bolğan kitabnı (Tawratnı) tüzlüğün da begite-begite, endirgen zatıma da (Quranña) iynanığız! Aña birinçi qarşçı çıqğanladan bolmağız. Ayatlarımı az bağağa da (duniya zatha) satmağız! Quru Menden qorquğuz! (Ala ol zamanda qarşçı bolmay, aña iynanıb islam dinni qabıl etgen bolsala, artda kellik tölüge caşırmay tüz colnu da açıqlasala, cer üsünde adam ulu tüzelib, bir dinñe kelib qalırğa da bolur edi. Ala başından birinçi oğuna qarşçı bolğanları sebebli, alanı tölüleri da büğün-bügeçe da qarşçıdıla. Bu çuwutlulanı üsünden aytıladı. Alay a hristianla da alanı ızlarından ketgendile).
42. Adamladan caşırır üçün, siz kesigiz bile-bile, haqnı ötürükge qatışdırmağız! (Süygenigizça arı-beri burdurub, Tawratda aytılğannı kesigizge carawlu etmegiz).
43. Namaz da qılığız, zekyat da berigiz, Allahha iyilgenle bla birge, iyiligiz! (Namaz, zekyat çuwutlulağa da kitablarında borç bolub cazılıb turğanlay, ala anı da tındırmay, Muhammadha da, bizni dinñe da qarşçı çıqğanları üçün aytıladı ol alağa. Bizni bla caw bolğannı qoyuğuz da kesigizge buyurulğannı etigiz, degen oyumda).
44. Kitabnı (Tawratnı) oqub, adamlanı aşhılıqğa çaqıra turğanlay, siz kesigizni unutubmu qoyasız sora, bir sağış etalmaymısız?
45. Siz (mȫminle) sabırlıq bla, namaz bla kesigizge boluşluq izlegiz! İşeksiz, namaz a awur körünñen zatdı, quru Allahdan buyuğub, 46. Rabbiylerine tübeşirlerin esde tutub, Anı allına süelirlerin da bilib turğanlağa bolmasa.
47. Ey, Banu İsraille! Sizge etgen aşhılıqlarımı, duniyanı üsünde (ol közüwde) sizni başhladan artıq etgenimi da esge alığız (unutmağız! Keleçile iyib, kitabla berib, tüz colnu körgüzüb, duniyalanı İyesi cañız bir Allah bolğanın açıqlab. Halqnı köbüsü carathan Allahha bir qoşaq etmey, Anı birleb tohtayalmaydıla. Kelgen keleçile wa alanı Allahnı birligine tüzetgendile, ala ol zatnı añılab Ullu Allahha şukur etalmasala da. Alay bla sıyları tüşüb ketgendi).
48. Ne birew birewnü azabın (boynuna) alalmazlıq, ne birewnü şafağatı qabıl bolmazlıq, ne culuw alınmazlıq neda bir boluşluq tabılmazlıq künden qorquğuz (saqlanığız!)
49. (Esge alığız) caşlarığıznı kesib, tişirıwlarığıznı saw qoyub, ullu qıyınlıq berib turğan fırğawunnu qawumundan Biz sizni qutharğanıbıznı. Ma ol zatda wa İyegizden sizge ullu sınam bar edi.
50. (Dağıda) Biz teñizni carıb, sizni qutharıb, fırğawunnu qawumun a, siz da köre turğanlay, aña batdırğanıbıznı.
51. (Dağıda) Biz Mussa bla qırq keçege (sutqağa) söz bolub, anı (Sinay tawğa) çaqırğanıqda siz da, ol ketgenley, buzownu allah ornuna alıb, alay bla zulmuçula bolğanığıznı.
52. Biz sizge anı da keçgen edik, siz bir şuqurla eter esegiz a (degen umut bla).
53. Siz bir tüzelsegiz deb, Biz Mussağa har zatnı arasın ayırıwçu kitab da bergen edik (Tawratnı).
54. Dağıda Mussa qawumuna: «Ey, halqım! Buzownu (allah ornuna) alıb, kesi-kesigizge zulmu etdigiz. Rabbigizge tawbağa qayıtığız, (keçilir üçün) bir-biriñi öltürüğüz, (İyegizni canında) sizge ol hayırlıdı, Ol sizni keçer. Ol bek keçiwçüdü emda rahmatlıdı», - deb, aythanın.
55. Dağıda siz Mussağa: «Ey, Mussa! Biz Allahnı açıq söleşgenin körgünçü deri, senñe çırtda iynannıq tülbüz», - degenigizni. Sora siz köre, sizni kök çartlab urğan edi.
56. Ölgenigizden sora da Biz sizni saw etgen edik, siz şuqurla eter esegiz a (degen umutda).
57. Biz bulutlanı ciberib, üsügüzge salqınlıq da etgen edik. (Mussa ğ.s. kesini qawumu bla qum tüzde aylanñan zamanda). Sizge (azıqğa) manna (qrupa) bla bödenele da ciberib: «Ma bu Biz sizge bergen taza rıshını aşağız», - degen edik. (Ala qırq cıl qum tüzde anı aşab caşadıla). Ala zulmunu Bizge etmedile, alay a keslerine zulmu etdile.
58. Entda (esge alığız) Biz sizge: «Ma bu şaharğa kirigiz da, süygen cerigizden kerekligizni erkin aşağız. Günahlarıbıznı keç (Allah) deb, eşiginden iyilib, alay kirigiz, ol zamanda Biz sizni günahlarığıznı keçerbiz, aşhılıqla etiwçüleni (suwabların) ösdürürbüz», - deb, aythanıbıznı.
59. Sora aytılğan söznü zulmuçula başha sözge awuşdurğan edile. Biz da ol assılağa, ala pasıqla bolğanları üçün, kökden qıyınlıq cibergen edik.
60. Entda (incilib) Mussa kesini qawumuna suw tilegeninde, Biz aña: «Tayağıñ bla qaya taşnı ur!», - deb, buyurğan edik. Sora andan urub, oneki qara suw çıqğan edi. Har bir (atawulnu) da qaysıdan içeri belgilenñen edi. «Allahnı bu rıshısından aşağız-içigiz, cer üsünde buzuqluqnu caymağız», - deb, (aythanıbıznı. Ala oneki atawul bolğandıla, alanı har birine bir qara suw çıqğandı).
61. Dağıda siz: «Ey, Mussa, biz quru birça aşarıq aşab turalmaybız (manna bla bödenele). Sen İyeñden bir tile, Ol bizge cerde ösgen zatladan bitdirsin, wuaq urluqladan: ağurçala, sarsmaqla, çeçevitsa (qudorunu bir türlüsü), sohanla», - degen edigiz. Mussa da: «Sıylıraqnı sıysızıraqğa awuşdururğamı izleysiz sora? Alay ese Misirge barığız, ol siz tilegen zatla (anda) bardıla sizge», - degen edi. Alay bla alağa carlılıq, sıysızlıq cetgen edi, ala Allahnı açıwuna burulğan edile. Ol zat alağa Allahnı ayatlarına qarşçı bolub, erkinliksiz, fayğambarlanı öltürgenleri üçün, (Allahha) da assı bolub çekden çıqğanları üçün edi.
62. İşeksiz, (Quranña) iyman salğanladan, çuwut dinni tuthanladan (Tawratnı), hristianladan (İncilni tuthanla), sabeyleden (Yahya fayğambarnı qawumu, ala da Bir Allahha iynanñanlağa sanalğandıla). Bir Allahha da, Qıyamat künñe da kimle iynansala, aşhı qulluqla da etsele, ala İyelerini canında calların (cannet bla) tabarla, alağa qorquw da coqdu, ala mıdah da bolmazla.
63. Entda (esge alığız, ey, çuwutlula) başığızdan (Sinay) tawnu költürüb: «Biz sizge bergen (kitabnı) küçlü tutuğuz, anı içinde aytılğannı esgerigiz (tındırığız). Siz Allahdan qorqğanladan bolur esegiz a», - deb, sizden ant alğanıbıznı.
64. Andan sora da siz art burğan edigiz (buyruqnu buzğan edigiz). Allahnı çomartlığı, rahmatı bolmasa, siz nasıbsızladan bolmay qalmaz edigiz.
65. Sizden şabat künnü buzub (çekden çıqğanlanı) da siz bek igi bilesiz. Sora Biz da alağa: «Sıysız maymulla boluğuz!», - deb, buyurğan edik.
66. Biz anı alağa aldağılağa da, artdağılağa da ülğü bolur üçün, Allahdan qorqğanlağa da awaz bolur üçün, etdik.
67. Entda (esge alığız) Mussa qawumuna: «İşeksiz, Allah sizge bir iynekni keserge buyuradı», - deb, aythanın. Ala da: «(Ey, Mussa) sen bizni hılikkemi etese?» - degendile. (Mussa da alağa): «Allah saqlasın, men cahilleden boludan», - dedi. (Hılikke etiwçü adam cahil bolğanı bılaydan açıqlanadı).
68. (Ala aña): «İyeñden bir tile, ol qallay (iynek) bolğanın bizge bir bayam etsin», - dedile. Ol da alağa: «Ol (Allah) sizge: «Ne qart, ne caş bolmağan, ol ekisini arasında bolğan, sizge buyurulğannı etigiz (sorub turmağız da) deydi», - dedi.
69. Dağıda ala: «(Ey, Mussa) Rabbiñden bir tile, ol qallay betli bolğanın bir aytsın bizge», - dedile. Ol da alağa: İşeksiz, Ol: «Sab-sarı cıltırawuq, qarağanlanı seyirsindirgen iynek», - deydi, - dedi.
70. Ala aña: «Rabbiñden bir tile, qallay (iynek) degenin Ol bizge (igi) belgili bir etsin, nek deseñ iynekle bizge bir-birlerine uşaşladıla. (Ol zamanda) Allah aytsa, işeksiz, biz tüz colda bolurbuz», - degen edile.
71. (Mussa) da alağa: «İşeksiz, Ol sizge: «Ne cer sürüb, ne suw salıb (quyu çarhnı burub), sınıqlıq cetmegen (ürenmegen), üsünde ayıbı, tamğası bolmağan deydi», - dedi. Ala da: «Ma endi sen bizge tüzün keltirdiñ», - dedile. Alay bolsa da (bağasınıb) kesmey qoyarğa da az qala, ala anı kesgen edile. (Ala anı izley barıb, bir öksüzlede tabıb, ala da aña ullu bağa aythanlarında, bıla da bağasınıb, almay qoyarğa az qalğandıla. Ayat anı aytadı).
72. Dağıda siz birewnü öltürüb (kim öltürgenin bilalmay), dawlaşa edigiz. Allah a siz basdırğan zatnı açıwçudu (Ol anı açhan edi. Ol zamanda birew patçahnı öltürüb, çuwutlula anı kim öltürgenin bilalmay qıynalğandıla. Sora ala Mussağa kelib, Allahıña bir sor, anı kim öltürgenin bizge bir bildirsin, degendile. Sora Mussa ğ.s. Ullu Allahdan tileb, Ol da anı alağa iynekni üsü bla açıq etgendi).
73. Sora Biz alağa: «Anı (ölüknü) iynekni bir zatı bla uruğuz», - degen edik. (Ölgen tirilib, kim öltürgenin aythandı). Allahnı ölgenleni saw eteri da ma anı kibikdi. Ol sizge seyir zatların körgüzedi. Kim biledi, siz oylaşıb, bir tüşünür esegiz a.
74. Andan sora da sizni cüreklerigiz taş kibik neda andan da qatı boldu. Nek deseñ, işeksiz, taşnı içinden sekirib, urub, suwla çıqğan da, taş carılıb, içinden suwla quyulğan da, Allahdan qorqğandan töñereb tüşgen da bardı. Sizni etgen işlerigizni wa Allah sansız etib, körmey turmaydı.
75. Sora siz ala da (çuwutlula) sizniça iynansala debmi termilesiz? Aladan a bir qawum, Allahnı sözün eşite, añılay turğanlay, bile-bile (iş etib), anı türlendirdile.
76. Ala iyman keltirgenlege tübesele: «Biz da iynanabız», - dedile. Sora kesleri qalıb, bir-biri bla tübeşsele wa: «Allah sizge açhan zatnı haparın (Tawratda Muhammadnı kellik haparın), ala Allahnı allında sizni awuzuğuznu tutar üçünmü aytasız? Siz aqılığız bla bir sağış etmeymisiz?» - dedile bir-birine.
77. Sora ala caşırğannı da, ala açıqlağannı da Allah bilib bolğanın ala (çuwutlula) añılamaymıdıla? (Ala Tawratda oquğan zatların adamladan caşırıb qoysala, sora Sıylı Allah anı bilmey, Qıyamat kün alağa anı sormay qoyar deb, aqılları alaymıdı? Qalay tuthuçsuz sıltaw keltiredile).
78. Alanı aralarında, quru köllerine kelgenden arı, kitabdan (Tawratdan) haparları bolmağan cahille da bardıla. (Ğalimleri da kitabda bolğannı, bolğanıça tüzün aytmay, alanı başların qatışdıradıla, tubanña iyedile).
79. Kesleri qolları bla cazıb (Tawratdan): «Bu Rabbigizdendi», - deb, anı bla az bağağa (duniya zatha) satıw eter üçün (halqnı aldağanlağa) – ullu qıyınlıq! Qolları bla cazğan zatları üçün – alağa qıyınlıq! Urunub alğan zatları üçün da – alağa qıyınlıq!
80. Dağıda ala (çuwutlula): «Quru bir bölek sanaw künle bolmasa, bizge çırtda (cahanim) ot ceterik tüldü», - dedile. Sen alağa: «Siz ol zatha Allahdan sözmü alğansız? (Alay bolsa) Ol a sözün çırtda buzmaz. Oğese Allahha bilmegen zatığıznımı aytasız?» - de. (Atalarını har bir ters işlerine sıltaw taba kelib, sora 40 künnü altın buzowğa tabınñanlarına sıltaw tabalmağandıla. Sora ol zamanda biz otda quru 40 kün turluqbuz deb, kesleri aqılları bla sıltaw caraşdırırğa küreşgendile. Siz ol zatha Allahdan sözmü alğansız deb, anı üçün aytadı).
81. Oğay, (ala aythança tüldü) amannı kimle etsele, günahla da kimleni qurşalasala, ala ot iyeleri bolurla. Ala anda ömürlükge tururla. (Bu ayatdan açıqlanadı Allah canında milletlik bla qaralmağanı. Cer üsünde adam, qaysısı da adamdı. Alanı arasında, bu ayatda aytılğanıça, har kim kesin cürütgenine, iymanına, dinine köre haq allıqdı. Har millet ulluköllü bolub, kesin örge körüb tursa da).
82. Alay a iyman keltirib, aşhı işle etgenle, ala cannet iyeleri bolurla. Ala anda ömürlükge tururla.
83. (Dağıda esigizge tüşürüğüz) Banu İsrailleden Biz ant alğanıbıznı: «Siz Bir Allahdan başhağa qulluq etmezge, ata-anağa, cuwuqlağa, öksüzlege, carlılağa igi bolurğa. Adamlağa da aşhı, ariw söz aytığız, borç namaznı da, qoymay, tolu qılığız, zekyat da berigiz», - deb. Alay bolsa da bir bölegigiz bolmasa, (köbügüz sözün tutmay) canlağan edi, alay bla siz terseygen edigiz. (Alağa kitabları Tawratda Allahu Tağalya buyruqla berib, ala da alanı tolturmağan talay zatların tizedi).
84. Entda siz esigizge tüşürüğüz: «Bir-biri qanığıznı da tökmezge, bir-biriñi arbazından da qıstamazğa», - deb, Biz sizden qalay ant alğanıbıznı. Andan sora anı (ol işni) siz kesigiz da şağatlıq etib begitgen edigiz.
85. Andan sora ma siz bir-biriñi da öltürdüğüz, sizden bir qawumuğuz birleni arbazlarından da qıstadığız. Günah işde, cawluqda da nöger bolub, bir-biriñe da boluşduğuz. Cesir (plen) etgenlerigiz kelsele sizge, aladan da ulhu aldığız. Alanı arbazlarından qıstaw a sizge haram etilgen edi. Sora siz kitabnı (Tawratnı) bir cartısına iynanıb, bir cartısına iynannıq tülmüsüz? Sizden ol işni etgenleni haqları: bu duniyada – sıysızlıq, ahıratda wa süd kün ala azabnı em qatısına salınırla. Allah a sizni etgen işlerigizge sansız tüldü.
86. Ma ala ahıratların berib, duniya caşawnu satıb alğanladıla. Alağa ne azabları ceñil etilmez, ne bir boluşluq bolmaz.
87. Biz Mussağa da kitab bergen edik. Anı ızından keleçile da cibergen edik. Mariyamnı caşı Ğıysağa da har neni açıqlawçu ayatla (İncilni) bergen edik. Biz aña sıylı can (Cabrail) bla bilek bolğan edik. Alay a ala (keleçile) sizni hawağızğa kelişmegen zatnı keltirgenleri sayın, siz ulluköllü bolduğuz, birlerin ötürükge sanadığız, birlerin da öltürdüğüz.
88. Ala (çuwutlula Muhammadha cuwabha): «Bizni cürekleribiz bölenibdi (arı iyman kirmeydi)», - dedile. Oğay, ala (keslerin ullu, sıylı körüb) qarşçı bolğanları üçün, Allah alağa nalat berdi. Qalay qarıwsuzdu alanı iymanları.
89. Dağıda Allahdan alada (kitabnı) tüzlüğün da begite, ala bilib, (Tawratda cazılıb, allına) qarab turğan kitab (Quran) kelgeninde – ala wa, arı deri kyafır qawumnu horlar üçün, anı kelirine aşığıb, (Allahdan) tileb turğanlay – ala aña qarşçı boldula. (Madinada caşağan çuwutlula anda caşağan arablıla bla kelişmey, alanı adamğa da sanamay, haman alağa: «Ma ahır fayğambar kelir zaman cetgendi. Ol kele ese biz sizni artığıznı eterbiz» – deb, qorquta bolğandıla. Ol kellik fayğambar a alanı keslerinden boluruna ajımsız bolğandıla. Ol közüwde çuwutlula Tawratnı tutub kitab ahluğa sanalğandıla, arablıla wa suratlağa tabınñandıla. Ol sebebden arablılanı ala sıysızğa sanağandıla. Ayat anı aytadı).
90. Allah Kesini qullarından saylab, kimge süyse, aña çomartlığın tüşürgen zatına zarlanıb, Allah cibergen zatha iynanmay, anı keri urub, canların berib, kyafırlıqnı satıb alğanla, ala qalay aman satıw etedile. Alay bla ala bir çamlanıwnu üsüne dağıda bir çamlanıwnu aladıla. Kyafırlağa wa alanı sıysız etgen azab hazırdı. Alay etgenleni calı: duniyada – sıysızlıq, (ahıratda wa) Qıyamat kün ala azabnı em qatısına salınırla. Allah sizni etgen işlerigizge wa sansız tüldü.
91. Alağa (çuwutlulağa): «Allah tüşürgen zatha iynanığız», - deb aytılsa, ala: «Biz, bizge tüşgen zatha iynanabız», - deydile. Alay a anı ızından tüşgenñe (Quranña), ol haq bola turğanlay, ala aña kyafır boldula, ol alada bolğannı (Tawratnı) kertiligin da begite turğanlay. Sen alağa: «Siz kerti (sizde bolğanña) iynana esegiz, sora fayğambarlanı nek öltüre edigiz?» - deb, sor.
92. Sizge Mussa da açıq ayatla bla kelgen edi. (Tayağı cılan bolğan kibik, qolu nür canñan kibik, teñiz carılıb, askeri bla ötgen kibik, Allahdan aña Tawrat berilgeni kibik). Alay a siz, ol ketgenley buzownu allah etib, aña tabınñan edigiz. Alay bla siz assıladan bolğan edigiz.
93. Dağıda (siz esigizge alığız) başığızdan tawnu költürüb: «Biz sizge bergen zatnı (Tawratnı) küçlü tutuğuz, tıñılağan da etigiz!» - deb, sizden ant alğanıbıznı. Alay a ala: «Biz eşitiwde eşitdik, etiwde wa eterik tülbüz», - deb, cuwab bergen edile. Kyafırlıqları sebebli, alanı cüreklerine ol buzow siññen edi. (Muhammad) sen alağa: «Kesigizni cüregigiz sizge buyurğan iyman qalay aman iymandı, siz kerti iynana esegiz», - de.
94. Sen alağa (çuwutlulağa): «Ol siz aythança, ol duniya (ahırat) qalğan adamladan sizge alay ençi ese, ölümge bir aşığığız, siz kerti ayta esegiz», - deb, ayt.
95. Alay a arı deri etgen zatları (ğünahları) üçün, ala aña (ölümge) çırtda aşığırıq tüldüle (orunları cahanim bolğanları üçün). İşeksiz, Allah zalimleni bilibdi.
96. İşeksiz, halqnı arasında caşarğa aladan bek süygen tabmazsa sen, ol qoy eseñ, muşrikleni içinde da. Aladan har biri da miñişer cıl ömür berilse süedi. Alay a allay bir ömür berilse da, ol alanı azabdan qutharmaz. Allah a alanı etgenlerin körübdü.
97. (Muhammad) sen alağa: «Kim bolsa da, Cabrail (mölekge) caw bolğan (bilsin)», – Allahnı buyruğu bla, ol anı (Qurannı) seni cüregiñe tüşüredi, alğa kelgen kitablanı kertiligin da begite-begite, iynanñanlağa tüz col emda süyümçü bolğan halda.
98. Allahha da, Anı möleklerine da, keleçilerine da, Cabrailge da, Mikailge da kim caw bolsa, sora ol bilsin: «İşeksiz, Allah da qarşçıla bla cawdu», - de. (Qyafırla Cabrailge amanla aythandıla, bolğan taşa haparnı, ala caşırıb turğan zatların da, Muhammadha ol keltiredi deb. Ayat anı üsünden tüşgendi).
99. Biz senñe har zatnı bayamlawçu ayatlanı endirdik. Aña iynanmağanla wa – ala quru pasıqladıla.
100. (Ullu Allahha) söz berib, begim etgenleri sayın, alanı (çuwutlulanı) bir qawumu begimlerin buzdula. Da, ma alay alanı köbüsü iynanmadı.

 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.04.07 | Mesaj # 4
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
101. Kitablarını (Tawratnı) kertiligin da begite, alağa (çuwutlulağa) Allahnı keleçisi kelgeninde, arı deri kitab berilgenleden bir qawum, Allahdan cañı kelgen zatnı (Qurannı), art canlarına atdıla da, ala anı bilmegen kibik etdile.
102. Dağıda ala, Suleyman patçah zamanda, şaytanla oquwçu zatnı (hıynını) ızından ketdile. Suleyman kyafır bolmadı, alay a şaytanla kyafır boldula. Ala adamlanı hıynığa üretdile, anı kibik, Vavilon degen şaharda Harut bla Marut degen eki mölekge tüşgen zatha da. Alay a ol eki mölek alburun: «Biz quru sınamğa kelgenbiz, munu alıb, kyafır bolma», - deb aytıb, añılatmay, birewge da anı üretmedile. Alay a anı üçün da qaramay, ala ol ekisinden er bla qatınnı arasın ayırğan zatnı ürendile. Alay bolsa da ala Allahdan buyruqsuz, birewge da zaran etallıq tül edile. Adamla da alağa, quru zaranı bolmasa, hayırı bolmağan zatnı ürene edile. Hıynını satıb alğanña ahıratda ülüş bolmazın ala bek igi bile edile. Ala keslerini canların qalay aman zatha satdıla. Ayhay, anı bir añılasala wa! (Bu ayatdan açıq boldu, kim da bolsun hıynını cürütgen adam – kyafır bolğanı, ahıratda da aña cannetden ülüş bolmazı).
103. Ala (çuwutlula) iymanña kelib, Allahdan qorqsala edi, Allahdan tabar suwablıqları alağa artıq hayırlı edi. Ayhay, ala anı bir bilsele wa!
104. Ey, iyman keltirgen qawum! Fayğambarğa: «Sen bizni bir saqla», - deb aytmağız! Alay a: «Sen bizge bir cumuşaq qara», - degiz, (anı buyruğuna da) tıñılağız! İynanmağanlağa wa – alağa termiltgen azab hazırdı. (Çuwutlula betsinib Muhammadha: «Sen bizni saqlawçubuzsa» - deb, Madinada allay söz cayıb, anı aldarğa küreşgendile. Muslimanla da aladan eşitib, anı caratıb, alaça aytıb tebregendile. Allahu Tağala muslimanlanı ol zatdan tıyadı).
105. Kitab ahlulanı gyawurları da, muşrikle da Rabbigizden sizge bir hayırlı zat tüşerin süymeydile. Allah a Kesini rahmatın kimge süyse, aña ençi beredi. Allah a ullu çomartlıqnı İyesidi.
106. Biz ne bir ayatnı awuşdurmaybız, neda anı senñe unutdurmaybız, anı ornuna ne andan hayırlı, neda anı kibik bir ayat bermey. Sora sen Allahnı har nege da qolundan kelgenin bilmeymise?
107. Sen kökleni da, cerni da onowu Allahnı qolunda bolğanın bilmeymise sora? Allahdan özge, başha sizge ne bir caqlawçu şoh, neda bir boluşuwçu coqdu. (Çuwutlula onownu wuwçha cıyıb, duniyanı başına iye bolub, onow eterge izlesele da, kerti iye kökleni, cerni carathan Ullu Allah Kesidi).
108. Oğese siz da (mekkyaçı arablıla) kesigizni fayğambarığızğa (Muhammadha), burun Mussağa sorulğança (Allahnı bir körgüz bizge neda Ol, biz eşitirça, açıq bir söleşsin deb) sorurğamı izleysiz? İymanın kyafırlıqğa kim awuşdursa, ol tüz coldan acaşadı.
109. Sizge deri kitab berilgenleni köbüsü, cüreklerinde zarlıqları sebebli, alağa haq kelib, açıq bolğandan sora, sizni dinigizni qoydurub, kyafırlıqğa buralsala, bek süe edile. Siz, Allahnı buyruğu kelginçiñe deri, alanı keçigiz (tözügüz), canlağız da qalığız! Allahnı wa har zatha da küçü cetedi.
110. Namaz da qılığız, zekyat da berigiz; siz hayırlı bolub, canığız üçün ne zat hazırlasağız da, Allahnı allında anı tolu tabarsız. İşeksiz, Allah a sizni etgen işlerigizni körübdü.
111. Dağıda ala: «Quru iwdeyle (çuwutlula) bla hristianla bolmasa, cannetge çırtda kişi kiralmaz», - dedile. Ol alanı keslerini (boş) umutlarıdı. Sen alağa: «Kerti ayta esegiz, aythan zatığızğa bir dalil keltirigiz!», - de.
112. Ho, cannetge kirlik a kimdi deseñ, (ne milletlik bla tüldü, neda ol dinde, bu dinde deb tüldü, alay a) allın Allahha burub, aşhılıqla da ete, Aña berilib kim tohtasa – oldu. Aña wa İyesini allında calı tolu berilir. Alağa bir qorquw coqdu, ala mıdah da bolmazla.
113. İwdeyle aytdıla: «Hristianla bir zatda da (haqda) tüldüle», - deb. Hristianla da aytdıla: «İwdeyle bir zatda da tüldüle», - deb. Har biri da alağa Allahdan kelgen kitabnı oquy turğanlay (kitabları aytmağan, anda cazılmağannı). Alay alaça, Tawratdan, İncilden cuq añılamağanla (kesleri oquy bilmey, aldanıb), alanı ızlarından başhala da aytadıla. Ol ala tartışıb turğan zatha Allah Qıyamat kün aralarında hukmu eter.
114. Sora içinde Allahha tabınırğa, Anı atı esgerilirge quralğan mejgitleden tıyğandan, alanı oyarğa da aşıqğandan assı bolurmu? Alağa wa, Allahdan qorqmay, arı kirirge da tıyınşlı tül edi. Alağa bu duniyada sıysızlıq, ahıratda wa ullu azab hazırdı.
115. Künçığış da, künbatış da Allahnıqıdı. Siz allığıznı qayrı bursağız da Allah andadı. İşeksiz, Allah bek keñdi (cetişmegen ceri coqdu), har neni da biledi (bilmegeni da coqdu).
116. Bir qawumla da: «Allah Kesine caş alğandı», - deb, begitdile. Subıhan Allah – ol zatdan Allah tazadı. Köklede, cerde bolğan zat barı da Anıqıdı. Har barı da Aña boysunubdu.
117. Kökleni, cerni qurağan da Oldu. Sora Ol bir işni eterge izlese, aña quru: «Bol!» - deydi, ol da boladı.
118. Cuq añılamağan qawum da: «Bizge Allah bir söleşse edi neda Andan bir ayat (bir seyir zat) kelse edi», - dedile. Alağa deri burun da birle bıla aythança aythandıla. Ala bla bılanı cürekleri qalay uşaşdı. Kerti, ajımsız iynanñan qawumğa wa Biz ayatlarıbıznı bayamlağan edik.
119. İşeksiz, Biz seni haq bolub (boysunñanña) süyümçü, (boysunmağanña) aman hapar aytıwçu etib ciberdik. Cahanim ahlula üçün a sen cuwablı tülse.
120. Sen alanı dinlerine köçgünçüñe deri ne iwdeyle, ne hristianla senñe çırtda razı bolmazla. Sen alağa: «Kerti col – ol quru Allahnı coludu», - deb, ayt. Senñe haq, tüz bilim kelgenden sora, alanı hawaları süygenñe barsañ, ol zamanda senñe Allahdan ne bir caqçı, ne bir boluşuwçu tabılmaz.
121. Biz kitab bergenleni arasında (İncilni, Tawratnı oqub, alanı içinde Muhammad ğ.s-nı kelligin aythan cerlerin) türlendirmey, tüzüça, saq kimle oquy esele (tuta esele), aña kerti iynanñanla aladıla. Aña iynanmağanla wa – ala nasıbsızladıla.
122. Ey, Banu İsraille! Meni sizge etgen aşhılıqlarımı (esgerigiz) añılağız. Men (bir közüwde) duniyanı üsünde sizni artıq sıylı etgen edim. (Sizge fayğambarla da iyib, kitabla da berib).
123. Siz, bir can bir can üçün ne bir cuq etalmağan, ne bir cuq berib qutulalmağan, ne bir-birine caq bolalmağan neda bir boluşluq tabılmağan künden qorquğuz.
124. Sen añıla, İbrahimni Rabbisi anı bir talay (buyruq) sözle bla sınağanın (caşın İsmağilni qurmanlıq et degen kibik, d.a.q.). Sora ol alanı tolturğan edi. Allah aña: «İşeksiz, Men seni adamlağa imam (alçı, başçı) eteme», - degen edi. Ol da: "Meni tuwduqlarımdan da et», - dedi. Allah da: «Meni bergen sözüm zalimlege cetişmez», - dedi. (Alay bla İbrahim ğ.s. Allahu Tağaladan kelgen dinleni: Tawratnı, Zaburnu, İncilni, Qurannı tuthan qawumnu barını da başçısıdı. İslam dinni da başı andan başlanñandı. Ol kitablanı, türlendirmey, Allahdan kelgeniça tuthanla, ala barı da muslimanña sanaladıla. Alanı arasında bizni fayğambarnı qawumu da bir ummetge sanaladı. Bir qawumla añılağança, islam din cañı din tüldü).
125. (Dağıda añıla) ma bu üynü (Qyabanı) Biz adamla cıyılğan orun, ışanñılı cer etgenibizni. Siz İbrahimni ornun (Qyabanı) kesigizge namaz qılıwçu cer etib tutuğuz. Biz İbrahim bla, İsmağil bla da söz begitgen edik, Meni bu üyümü anda tawuaf etgenlege, alayda cañız qalıb (qulluq etib) küreşgenlege, (Allahha) iyilirge, tabınırğa izlegenlege da (şirkden) taza tutarğa, deb.
126. (Dağıda bil) İbrahim: «YA, Rabbi! Ma munu qorquwsuz qral et! Anı ahlularından Senñe da, Qıyamat künñe da iynanñanlağa, alağa kögetle sawğalab ber", - deb tilegenin. Ol (Allah) da: "Aladan gyawur bolğanlağa bir kesek zamanña sawğalarma (duniya rıshını), artda wa Men alanı zorlab, ot azabha salırma. Bu qayıtıw a qalay amandı!» - deb, cuwab berdi.
127. Dağıda sen İbrahim bla İsmağil Kyabanı tüb hunasın salıb tebregenlerinde, bılay aythanların esge al: «YA, Rabbana! Sen munu bizden qabıl etib al. İşeksiz, Sen (tilekni) eşitese, (işibizni da) bilese.
128. Ey, İyebiz! Ekibizni da Senñe berilgen (musliman) qulla et! Bizni tuwduqlarıbızdan da Senñe berilgen ummet boldur! Dağıda Sen bizge qalay haci qılırıbıznı coruğun bir körgüz (bildir)! Sen bir qara bizge! İşeksiz, Sen tawbalanı tolu qabıl etiwçüse, rahmatlısa!
129. Ey, İyebiz! Alağa Seni ayatlarıñı da oqurlay, kitabıñı (Qurannı) da, aqılman zatlanı da üretirley, alanı (şirkden da) tazalarlay, aralarından keleçi da ciber! İşeksiz, Seni nege da küçüñ cetedi emda aqılmansa!» - deb. (Qyaba da, Muhammad da, Quran da Ullu Allahdan İbrahim ğ.s-nı tilegine cuwabha berilgendile).
130. İbrahimni dininden başha kesine din izlegen, ol quru aqılsız adamdı. Biz anı bu duniyada saylab boşağanbız, ahıratda wa, işeksiz, anı boluru kerti aşhıla bladı.
131. Dağıda sen esge al, Rabbisi aña: «İyeñe beril da tohta (musliman bol!)» - degenin. Ol da: «Duniyalanı İyesine berildim!» - deb, cuwab bergenin.
132. Caşlarına da İbrahim ol zatnı osiyat etgen edi. Yaqub da: «Ey, caşlarım! İşeksiz, sizge Allah saylama dinni berdi. Endi siz Aña tolu berilmey ölmegiz!» - degen edi.
133. Oğese siz (çuwutlula) Yaqub öle turub, caşlarına: «Men ölgenden sora siz nege qulluq eteriksiz?» - deb, sorub, ala da: «Sen da, seni atalarıñ İbrahim, İsmağil, İshaq qulluq etgen Bir Allahha qulluq eterikbiz, biz Ol Allahha berilebiz», - degen zamanda, siz alaydamı bolğansız?
134. Ala ketib boşağan bir milletdile. Alanı anda alırları etgen zatlarıdı. Sizni alırığız da etgen zatığızdı. Ala etgen zatla üçün, siz cuwablı tülsüz.
135. Dağıda ala: «Ne iwdey, ne hristian (dinde) boluğuz, ol zamanda siz tüz colda bolursuz!», - dedile. Sen da alağa: «Oğay, biz İbrahimni hanif dinindebiz, ol muşrikleden bolmağandı», - de. (Ala ekisi da İbrahim ğ. s-nı zamanında dinle tüldüle. Ekisi da artda çıqğan dinledile. İwdey dinni qurağan Mussa ğ.s-dı. Hristian dinni qurağan da Ğıysa ğ.s-dı. Ala wa İbrahim ğ.s-dan sora artda çıqğanları kimge da belgilidi. Muhammad ğ.s-nı cawları wa, anı dinine boysunmaz üçün, başında ayatda aytılğanıça, allay tuthuçsuz, qarıwsuz sıltawla qurağandıla).
136. Siz alağa (cuwabha): «Biz Allahha da, bizge tüşgenñe da, İbrahimge, İsmağilge, İshaqğa, Yaqubha, alanı tuwduq butaqları: Mussağa, Ğıysağa kelgenñe da, Rabbiylerinden fayğambarlağa kelgen zatha da iynanabız, alanı birin da ayrı körmeybiz. Biz Allahha berilgenledenbiz» - degiz! (Tüz din ma oldu. İwdeyle da, hristianla da, haqnı bilirge izlemey, keslerini oyumların aytıb, keslerin horlatmaz üçün, İbrahimni da keslerine sanab, Rasul bla dawlaşhandıla).
137. Ala da, siz iynanñança, alay iynansala, tüz colğa tüzelirle. Alay bolmay, andan canlasala wa, arağa ayrılıq saladıla. Seni aladan saqlarğa Allah Kesi cetişedi. Ol neni da eşitedi, neni da biledi.
138. (Sen çuwutuna, hristianına da): «Biz Allahnı boyawundabız (dininde), Allahdan ariw boyawu (dini) bolğan a kimdi sora? Biz ma Aña qulluq etebiz», - de.
139. Dağıda sen alağa: «Siz Allahnı haqında bizni bla dawlaşhanmı etesiz sora? Ol a sizni da, bizni da Rabbibizdi. Biz etgen – bizge, siz etgen da – sizge. Biz a Allahha taza din tutarğa izleybiz», - de.
140. Neda siz: «İbrahim da, İsmağil da, İshaq da, Yaqub da, alanı tuwduqları da iwdey dinde neda hristian dinde bolğandıla», - deb, begitalırmısız sora? Sen alağa: «Sizmi igi bilesiz, oğese Allahmı igi biledi?» - deb, ayt. Dağıda alağa: «Allahdan kelgen zatnı basdırıb (kitablarında İbrahimni emda anı tuwduqlarından kelgen fayğambarlanı musliman bolğanların caşırıb, keslerine atağandıla), Allahdan kelgen zatda şağatlığın caşırğan adamdan assı adam kim bolur? Allah a sizni işlerigizge sansız tüldü»,- de.
141. Ala ketib boşağan bir halqdıla. Ala etgenlerin tabarla. Siz da etgenigizni alırsız. Alanı etgen işlerine siz cuwablı tülsüz.
142.Adamladan aqılsızla: «Ala arı deri aylanıb turğan qıbladan başha qıblağa (Qyabağa) alanı ne zat burdu?» - derle. Sen alağa: «Qünçığış da, künbatış da Allahnıqıdı. Tüz colğa wa Ol kimni süyse, anı tüzetedi», - de. (Tawratnı, İncilni qawumu Beytul-Muqaddasha aylanıb qılğandıla. Muslimanla da Madinağa köçgenden sora, alaça, birinçi arı aylanıb qıla turğandıla. Muhammad ğ.s. barın da birikdirir, bir dinñe cıyıb bölmey, bir eter aqıl bla qılıb turğandıla. Alay a ne etib da yahudiyleni, hristianlanı islam dinñe buralmağandı. Alanı muratları wa muslimanlanı da keslerini dinlerine bururğa bolğandı. Sora ala islam dinñe qarşçı bolub tohtağanlarında, alanı islam dinñe qayıtmazları Allahdan açıq bolğanında, aladan ayırılıb, musliman bolğan qawumnu Mekkyada kyabağa bururğa termilib, Allahdan buyruqnu haman allına qarab turğandı. Ullu Allah ol erkinlikni bergendi. Qarşçı qawum a anı uşatmağandı. Ayat anı üsünden aytadı).
143. Anı kibik, Biz sizni orta ummet etdik (ortalıqnı tuthan, ol a tüzlüqdü, eki qıyırğa ketmegen, dinni hayırlısı oldu). Siz Qıyamat kün adamlağa şağat bolur üçün, fayğambar da sizge (caq) şağat bolur üçün. Ol sen arı deri burulub bolğan qıblanı wa, Biz keleçibizni ızından barğanla bla, artına qaythanlanı ayırıb, bilir üçün etdik. Alay a Allah Kesi tüzetgenlege bolmasa, ol awur sınam boldu. Allah sizni (arı deri) iymanığıznı zaya eterik tüldü. (Beytul Muqaddasha burulub etilgen qulluqnu). İşeksiz, Allah a adamlağa cumuşaqdı, rahmatlıdı. (Allahdan buyruq kelginçi deri muslimanla da, yahudiyle da, hristianla da bir qıblağa – Beytul Muqaddasha aylanñandıla. Artda, Allahdan buyruq bolub, Kyaba muslimanlağa ençi qıbla boldu).
144. (Muhammad) Biz seni cüzüñü kökge burğanıñı kördüq (Allahdan Kyabağa burulurğa erkinlik izleb). Endi Biz seni ol termilgen qıblaña burabız, allıñı «Haram Mascid» taba bur. Siz da (mȫminle) allığıznı arı buruğuz. İşeksiz, keslerine kitab berilgenle qıblanı awuşunnuğu Rabbiylerinden kelgen haq bolğanın biledile. (Cañı qıbla bolluğu alanı kitablarında İncilde cazılıbdı. «vañeliye ot İoanna»degen kitabnı törtünçü glavasında 19 - 24 ayatlada. Bilirge süygen arı qarasın). Allah a alanı etgenlerine sansız tüldü.
145. Muhammad, sen ol kitab berilgenlege ne türlü muğcizat (oylaşırğa seyir zat) keltirseñ da, ala seni qıblaña burulmazla. Sen da alanı qıblalarına burulma. İş alaydı: bir qawum başha qawumnu qıblasına burulmaydı. Senñe bilim kelgenden sora, sen alanı nafsı hawaları süygen zatha barsañ, işeksiz, ol zamanda sen zalimleden bolursa.
146. Burun Biz kitab bergenle – ala anı (Muhammadnı), keslerini ulanların tanığan kibik, tanıydıla. Sözsüz, aladan bir qawum alimleri haqnı, bile-bile, caşırdıla. (Muhammadnı kelligin da, qıblanı awuşurun da oquy turğanlay. Ala Tawratda Muhammadnı sıfatların alay ariw, igi tanığandıla, oramda sabiyleni arasında adam kesini sabiyn tanığan kibik. İncilde wa bir fayğambar kellikdi, atı da mahtawlu bolğan deb. Ol başha tilde bolsa da arab tilge köçürseñ Muhammad – köb mahtawları bolğan degen mağanadı).
147. Muhammad, bu haq Rabbiñden keldi. Ol sebebden sen çırtda işeklik keltiriwçüleden bolma.
148. Har ummetni da kesini buruluwçu qıblası bardı. (Mȫminle) igi işlede (suwablıqlada) siz bir-biriñ bla erişigiz (baylıq bla erişmey!) Siz qayda bolsağız da, barıñı da Allah Kesini allına keltirir. İşeksiz, Allahnı har nege da qudreti cetedi.
149. (Muhammad, sen) qayda bolsañ da, allıñı Mascidul Haram taba bur. Ol a, işeksiz, Rabbiñden kelgen haqdı. Sizni etgen işlerigizni Ol körmey, sansız turmaydı.
150. Qayda bolsañ da, sen cüzüñü Mascidul Haram taba bur. Siz da (ey, mȫminle), qayda bolsağız da, cüzüğüznü anı taba buruğuz, quru zalimle bolmasala, sizge kişi qarşçı bolub, daw salmaz üçün. Aladan qorqmağız da (qarşçı qawumdan), Menden qorquğuz, Men sizge niğmatlarımı tolu berir üçün, siz da tüz colğa tüzelir üçün.
151. Dağıda anı kibik, Biz sizge arağızdan Bizni ayatlarıbıznı da oquğan, sizni kirden da tazalağan (şirkden), Bizni kitabıbıznı da (Qurannı), aqılman zatlanı da üretgen, arı deri siz bilmegen zatlanı da üretgen keleçi ciberdik.
152. Endi siz Meni esde tutuğuz (unutmağız), Men da sizni esde tutarma (unutmazma). Menñe şuqur da etigiz, (aşhılıqnı) añılamay, kyafır bolub qalmağız.
153. Ey, iyman keltirgenle! Siz sabırlıq bla, namaz bla kesigizge boluşluq izlegiz. İşeksiz, Allah a sabırla bla birgedi.
154. Allah colunda ölgenlege, alağa ölgenle demegiz. Ala sawladıla, alay a siz anı sezalmaysız.
155. İşeksiz, Biz sizni çırtda (ne bla bolsa da) bir zat bla sınamay qoyarıq tülbüz: qorquw bla bolsun, açlıq bla bolsun, rıshığa kemlik bla bolsun, kesigiz bla bolsun (awruw, ölüm), kögetle bla bolsun (bitim bla neda balala bla. Muhammad) sen sabırlağa süyümçü ayt: 156. Ol zatladan alağa bir qayğı kelgen zamanda: «şeksiz, biz Allahnıqılabız, qaytırıbız da Anı allınadı» - deb (Aña boysunub tohtağanlağa).
157. Ma ala Rabbiyleri alağa aşhılıqla da, rahmatın da tecegen, ala tüz colğa da tüzelgenledile.
158. İşeksiz, Safa bla Marıwanı arasında cortuw, Allahnı coruqlarındandı. Sora birew ol üyde (Qyabada) ne hac, ne umra qılsa, ekisinde tawuaf etiw (cortuw) günah tüldü. (Burun, cahil zamanda, alayda gyawur qaçla salınıb turğandıla, ol sebebden anı tögeregine aylanıwnu muslimanla uşatmağandıla). Sora birew kesi razılığı bla hayırlı zat etib bolsa, Allah bek büsürewçüdü, tolu biliwçüdü (anı haqın Ol tolu berir. Safa, Marıwa deb, eki dubbur bardı. İsmağilni anası suw izley, ekisini arasında çabhandı. Ol Allah sıylı etgen bir cerdi. Artda Ullu Allah alayda hacilege corturğa coruq etgendi).
159. İşeksiz, Biz tüşürgen açıqlawçu ayatlanı da, tüz colnu da, kitabda (bibliyada) açıq aytılıb turğan ayatlanı da, Biz adamlağa bayam etgenden sora, alanı caşırğanlağa Allah da, nalatçıla barı da nalat beredile, 160. tawbağa qaytıb, keslerin tüzetgenleden, ayatlanı, caşırmay, bayam etgenleden qalğanlağa. Alanı tawbaların a Men qabıl eterme. Men a, ayhay da, tawbağa bek qarawçuma, rahmatlıma.
161. Alay a qarşçı bolub, alay qarşçılay ölüb da ketgenle, ma alağa, işeksiz, Allahnı nalatı da, mölekleni nalatı da, bütew adamlanı nalatı da bolsun!
162. Ala nalatnı içinde ömürlükge tururla, alanı ne azabları ceñillenmez neda alağa bolcal berilmez.
163. Sizni Allahığız – Bir Allahdı. Ol bolmasa, başha Allah coqdu. Ol cazıqsınuwçudu, cumuşaqdı.
164. İşeksiz, kökleni, cerni caratılıwunda da, keçe bla kündüznü awuşunuwunda da, adam uluğa hayır bergen teñizde kemelede da, Allahnı kökden cawum cawdurub, anı bla ölüb turğan cerge can kiyirib, tiriltiwünde da, anı üsünde har türlü canıwarlanı cayıwunda da, celni arı-beri buruwunda da, kök bla cerni arasında bulutlanı arı-beri aylandırıwunda da – bu zatlada sağış etelgen qawumğa oylaşırğa seyir zat bardı. (Bu zatla kesleri allarına bolub qalmağandıla. Alanı bolduruwçu, qurawçu kerekdi alağa. Oylaşa bilgenñe, har zatha bir onowçu bolğanına, ol zatla barıda kesleri allarına bolmağanlarına dalil bardı – Anı atı da Allahdı).
165. Alay bolsa da, adamlanı arasında, Allahdan özge zatlanı Aña teñ etib, alanı Allahnı süygença, süyüb tuthanla da bardıla. Alay a (kerti) iynanñanlanı Allahha süymeklikleri aladan ese qatıdı. Ayhay, ol assıla anı bir añılasala wa. Ala, küç barı da Allahda bolğanın da, Allah azab beriwde qatı bolğanın da Qıyamat Kün azabnı körsele, añılarla.
166. Ol ızlarından barılğanla (başçıla, alçıla, Bir Allahnı clundan halqnı tersine eltgenle) alanı ızlarından barğanladan qaçıb, alanı keri ururla. Araları kesilib, ala kelib azabha tirelgenlerin körürle. (Ullu Allahha boysunur ornuna, dinsizlege, bidğaçılağa, ata-babanı colu deb, adetni sürgenlege boysunñanla. Ala duniyada bir-biri bla şoh bolğanlıqğa, bir-birin süyüb, bağalatıb turğanlıqğa, ol kün a caw bolub, araları daw bolub bir-birinden qaçarla).
167. Sora ol şirkni ızından barğanla (alağa boysunñanla) tawuş eterle: "Ay anasını, endi bizge duniyağa qayıtır madar bolsa edi, büğün ala bizge çarlağança, biz da alağa bir çarlar edik", - deb. Allah alanı etgen işlerini ökünüç buşuwun, ma alay körgüzür. Ala (ol kün) otdan qutulalmazla.
168. Ey, adam ulu! Cer üsünde halal, taza zatladan aşağız. Şaytannı soqmağı bla barmağız. İşeksiz, ol sizge açıq duşmandı. (Haram zatlanı aşamağız, içmegiz, cürütmegiz, qatışhan da etmegiz. Cerde bitgen zat barı da halaldı, quru adamnı ne sawluğuna, ne aqılına zaran bergenden qalğan. Tütün da cerden çığadı da, zaranlı bolğanına söz da coqdu da, ol sebebden haramdı. Tütünnü üsünden Quranda cazılmaydı degenlege bu dalil cetmeymidi?)
169. İşeksiz, ol (şaytan) siz qub-quru amanlıqnı, kir işleni eterge, Allahha da haparığız bolmağan zatlanı aytırğa buyuradı. (Tütün da kir işge sanaladı).
170. Sora alağa (şaytannı ızından barğanlağa): «llah tüşürgen zatnı ızından barığız!» - deb, aytılsa. «Oğay, biz ata-bababızdan kelgen colnu barlıqbız», - deb, alay cuwab beredile. Alanı ataları cuq añılamağan, tüz colğa da tüzelmegen qawum bolğan ese wa? (Dağıda barlıqmıdıla sora? Alanı ataları Allahnı buyruğu deb, bilib, añılab etgenmidile etgen işlerin, tuthan dinlerin? Oğese haparları da bolmağanlay, ne etgenlerin da añılamağanlay, şaytan qızdırıb, adetleni sürüb bir-birine qarab barıbmı turğandıla. Har milletni da birem-birem alıb qarasañ, adeti bolmağan millet barmıdı sora? İgitda coqdu. Halqla cürütgen türlü-türlü adetle da, Ullu Allah Kesi cibergen coruq-zaqon da birçamıdı sora? Ala bir-birine qarşçıdıla. Ömürden beri da Ullu Allah nelley bir fayğambar, keleçi cibergen ese da, alağa köndelen qarşçı turub cawluq etgen, quru adetle bolğandıla. Halqnı qanına ol körgen zatları, türlü-türlü adetle siñib, ornalıb, ala anı qoyub, Ullu Allahdan kelgen haqğa burulalmağandıla. Har kelgen fayğambarnı qazawatı da ata-babadan siñib turğan adetle bla bolğandı, cahil halqnı Allahu Tağalanı buyruğuna buralmay).
171. Kyafır qawum a sürüwçünü tawuşun eşitib, quru çaqırğan tawuşnu bolmasa, andan mağana añılamağan hayuanla kibikdile. Ala sağış ete bilmeydile – sañırawla, soqurla, tilsizle (hayuanla bilmegença).
172. Ey, iyman keltirgenle! Biz sizge ülüş etib bergen zatnı tazasından aşağız, (anı üçün) Allahha şuqurla da etigiz. Siz, kerti, Aña qulluq ete esegiz.
173. Ol sizge haram etgen quru: haram ölgen, (aqğan) qan, toñuz et, Allahnı atı aytılmay kesilgen. Alay a birew (tarlıqda) amalsız bolub, qarşçı bolmay (halaldı demey), neda mardadan ötmey (canın qaldırır çaqlı bir aşasa), aña günah coqdu. İşeksiz, Allah a keçiwçüdü, rahmatlıdı.
174. İşeksiz, Allah endirgen zatnı (qalayın bolsa da) bir cerin caşırıb (halqğa açıq etib aytmağanla), anı bla az bağağa da satıw etgenle (duniya zatha) – ala qarınlarına otdan başha zatnı aşamaydıla. Allah Qıyamat kün ala bla söleşmez, alanı (kir işlerinden, günahlarından) tazalamaz, alağa termiltgen azab bolur.
175. Ala allayladıla: tüz colnu ornuna – acaşmaqnı, keçmeklikni ornuna da – azabnı satıb alğan. Alanı cahanim otda çıdawları qalay bolur eken sora?
176. Ol azab alağa, Allah endirgen haqnı qabıl etmey, kitabha (Quranña) qarşçı bolub, tartışıb, ayrılıq salıb turğanları üçün.
177. Siz allığıznı ne künçığış, neda künbatış taba burğanda tüldü aşhılıq (suwablıq). Alay a igilik nededi deseñ: Allahha, ahır künñe, möleklege, kitablağa, fayğambarlağa iynanıwda (ma bıla barı da cürekni işidi. Ol da, işeksiz, bu aytılğan zatlağa tolu iynanıwdu. İyman deb aña aytıladı. Birew bılağa tolu iynanmasa iymanı buzulluqdu. İymanı buzulsa wa, etgen qulluğu da zıraf bolluqdu. Adamlanı köbüsü iymanımı buzama deb qorqa bilmeydi, qulluq etib küreşe turğanlay. Alay a subaylıq canına, közbawluqğa, qulluqnu köb etiwge, adamnı tış canına, közge tuwrasına bek es bölüb, cürekni unutub qoyadıla). Cuwuqlağa, öksüzlege, incilgen colowçulağa, tilewçülege, qulnu başına azat eter üçün, közün qıydırıb, rıshısından beriwde. Borç namazların qılğanla, zekyatların bergenle, sözlerine da tolu bolğanla, qıyınlıqda, tarlıqda, qorquw kelgen zamanda sabırlıq etgenle – ala kerti muslimanladıla. Ma ala Allahdan qorqğanladıla.
178. Ey, iyman keltirgenle! Öltürülgen üçün qan tölew sizge farız bolub begidi. Hur üçün – hur, qul üçün – qul, tişirıw üçün – tişirıw. Öltürülgenni (adamı) din qarnaşın (öltürgenni) keçib qoysa, öltürgen ızına igilik eterge küreşsin, razı bolub, qan haqnı tölesin! Bu işde sizge Rabbigizden ceñillik da, Anı rahmatı da bardı. Mından arı bu çekden kim ötse, aña termiltgen azab bolur.
179. Qan tölewde wa sizge mamır (rahat) caşaw bardı. Ey, aqıl iyeleri! Siz Allahdan qorqar esegiz a!
180. Sizni birigizni acalı cetib, artında rıshısı qalsa, ol ata-anağa, cuwuqlarına tüz osiyat qoysun! Allahdan qorqğanlağa ol haq (borç) boldu.
181. Osiyatnı eşitgenden sora kim türlendirse anı, günahı quru ol türlendirgenñedi. İşeksiz, Allah a neni da eşitiwçüdü, biliwçüdü.
182. Alay a birew (dindeça) tüz osiyat etmey neda günahlı (cahil) osiyat etib, sora anı tüzüne türlendirse (şeriyatdaça), anda günah coqdu. İşeksiz, Allah a keçiwçüdü emda rahmatlıdı.
183. Ey, iyman keltirgenle! Sizge derilege cazılğan kibik, sizge da oraza borç bolub cazıldı. Siz Allahdan qorqğanladan bolur esegiz a, 184. mardalı sanaw künle. Sizden biriñ ne awruwlu, ne colowçu bolsa, orazasın açsın da, artda ança künnü başha künle bla toltursun. Alay a qıynalıb tuta ese (ne saw bolmazlıq awruwu bolub, ne qartlıq üçün), aña culuwğa miskinñe aş aşatsın! Birew kesi razılığı bla tutsa, ol aña hayırlıdı. Bilsegiz, oraza tutuw sizge hayırlıdı.
185. Ramazan ay – adamlağa tüz colnu körgüze, haqnı bayam ete, (kertini, ötürüqnü) arasın ayıra kelgen – Quran tüşgen aydı. Sora sizden ol ayğa kim tuwra bolsa, ol aynı oraza tutsun! Ne awruwlu, neda colowçu bolsa, açsın da, ança künnü başha közüwde tutsun! Allah sizge anı bla qıyınlıq izlemeydi, tınçlıq izleydi. Siz ol sannı toltururuğuznu izleydi. Sizni tüz colğa tüzetgeni üçün, Anı ullularığıznı da izleydi. Siz Aña şukur eter esegiz a.
186. (Muhammad) senñe Meni üsümden qullarım sorğan zamanda, Men alağa bek cuwuqma (birgelerineme), birew Menden cuq tilegen zamanda, aña cuwab bereme. Ala Menden haman cuwab izlegenley tursunla (tilemey turmasınla. Al burub, kereklisin carathan Allahından tiley bilmegen, ol iynanñanña da sanalmaydı). Menñe iynanñan da etsinle! Ala tüz colğa bir tüzelir esele wa!
187. Oraza ayda keçe siz üy biyçelerigiz bla cuwuqlaşıw halal etildi, ala sizge kiyimdile, siz da alağa kiyimsiz. Allah siz kesi-kesigizge hıyanat etgenigizni bildi. Ol sebebden Ol sizge buruldu, keçgen da etdi (erkinlik berdi). Endi ol keçe üy biyçelerigiz bla cuwuqlaşığız (ğünah deb qorqmay). Allah sizge buyurğan zatnı da (bala) izlegiz. Ertenbla aq halı qara halıdan ayırılğınçı (qarañı bla carıq) aşağız, içigiz. (Tañ belgi berginçi). Sora keçge deri oraza tutub, tamam etigiz. (Qün taşayğınçı. Kökge, culduzlağa qaraw, kerahatdı. Tüz cerde kün közden taşaysa boladı. Alay a taw cerde, qulaq içinde caşağan bolsa, kün sırtladan batarğa kerekdi). Alay a mejgitlede iğtikafda (keçe-kün da anda turub, oraza aynı art onunda Allahha qulluq ete) bolğanla, üy biyçeleri bla cuwuqluq etmesinle. Bıla Allah salğan çekledile, ol sebebden alanı buzmağız. Siz Allahdan qorqub, saq turur üçün, Ol Kesini ayatların adamlağa ma bılay bayam etedi.
188. Arağızda, buzuq col bla, bir-biri rıshıñı aşamağız! Dağıda siz töreni satıb alır üçün, ala da adamlanı rıshılarından günah col bla bir kesegin aşar üçün, kesigiz bile turğanlay, alağa rıshığıznı bermegiz!
189. (Muhammad) ala senñe cañı tuwğan aylanı üsünden soradıla. Sen alağa: «Ol adamlağa zamannı bilirge da, haci qılır çaqnı bildirirge da caraydı», - deb, ayt. İgilik üyleni art canından kiriwde tüldü, alay a ol Allahdan qorqmaqdadı. (Burun cahil zamanda haci qılıb qayıtsala, günahıbızdan arıtıldıq deb, üylerine çıqğan eşikleri bla kirmey, art canı bla kirgendile. Ayat anı tıyadı). Endiden sora üylerigizge eşiklerinden kirigiz. Allahdan qorqub, saq turuğuz, siz nasıblı bolur esegiz a!
190. Sizni bla qazawat etgenle bla Allahnı colunda siz da qazawat etigiz, alay a çekden çıqmağız (siz birinçi çabmağız, artıqlıq da etmegiz!) İşeksiz, Allah çekden çıqğanlanı süymeydi.
191. (Bu ayat Mekkya muşrikleni üsünden kelgendi. Ala muslimanlanı üylerinden qıstab, hapçüklerin da keslerine alıb, caşaw bermey, ala da Medinağa köçgen edile. Anda da qoymay, ızlarından asker barıb, ala bla qazawat etgendi. Bılanı Kyabağa haci qılırğa da cibermegendile, ayat ol zamanda tüşgendi). Alanı tabhan cerigizde öltürüğüz, ala sizni qıstağan cerden siz da qıstağız alanı, nek deseñ, fitna salıw ölümden ese amandı. Alay a Haram Mascidni canında ala sizni bla qazawat etginçi deri, siz qazawat etmegiz! Ala sizni bla qazawatnı başlasala, sora siz da alanı öltürüğüz qaramay! Kyafırlanı haqları ma alaydı.
192. Ala tıyılsala wa, işeksiz, Allah keçiwçüdü, rahmatlıdı.
193. Buzuqluq ketib, Allahnı dini begiginçi deri, ala bla qazawatnı bardırığız! Ala tıyılsala wa, siz da tıyılığız; quru tohtamağan zalimle bla bolmasa, cawluq etiw coqdu.
194. Ala sizni bla haram ayda etsele qazawat, siz da etigiz ol ayda ala bla qazawat. Haram aynı buzğanladan qan alırğa kerekdi. Sora çabıwul etib, sizni bla cawluq etgenlege, siz da allay bir cawluq etigiz. Allahdan qorquğuz. İşeksiz, Allah qorqub, saq turğanlanı birgelerine bolğanın biligiz.
195. Allah colunda (Anı razılığı üçün) rıshığızdan sadaqa berigiz, qoluğuz bla kesi kesigizni haleklikge salmağız (qızğanç bolub!) İgilikle etigiz! İşeksiz, Allah igilikle etiwçüleni süedi.
196. Allah razılığı üçün hac da, umra da qılığız! Alay a çırmaw bolub, tolu etalmasağız anı üçün, qoldan kelgeniça, qurmanlıq etigiz (bir qoy). Qurmanlıq ornuna cetginçi deri başlarığıznı cülümegiz. Sizni biriñi ne awruwu, neda başından inciwu bolub (anı cülüse), sora ol (saw bolsa) culuwğa (vıqup) ne oraza, ne sadaqa, ne qurmanlıq (qarıwuna köre, alanı biri borç boladı). Alay a sizge hacnı, umranı toltururğa çırmaw bolmasa, sora birew haci qılırğa deri tamattuğ (ihramdan çığıw) eterge süyse, anı üçün tabsa, (Mekkyada) qurmanlıq etiw, alay bolmasa, üç kün Mekkyada haci künlede, ceti kün da qayıtsağız, üyde oraza tutuw borç boldu. Barı da on kün toladı. Ma bu coruq Mekkyada caşamağanlağadı. Siz Allahdan qorquğuz (ol coruqnu buzmağız). Dağıda siz Allah azab beriwde qatı bolğanın da biligiz!
197. Hac ayla belgilidile (şawal, zul qağda, zul hucca). Sora ol aylada birew kesine haci qılıwnu borç etse, ne tişirıw bla cuwuqlaşıw, neda bir aman aqıl, aman iş, neda dawlaşıw caramaz. Sizni etgen aşhı işlerigizni, ne etsegiz da Allah bilibdi. Siz col azıq alığız (hacige barğan zamanda), azıqnı em hayırlısı wa – Allahdan qorqmaqdı. Ey, aqıl iyeleri! Menden saq turuğuz!
198. Siz haci qılğan zamanda, Rabbigizni çomartlığından (rıshısından satıw-alıw etib) izlegenlikge, anı üçün sizge günah coqdu. Arafatdan aylansağız, Beytul Haramnı qatında Allahnı esgerigiz! Arı deri siz tamam acaşıb turğanlay, Ol sizni tüz colğa tüzetgenin añılağız, esge alıb (anı üçün şukur ete biligiz!)
199. Andan sora adamla (muslimanla) barğan cer bla barığız, Allahdan keçmeklik da izlegiz! İşeksiz, Allah bek keçiwçüdü, rahmatlıdı. (Muşrikle, muslimanladan ese keslerin ullu körüb, muslimanla bla barırğa ıylığıb, kesleri başha cerni barğandıla. Ayat alanı da muslimanla bla birge, bir cerni barırğa buyuradı).
200. Sora siz hac coruqlanı tındırsağız, (alayda) atalarığıznı esgergença, Allahnı da esgerigiz! Neda andan da qatıraq esgerigiz! (Burun arablılanı, haci qılıb boşasala, Kyabada olturub, har kim kesini tuqumun, ata-babasını haparın aytıb mahtanñan adetleri bolğandı. Anı üçün aytadı Ullu Allah anı). Adamlanı arasında: «Ey, Rabbibiz! Sen bizge bu duniyada (anı, munu) ber», - deb, (quru duniya zatnı) tilegenle bardıla, alağa ahıratda bir ülüş da coqdu. (Esleri, qayğıları duniya bolğanı üçün. Bu ayatdan açıqlanadı; adamnı içinde niyeti, qayğısı ne bolsa, Allah canında alırı da oldu. Ariw namazı, orazası, zikiri, hac qılıwu bolsa da, Allah üçün bolmasa, ahıratda aña cuq coqdu. Ahıratdan umutu bolğan adam bu zatha bek saq bolmasa, quru qalıb keterge bolluqdu. Halqnı köbüsü wa subaylıqnı izleb turadı. Subaylıq a – bir-birinden büsürew izlemekdi. Allay adam ne qadar din tutsa da, Allahından aña ülüş coqdu. Bizni sıylı fayğambarıbız Ullu Allahnı keleçisi da aythandı: Allah sizni ne sıfatlarığızğa, ne baylığığızğa qaramaydı, alay a Ol sizni cüreklerigizge (ol da niyetdi) emda etgen işlerigizge (igi işnimi, oğese aman işnimi etedi) deb qaraydı. Ayat da, hadis da anı aytadıla).
201. Dağıda aladan: «Ey, Rabbibiz! Sen bizge bu duniyada da aşhılıq, ahıratda da aşhılıq ber, otnu azabından da Cen saqla!», - deb, tilegenle bardıla. (Duniyanı tilew da keri urulmaydı. Alay a keri urulğan, ahıratnı unutub, bu duniyağa esi ketib, quru bu duniyanı tilewdü. «Oñ qoluñu ahıratha, sol qoluñu duniyağa» - degendi Rasul. Dağıda: «Ahıratıña tambla öllüqça, alay qural, duniyada da, ömürlükge, mında qallıqça işle» - degendi ol).
202. Ma alağa (ahıratda) etgen zatlarından ülüş bardı. Allah a eseblewde bek terkdi.
203. Siz sanaw künlede Allahnı esgerigiz! Sora birew (Minada qulluğun) aşığıb, eki künñe tındırsa, anı üçün günah coqdu. Artha qalsa da (üç künden sora) anı üçün da günah coqdu. Bu barı da Allahdan qorqğanlağadı. Siz Allahdan qorquğuz, saq boluğuz! Cıyılıw Allahnı allına bolurun bilib turuğuz!
204. (Muhammad) bu duniyada adamlanı arasında sözü seni seyirsindirgen da bardı, cüregini içine wa ol Allahnı şağat etedi. Ol kesi wa bek qatı dawlaşıwdadı. (Bu bir munafiqni üsündendi. Ol rasulğa kelib: «Cüregimi Allah köredi», - deb, ötürüq aytıb, iynandırırğa izlegendi. Har zamanda da bolğandıla allay adamla. Busağatda da bardıla. İçlerinde, cüreklerinde ne iyman, ne Allahdan wyalıw, qorquw bolmağanlay, awuzları bla Allahnı şağat etib söleşiwçüle. Allay adamla munafiqge sanaladıla. İçlerinde Allah bolmağanlay, tışların halqğa subaylıqğa kelişdirirge küreşgenle. San bir bilimi bolğan adam bolmasa, cahil qawum alağa aldanadı, alanı muslimanña sanaydı. İçleri Ullu Allahha tuwra, adamlağa wa taşa. San bir adam bolmasa, ol zatnı sezalmay qaladı. Anı sözünden, işinden, cürüşünden añılarğa bolluqdu, tübünde ayat açıqlağan kibik).
205. Arı canlağanlay a, ol cer üsünde buzuqluqnu cayarğa, sabanlanı da, adam tuqumnu da halek eterge aşığadı. Alllah a buzuqluq salğannı erşi köredi.
206. Sora aña: «Allahdan qorq, etme alay!» - deb aytılsa, ulluköllülüq tutub, ol günahlı boladı. Aña cahanim tolu cetedi. Ol a qalay aman orundu.
207. Adamladan Allahnı razılığın izleb, (Allah colunda) canın sathan (ayamağan) da bardı. Allah a qullarına bek cumuşaqdı.
208. Ey, iyman keltirgenle! İslamğa (boysunuw dinñe) barıñ da birden kirigiz! (Anı har buyruğun da tolu alığız!) Şaytannı soqmağı bla barmağız! İşeksiz, ol sizge açıq cawdu. (Colla köbdüle, alay a Ullu Allahnı colu bir cañızdı, andan tayğan ol birsi collağa tayadı. Ala wa halqnı teriltib, haq coldan tersine burub barğan şaytan colladıla).
209. Sizge açıq dalille kelib, (siz da alanı köre turğanlay) coldan taysağız a, añılağız! Allah bek küçlüdü, aqılmandı.
210. Sora ala (islam dinñe kirmegenle) Allah da, Anı mölekleri da qarañı bulutnu kölekkesinde kelib, buyruqnu tınarınmı (azabnı kelirinmi) saqlaydıla? İşle barı da quru Allahha qaytırla (südge).
211. Muhammad, sen Banu İsraillege bir sor, Biz alağa nença kere açıq seyir ayatlarıbıznı bergen edik? Birewge Allahnı niğmatı kelgenden sora, anı (başha cuqğa) awuşdursa (bilsin), işeksiz, Allah azab beriwde qatıdı.
212. İynanmağan qawumğa duniya caşaw ariw köründü (duniyağa aldandıla), ala mȫminleni hılikke etedile. Alay a Allahdan qorqğanla Qıyamat kün alanı başlarında bolurla. Allah a nasıbnı kimge süyse, aña esebsiz beredi.
213. Adamla barı da allında bir millet (bir din) edile. Sora Allah adamlanı aralarında tartış zatlanı huqmusun eter üçün, quwandırıwçu, qorqutuwçu fayğambarla ciberdi. Birgelerine haq kitabla da iydi. Sora ol kitab berilgenle wa, alağa açıq dalille berilgenden sora, açıwsunub (terseydile. Cürekleri tüz bolmay, aman aqılları sebebli tartışıb, dawlaşıb, bölünüb ketdile). Ala tartışıb turğan zat – ol haqdı. Allah a, Kesini erkinligi bla, ol ala daw bolub turğan haqğa quru iynanñanlanı saladı. Allah a tüz colğa tıyınşlı körgenin tüzetedi.
214. (Muslimanla!) Burun iynanñanlağa kelgen kibik, sizge da sınamla kelmey, cannetge kirirge umutmu etesiz sora? Alağa da (türlü-türlü) qıyınlıqla da, zarawatlıqla da cetgen edile. Fayğambarları da, anı bla birge iyman keltirgenle da: «Bizge Allahnı boluşluğu qaçan bolur eken?» - degen halğa cetginçi deri qaltıratılğan edile (tüñülürge az qalıb). İşeksiz, Allahnı boluşluğu wa cuwuq tülmüdü sora (Aña tayanıb tohtağanlağa?!)
215. (Muhammad) ala senden Allah colunda ne coyarların soradıla. Sen alağa: «Hayırlı bolub, ne zat bersegiz da: ata-anağa, cuwuqlağa, öksüzlege, miskinlege, (incilgen) colowçulağa, siz hayırlı bolub, ne zat etsegiz da, işeksiz, Allah anı bilibdi», - de.
216. Ey, mȫminle! Sizge erşi körünse da, (din) qazawat ol sizge borç bolub cazıldı. Siz erşi körüb turğan bir zat, ol sizge hayırlı bolurğa da bolur, siz hayırlığa sanab turğan zat, sizge zaranlı bolurğa da bolur. (Haqın) Allah biledi, siz a bilmeysiz.
217. (Muhammad) ala senñe haram ayda qazawat etiwnü üsünden soradıla (caraymıdı deb). Sen alağa: «Ol ayda qazawat etiw ullu günahdı. Alay a Allahha iynanmaw, Anı coluna çırmaw boluw, Mascidul Haramğa da (muslimanlanı iymey tıyıw), andan anı ahluların da qıstaw qazawatdan ese anı (ğünahı) ulludu», - deb, cuwab ber. (Mekkya muşrikle keslerin Kyabağa iye etib, muslimanlanı acaşhanlağa sanab, alanı Kyabağa iymezge küreşgendile. Alanı arı iymegenlerin cuqğa sanamay, Allahu Tağala qazawuat eterge haram etgen aylada qazawuat etgendile. Artıqsız da Kyabanı qatında qan tökgen a bek haramğa sanalğandı). Qollarından kelse, ala sizni dinigizden keslerini dinñe qaytarğınçı deri, qazawatnı tohtatırıq tüldüle. Dininden qaytıb, kimle kyafır bolub ölsele, alanı etgen qulluqları duniyada, ahıratda da zıraf bolub, kesleri da ot iyeleri bolurla. Ala anda ömürge qalırla.
218. İşeksiz, iyman da keltirib, köçgen da etib (Allah üçün), Allah colunda qazawat etib küreşgenlege – alağa Allahnı rahmatından umut bardı. Allah a keçiwçüdü emda rahmatlıdı.
219. (Bu içgini üsünden birinçi kelgen ayatdı. Kesi da mansuhdu, munu ızından içgini üsünden artda kelgen ayatla, bu ayatnı huqmusun buzğandıla. Ol sebebden munu bla hukmu eterge caramaydı).
(Muhammad) ala senñe esirtgen içgini, öç oyunnu üsünden soradıla. Alağa: «Ekisinde da ullu günah bardı. Alada adamğa hayır da bardı, alay a hayırlarından ese günahı (zaranı) ulludu», - deb, ayt. Ala senden Allahnı colunda ne coyarların soradıla: «Artığığızdan», - deb, cuwab ber. Allah sizge ayatlanı ma bılay bayamlaydı, siz bir oylaşır esegiz a,
220. duniyanı da, ahıratnı da üsünden. Ala senñe öksüzleni üsünden da soradıla. Alağa: «Alanı işlerin caraşdırıw hayırlıdı (kesleri rıshılarına onow etalmağan, kesleri başların cürütalmağan, qarar kerekli bolğan öksüzlege)» - de. Ala bla qatışıb caşasağız, ala sizge qarnaşdıla (alanı qarnaşça körügüz! Alanı rıshılarına cutlanmağız!) Allah a (aranı) buzğan bla caraşdırğannı igi bilibdi. Allah süyse, sizni qıyın halğa da salır. İşeksiz, Allah bek küçlüdü, aqılmandı.
 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.08.32 | Mesaj # 5
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
221. Muşrik tişirıwlağa, ala iyman salğınçı deri, üylenmegiz. Azat muşrik tişirıwdan ese, iynanñan qarawaş tişirıw hayırlıdı, siz anı (azatnı) caratsağız da. Qızlarığıznı da muşrik erkişilege bermegiz, ala iyman salğınçı deri. Muşrik azat erkişiden ese, iymanı bolğan qul erkişi hayırlıdı, alağa közügüz qarasa da. Ala (cahanim) otha çaqıradıla. Allah a Kesini buyruğu bla cannetge, keçmeklikge çaqıradı. Ol (Allah) adamlağa ayatların ma alay açıqlaydı, ala bir esgerir esele wa, deb.
222. (Muhammad) ala senden hayıznı (tişirıwnu qanı keliwü) üsünden soradıla. Alağa: «Ol inciwlü zatdı, hayız közüwde tişirıwladan canlağız! Ala tazalanñınçı deri, ala bla cuwuqluq cürütmegiz! Ala tazalanñandan sora, alağa Allah sizge buyurğan canından keligiz», - deb, ayt. İşeksiz, Allah a tawba etiwçüleni süedi (ariw köredi), tazalanıwçulanı da süedi.
223. Tişirıwlarığız sizge sabandıla, sabanığızğa qaçan süysegiz da keligiz. Canığız üçün igilikle hazırlağız! Allahdan qorquğuz! Aña tüberigizni da biligiz (unutmağız!) (Ey, Muhammad, bu zatlağa) iynanñanlağa süyümçü ayt!
224. Siz Allahnı sıltawğa salıb, Anı atı bla hayırlı zatnı eterge, taqualı bolurğa, adamlanı araların caraşıw eterge deb, ant etmegiz! Allah a neni da eşitedi, neni da biledi. (Adam kesin caqlab ant eterge öçdü, anı etmegiz, deydi Ullu Allah. Ters zatda Allahnı atı bla ant etib iysegiz, antığızğa qaramay, anı buzub, tüz zatnı etigiz!)
225. Allah sizni (söz arasında, mağana da bermey etgen) boş antlarığız üçün günahha tutmaydı. Alay a cüreklerigiz bla begitib, etgen antlarığız üçün a tutadı. Allah a keçiwçüdü, cuwaşdı.
226. Qatınlarına cuwuqlaşmazğa ant etgenle, tört aynı saqlasınla! Sora (ol zamannı içinde) soquranıb qayıtsala, işeksiz, Allah a keçiwçüdü, rahmatlıdı.
227. Alay bolmay, (ol zamannı içinde) talaqnı begitsele wa Allah, işeksiz, har neni da eşitibdi, neni da bilibdi.
228. Talaq salınñan tişirıwla üç hayıznı saqlasınla (erge barmay). Allah alanı hathularında carathan zatnı caşırırğa alağa halal tüldü, ala Allahha da, ahır künñe da iynana esele. Ala caraşıwluqnu izlesele wa, alanı ızına alırğa bek tıyınşlıla – alanı erleridi. Qatınlanı erlerinde erkinlikleri, erleni qatınlarında erkinlikleri kibikdi, erkişile daracada aladan artıq bolsala da. Allahnı wa küçü ulludu, aqılmandı.
229. Talaq salıw eki keredi. Andan sora anı ne ariwluq bla tutarğa, neda ariwluq bla (dawsuz) boşlarğa. Alağa berilgen (mahrdan) ızına cuq alırğa sizge halal tüldü. Quru ala ekisi da Allah salğan çekleni tındıralmay qalabız deb qorqmasala. Ala Allahnı çeklerin buzarla deb qorqsağız a, qatın mahrnı ızına erine berib, talaq alsa, ekisine da günah coqdu. Bıla Allah salğan çekledile (zaqonla). Ol çekleden ötmegiz (buzmağız!) Allahnı çeklerinden ötgenle wa – ala zalimledile.
230. Er qatınña (üçünçü) kere talaq salsa, başha erge barğınçı, ızına alırğa ol erine halal tüldü. Barğan eri aña talaq salğandan sora, ala ekisi da kelişib, ızlarına caraşsala, alağa günah coqdu, ekisi da Allahnı çeklerin buzmaz aqılda bolsala. Ma bıla añılağan qawumğa Allah bayamlağan çekledile.
231. Siz qatınlağa talaq berib, ala da bolcallarına cetsele, alanı ne igilik bla tutuğuz, neda igilik bla boşlağız, çekden çığıb, zorlab tutmağız alanı. Alay etgen adam kesine artıqlıq etedi (ğünahlı bolub). Allahnı ayatların hılikkege tutmağız! Allahnı sizge etgen aşhılıqların esgerigiz! Ol sizge içinde awaz aytılğan kitab da, aqılman zatla da tüşürgenin. Siz Allahdan qorquğuz! İşeksiz, Allah a har neni da tolu bilibdi.
232. Talaq salınñan, sizge cuwuq cetgen tişirıwla wa, ala bolcallarına cetgenden sora, erlerine qayıtıb, ala bla kelişib caşarğa razı bolsala, siz çırmaw bolmağız. Bu Allahha da, süd künñe da iynanñanña awazdı. Ol sizge bek tazadı, kirsizdi (ğünahha boyalmazğa). Allah biledi, siz a bilmeysiz.
233. Sabiyine emçek salğan ana, atası razı bolsa, tolu eki cılnı emçek salırğa tıyınşlıdı. Anağa igi qararğa – aşına, kiyimine – atanı boynunadı. Bir canña da qolundan kelmezlik boynuna salınmaydı. Sabiyi üçün anasın neda sabiyi üçün atasın incitirge caramaz. Sabiyni (asıraw) ol boynuna qalğanña da, atağa salınñan borçla salınadıla. (Anı asırağannı borçu da, atasını borçu kibikdi). Ata da, ana da onowlaşıb, ekisi da razı bolub, sabiyni emçekden ayırırğa izlesele, anı üçün alağa günah coqdu. Neda sabiylerigizge emçek salır adam izlesegiz, anı üçün da sizge günah coqdu, anı tıyınşlı haqın bersegiz. Allahdan qorquğuz. Allah sizni ne etgenigizni tolu körüb turğanın añılağız.
234. Sizden, erleri ölüb, artlarında qatınları qalğanla wa tört ay bla on kün san bolcalnı saqlab qarasınla (erge barmay). Sora alanı bolcalları tolsa, andan sora ala şariyat bla etgen işleri üçün, sizge günah coqdu (erge barırğa). İşeksiz, Allah sizni etgen işlerigizden haparlıdı.
235. Alağa siz üyleniwnü tecesegiz da neda (kölge kelgenni) cüregigizde basdırıb qoysağız da, anı üçün da günah coqdu. Siz alanı sağınmay qoyalmazığıznı Allah biledi. Alay a ala bla taşa söz cürütmegiz! Quru şariyatdaça, tıyınşlı, ariw söleşgen bolmasa. Alanı bolcalları ötgünçü deri (tört ay bla on kün) ala bla nekyah eterge aşıqmağız. Sizni cüreklerigizde ne bolğanın Allah bilib turğanın añılay biligiz! Ol sebebden Andan (Allahdan) saq turuğuz! Allahnı keçiwçü, cuwaş bolğanın da biligiz!
236. Siz alağa (tişirıwlağa) tiyginçi neda mahrnı berginçi (nekyah etgenden sora) talaq salsağız, anı üçün sizge günah coqdu. Erkin caşağan – aña köre, dıqqı caşağan da – madarına köre, alanı (ol tişirıwlanı) kereklilerin şariyat bla ariw bacarığız! Aşhılıq etiwçülege tıyınşlısı bılaydı.
237. Alay a mahr begitilib (söz berilib) siz alağa tiyginçi talaq salsağız, ol (bergen) kesi razı bolub, qoyub olturmasa neda ol nekyahnı erkinligi qolunda bolğan adam keçib qoymasa, mahrnı alağa (tişirıwlağa) cartısı qaladı. Siz keçib qoyğan bolsağız a, ol taquağa cuwuğuraqdı. Ol sebebden bir-biri arañda keçmeklikni unutmağız! İşeksiz, Allah sizni ne etgenigizni tolu köredi.
238. Namazlağa saq boluğuz, artıqsız da orta namazğa. Allahnı allında (namazda) buyuqğan halda süeligiz! (Orta namaznı üsünden türlü-türlü aytıwla bardıla. Bir qawumu ol ekindi namazdı deb, aña ceñedile. Bir qawumu da künorta namazğa ceñedile. Birle da ertden namazğa aytıla bolur deb, alayın tutadıla. Alay bolsa da köbçülük ekindige awuadı. Haqın Allahdı bilgen).
239. Sizge (bir zatdan) qorquw bolsa, ne cayaw, neda siz cuqnu üsünde barsağız (allığız aylanñança, namaznı qoymay, ışara bla) qılığız! Sora qorquwsuz bolsağız a, arı deri siz bilmegen (haparığız bolmağan) zatnı Allah sizge qalay üretgen ese, alay esgerigiz (namaznı iyilib, turub tolu qılığız!)
240. Sizden, kesleri ölüb, artlarında qatınları qalğanla, bir cılğa deri alanı kereklilerin da bacarıb, üyden da qıstamazğa (adamlarına) osiyat etib qoysunla. Alay a ala kesleri alay tab körüb, razı bolub ketsele, coruqğa köre, anı üçün sizge günah coqdu. Allahnı küçü wa ulludu, Ol aqılmandı.
241. Qoyulğan qatınlanı haraketlerin (keslerine berib) tıyınşlısıça bacarıw – Allahdan qorqğanlanı haqıdı.
242. Allah sizge ayatların ma bılay bayamlaydı. Siz aqılığız bla bir sağış eter esegiz a.
243. (Muhammad) sen, ölümden qorqub, miñle bla üylerin taşlab ketgenleni haparların bilemise? Allah a alağa: «Ölügüz!» - degen edi. Artda alanı qaytarıb, saw da etgen edi. (Burun Banu İsrailleni zamanında eminadan qaçhan bir qawumnu üsünden aytıladı deb da bardı. Alay bolsa da ölüm, acal degen ol adam uluğa madarsız kelmey qalmazlıq zatdı, adam andan ne bek qaçsa da. Burunda bir halq qızbaylıq etib, qaçıb, ölümden qutulurğa umut etgendi, alay a qutulalmağandı. Allahnı buyruğundan kişi qaçıb qutulalmazın açıqlaydı bu ayat. Ol sebebden har adam da andan qutulalmazın bilib, kesin aña hazırlab tururğa kerekdi). İşeksiz, Allah a adamlağa bek çomartdı. Alay a anı añılab, adamlanı köbüsü şukur ete bilmeydi.
244. Siz Allah colunda qazawatnı bardırığız! Allah har neni da eşitib, bilib turğanın añılağız!
245. Birew Allahha ariw öñküç berse (Allah üçün rıshı coysa), Ol aña anı qat-qat etib, köbeytib qaytarır. Allah a qolun qıshan da, kergen da etedi (rıshını tıyğan da, bergen da). Siz barıñ da Anı allına qayıtırsız.
246. (Muhammad) sen burun Mussadan sora, Banu İsrailleni zamanında, aladan bir qawum: «Allahnı colunda qazawat eterge bizge bir patçah ber», - deb, nabiylerinden tilegenin bilemise. Ol da alağa: «Qalay umut etesiz, sizge artda qazawat borç bolub, siz da qazawat etmesegiz a?» - dedi. Ala da: «Biz Allahnı colunda qazawat etmey madar coqdu, nek deseñ, biz curtubuzdan da, üydegibizden da qıstalıbbız», - dedile. Sora alağa qazawat borç bolğanında wa, bir kesegi bolmasa, ala canladıla. Allah a assılanı bilib turadı.
247. Alağa nabiyleri: «İşeksiz, Allah sizge Dalutnu patçah etib ciberedi», - dedi. Ala da: «Ol bizge onowçu qalay bolur, onowçuğa andan ese biz tıyınşlıbız, rıshı da aña alay erkin berilmegendi sora», - dedile. Ol da alağa: «Da, Allah anı sizge patçahha sayladı, aña artıq bilim da, qarıwlu sanla da berdi. Allah a onowçuluqnu kimge süyse, aña beredi. Allah a keñdi, neni da bilibdi», - dedi.
248. Nabiyleri alağa: «İşeksiz, anı patçah boluwuna belgige, cürekleni rahat eter üçün, içinde Mussanı, Harunnu üydegilerinden qalğan zatları bla, Rabbigizden sizge kübürçek kellikdi. Anı mölekle alıb kellikdile. İşeksiz, ma ol zatda sizge seyirlik bardı, siz iynanıb bolsağız», - dedi.
249. Sora Dalut, askeri bla bara: «İşeksiz, Allah sizni bir qoban bla sınarğa izleydi. Kim andan içse, ol menden tüldü, andan içmegen – mendendi. Alay a alıb qolu bla bir wuwç içgenlikge qayğırmaz», - dedi. Sora alanı bir keseginden qalğanla andan içdile. Sora Dalut da, anı birgesine iyman keltirgenle da (suwdan içmegenle) qobandan ötgenlerinde (keslerin azsınıb): «Bizde büğün Calutnu da, anı askerin da horlar küç coqdu», - dedile. Allah bla tübeşir aqılları bolğanla wa: «Allahnı buyruğu bla, nença kere az qawum köb qawumnu horlağandı!» - dedile. Allah a sabırla bla birgedi.
250. Sora ala Calutha da, anı askerine da tuwra bolğanlarında: «Ey, Rabbibiz! Sen bizge sabırlıqnı nasıb et, cürekleribizni da begit, kyafırlanı horlarğa da bizge boluş», - dedile.
251. Sora ala, Allahnı buyruğu bla, alanı wuatdıla, Dawud da Calutnu öltürdü. Allah a Dawudha patçahlıq da, aqılmanlıq da bergen edi. Aña üretirge süygen zatın da üretgen edi (temirden asker sawutla eterge da, qanatlılanı tilin añılarğa da). Allah adamlanı bir-birlerinden qoruwlab turğanı bolmasa, bütew cer üsü buzulur edi. Alay a Allah bütew duniyanı başına çomart İyedi.
252. (Muhammad) ma bu senñe oqulğanla – ala Allahnı haq ayatlarıdıla, işeksiz, sen da keleçiledense.
253. Biz ol fayğambarlanı wa bir qawumun, bir qawumundan artıq sıylı etgenbiz. Alada Allah söleşgen da bardı. Alanı bir qawumun Ol (artıq) daracağa da költürdü. Biz Mariyamnı caşı Ğıysağa har zatnı bayamlawçu zatla da bergen edik. Sıylı can (Cabrail) bla boluşub, Biz aña bilek bolğan edik. Allah süyse, ol bayamlawçu seyir zatla kelgen halqla, artda bir-biri bla qazawat da etmez edile. Alay a ala tartış bolmay tohtamadıla, alanı bir qawumu iynandı, bir qawumu da kyafır boldu. Allah süyse, ala bir-biri bla qazawat etmez edile (halqla arasında qazawatnı süymey, Allahha guruşha bolğanla da bardıla. Alay bolsa da ol Allahnı Kesini taşa işidi. Alanı tıyıb qoyarğa qolundan da kellik edi, tıyarğa izlese). Alay a Allah uşathanın etedi.
254. Ey, iyman keltirgenle! Ne satıb alır madar, ne bir can awruthan teñden hayır bolmağan, neda bir şafağat tabılmağan künñe (süd künñe) tirelginçi (ölgünçü sawluqda), Biz bergen rıshıdan sadaqa berigiz! (Adamnı aqılı rıshını kesim bacarama deb bolsa da, Ullu Allah bermey, adam kesi cuq da alalmaydı. Ol sebebden adam ulu cürütgen rıshı barı da Allahnıqıdı. Anı üçün aytadı Ullu Allah Biz bergen rıshıdan qızğançlıq etmey berigiz deb). İynanmağanla wa – ala zalimledile.
255. (Ayatul kursi). Bir Allahdan özge, başha Allah coqdu. Ol hamanda sawdu, (türlenmey) hamanda birça turadı, Anı ne qalqıw, ne cuqu tutmaydı. Köklede, cerde bar zat barı da Anıqıdı. Andan erkinliksiz (Andan oñlu bolub), Allahnı allında şafağat etallıq kimdi sora?! (Allah erkinlik berse, ol kün şafağat eterikle bolluqdula. Şafağatnı üsünden bilimleri bolmağan adamla köb tartış sözle cürütedile. Bılayda bir zatnı tüz añılarğa kerekdi. Ol igi añılaşınmay anı üçün tartış bola bolurla. Sözsüz da ol kün Allahnı allına ötüb, Andan erkinliksiz kişi da şafağat etallıq tüldü. Alay a Allah süygen, daracaları ullu bolğan adamla Allahnı razılığına cetişsele, sıylı Allah Kesi alağa hater etib, erkinlik berlikdi. Allah üçün bir-birlerin süygenle da, ala da bir-birlerine şafağat eterikdile. Fayğambarıbız ğ.s.-da hadisinde anı üsünden açıq aytadı: har kim Qıyamat kün süygeni bla bolur deb. Ol kün ala da bir-birlerin coqlab, birge bolurğa izlerikdile). Ol alda bolub, ötgen zatlanı da, endi bolluq zatlanı da biledi. Quru Ol Kesi bildirirge süygeni bolmasa, Anı taşa biliminden kişi cuğuna cetişalmaydı. (Allah bildirgen a biledi, ol haqdı. Bu ayatda ayırıb, quru fayğambarlağa bildireme demeydi. Alağa bildirgen kibik, Ol Kesi süygen adamına bildirirge bolluqdu. Fayğambarlarına mölekni iyib bildire ese, Ullu Allahha cuwuq bolğan daracalı adamlağa da kimine keramat bla, kimine tüş bla, kimine ilham bla – cürekge salıw bla bildiredi). Anı tahtası (onowu) kökleni, cerni da keñligine cetişibdi (ekisi da Anı erkinligindedile). Alanı saqlab turmaq Allahnı ne az da qarıwuna tatımaydı. Ol Miyikdi, Ulludu. (Boşaldı ayatul kursi).
256. Dinde zorluq coqdu. Tüz col ters coldan ayırılıb, bayam bolub boşadı. Endi kim tağutha iynanmay (şaytan collağa, haqdan tersine eltgen), Allahha iyman keltirse – ol üzülmezlik küçlü cibden tutdu (qüçlü begim etdi). Allah a neni da eşitibdi, neni da bilibdi.
257. Allah iyman keltirgenleni şohlarıdı, Ol alanı qarañılıqdan carıqğa çığaradı. Kyafırlanı şohları da tağutdu, ol da alanı carıqdan qarañılıqğa çığaradı. Ala ot iyeleridile. Ala anda ömürlükge tururla.
258. (Muhammad) sen, Allah patçahlıq bergen bir adam (ulluköllü bolub), Rabbisini haqında İbrahim bla dawğa kirişgenin bilemise? İbrahim aña: «Meni Rabbim a meni saw da etiwçü (can salğan), öltürgen da etiwçüdü», - dedi. Ol da aña: «Men da etalama saw da, öltürgen da», - dedi. (Ol patçah eki adamnı keltirtib, birin öltürüb, birin saw qoyğandı. Sora ol ma men da etdim alay degendi). Sora İbrahim da aña: «İşeksiz, Allah künnü künçığışdan çığaradı, sen anı künbatışdan çığarçı!», - dedi. Sora ol kyafır patçahnı sözü tuthuçsuz boldu. Allah a zalimleni tüz colğa tüzetmeydi.
259. Neda sen tüz tübüne deri oyulub turğan bir elni qatı bla (eşekge minib) ötüb barğan birewnü (haparın) bilemise? Ol alağa: «Ma bu ölüb boşab turğanlanı Allah qalay saw eter?» - dedi. Sora Allah anı cüz cılnı öltürüb turub, artda tiriltdi. Allah aña: «Alayda nellyay bir turduñ?» - deb, sordu. Ol da: «Ne bir kün, neda künnü kesegin», - dedi. Ol aña: "Oğay, sen cüz cıl cuqlağansa. Aşıña, içeriñe bir qaraçı, ala aman bolmay turadıla. Endi eşegiñe qara», - dedi. (Anı wa quru çaçılğan, ağarğan süekleri qalıb bolğandı). Sora Allah aña: «Biz seni bla bu işni, adamla oylaşır üçün, belgige etebiz. Endi Biz süekleni (bir-birine) cıyıb, qalay süegenibizge qara», - dedi.
Sora alanı barın da ol közü bla körüb, bayam bolğanında: "Endi bildim, Allahnı har zatha küçü ceterin", - dedi. (Ol Uzeyir bolğandı deb aytıladı).
260. İbrahimni da: «Rabbim, Sen ölgenleni qalay tiriltese, anı menñe bir körgüz», - degenin. Allah da aña: «Sen körmeseñ iynanmaymısa sora?» - dedi. «Oğay, tolu iynanama, alay a cüregim rahat bolur üçün deyme ansı» - dedi. Allah da aña: «Elese, tört qanatlını tut da, alanı (kesib) bölek-bölek etib, tört tawnu başına sal, sora artda (har birini atın ayt da) alanı kesiñe çaqır, ala, guzaba uçub, senñe kelirle. Sora artda sen bil, işeksiz, Allahnı har nege da qolundan kelgenin, Ol Aqılman bolğanın», - degenin.
261. (Közbawsuz) Allah colunda rıshıların coyuwçulanı ülğüsü: sabanda bitgen bir urluq bürtükden ceti başlı terek çığıb, har başda da cüzüşer bürtüğü bolğan bir terekge uşaydı. Allah a tıyınşlı körgenine qat-qat etedi (sadaqasın). Allah a bek keñdi, neni da bilibdi.
262. Allah colunda rıshıların coyub, sora artda anı üçün, ne büsürew izlemey neda inciw bermey qoyğanlağa (anı sağınmay, büsürew izlemey, anı üçün ızına cuq izlemey. Ariw bir dua eterse deb, berse da, ol da haqğa sanaladı. Aña kişi cuq aytmağanlay, alğan adam kesi etse tıyınşlıdı), Rabbiylerinden cal hazırdı. Alağa qorquw da coqdu, ala mıdah da bolmazla.
263. Sadaqanı berib, artda aña inciw bergenden ese, ariw söz aythan da, (birewnü) keçib qoyğan da hayırlıdı. Allah a bek baydı emda cuwaşdı.
264. Ey, iyman keltirgenle! Siz bergen sadaqalarığıznı ne büsürew izleb, neda inciw berib, zıraf etib qoymağız! Allahha da, Qıyamat künñe da iynanmay, közbawğa bergenle kibik. Anı (közbawğa bergenni) uşağanı: tübü qaya cuqa topuraqğa (urluq atılıb), sora ullu cawum kelib, anı ırhı alıb, quru taşı qalıb ketib, iyesi da urunub küreşgen zatından bir zat da tabmay, quru qalıb ketgen saban kibikdi. Allah a qarşçı qawumnu tüz colğa salmaz.
265. Alay a cürekden begitib, Allahnı razılığın izleb, Anı üçün rıshıların coyğannı uşağanı da: dubburnu üsünde bir köget baçhağa ullu cawum kelib, kögetin eki qat bergen, ullu cawum bolmasa da, şılpı cawum bla bitib qalğan kibikdi. (Az-köb bolsa da, közbaw etmey, halqğa körgüzüb aylanmay, Allah üçün taza berilgen sadaqağa ülğüdü ol. Sıylı fayğambar ğ.s.- da, oñ qoluñ bla bergeniñi, sol qoluñdan caşırıb ber degendi. Anı mağanası ne qadar taşa berirge küreş, sadaqañ közbawğa ketmez üçün). Allah a sizni ne etgenigizni körübdü.
266. Sora sizni birigiz süerikmidi tübü bla suwla barğan, türlü-türlü kögetle, finikle, cüzümle bitgen baçhası bolub, sora ol kesi da qartlıqğa cetib, qarıwsuz üydegisi da bolub, sora içinde otu bla bir küçlü cel kelib, anı küydürüb qoyarın?! (Sadaqanı subaylıqğa, mahtaw, büsürew izleb, neda ızına cuq umut etib neda haq izleb bergen kibik. Söz üçün: haqsız Quran oqumağan kibik). Allahnı sizge ayatların bayamlawu ma alaydı. Siz bir oylaşıb tüşünür esegiz a.
267. Ey, iyman keltirgenle! Biz cerden sizge çığarğan zatladan (bitdirgen), siz da urunub küreşgen zatnı tazasından Allah üçün coyuğuz (sadaqağa), anı hılımılısın berirge küreşmegiz, (kesigizge alsağız) közleni qısıb allıqmısız sora? Allah a bek bay, mahtawlu bolğanın biligiz (bergenñe berirge rıshısı köb bolğanın).
268. Şaytan sizge carlı boluwnu söz beredi hılımılı (qızğançlıq kibik) işleni eterge buyruq beredi. (Şaytan adamğa berme kişige cuğuñu, kesiñ carlı bolub qalırsa deb, qorqutadı. Adamnı aqılı, meni qolumda bolğan boşalsa, men ne eterme, qaydan tabarma degença, alaydı. Ol aqılnı wa aña şaytan saladı. Ullu Allahnı ol körmegen, taşa rıshısından haparı coqdu. Beriwçü Allah menñe entda berir deb, az adam añılay biledi. Ol şaytan adamlağa salğan aqılça etse Ullu Allah, adam ulu açdan qırılır edi. Alay a Allah çomartdı, alağa qaramay rıshını bergenley turadı). Allah a sizge (çomartlağa) Kesini keçmekligin, çomartlığın eterge söz beredi. Allah a bek keñdi (çomartlıq bla), har neni da biledi (kim qallay bolğanın, çomartnı, qızğançnı da).
269. Hikmatnı (aqılmanlıq) kimge berirge süyse, Ol aña beredi. Hikmat berilgen a – ol köb nasıb berilgen adamdı. Anı wa quru aqıl iyeleri esgeraladıla.
270. Allah colunda siz ne bir cuq bersegiz da, ne nüzür etsegiz da, işeksiz, Allah anı tolu bilibdi. Zalimlege wa bir boluşuwçu tabılmaz. (Bılayda Allah colunda rıshısın qızğanñannı üsünden aytıladı).
271. Siz sadaqalanı tuwra bersegiz da (közbaw etmey) ol da igidi, alay a anı alıb barıb, taşa, carlılağa bersegiz a – sizge ol hayırlıdı. (Anı suwablığı, ariw közbaw bolmasa da, adamlanı köz tuwralarında bergenden ese, talay qatha da artıq boladı). Ol (sadaqa) sizni günahlarığızdan keterir. Allah a sizni qalay bergenigizden haparlıdı.
272. (Muhammad) tüz colğa sen tüzeteme degeniñi tüzetalmazsa, alay a Allah tüzetirge süygenin tüzetir (tüzetiw seni işiñ tüldü, Allahnı işidi). Siz (Allah colunda) ne coysağız da, ol canığız üçündü. Bergen zatığıznı wa siz quru Allahnı razılığın dığalas etib beresiz. Hayırlı sadaqa bolub bergen zatığız, sizge terslik bolmay, tolu tabılır. (Allahnı allında, kem bolmay, qat-qat bolub).
273. (Sadaqanı) Allah colunda qulluq etib, alanı inciwlerin da kişi bilmey, cuqğa çığar madarları da bolmay, tışından qarağanña wa (bilmegenñe) ala incilmegença körünüb turğanlağa berigiz! Sen alanı bet türsünlerinden tanırsa: ala tilerge wyalıb, keslerin tıyıb turğanladıla. Hayırlı bolub, siz ne zat sadaqa etsegiz da (rıshı bla bolsun, ariw söz bla bolsun), işeksiz, Allah a anı igi bilibdi. (Cuqğa baralmay, tilerge da wyalıb, açdan incilib, betleri da aman bolub turğan, bir talay oquğan adamnı haqında tüşgendi bu ayat).
274. Kündüz da, keçe da, taşa da, tuwra da rıshıların coyuwçulağa Rabbiylerini canında haqları hazırdı, alağa qorquw da coqdu, ala mıdah da bolmazla.
275. Qozlaw aşawçula (qabırlarından) sılhırla bolub, cin urğança, tentirey-tentirey qobarla. Ol alağa: «Qozlaw da satıwçadı (ne başhası bardı)», - degenleri üçündü. Satıwnu Allah halal etgendi, qozlawnu wa haram etgendi. Allahından awaz kelgenden sora, ol işden kim tıyılsa, arı deri ötgen ol ötdü (keçiledi), anı işi Allahha qaladı. Alay a cañıdan (ol işge) qayıtsala wa, ala cahanim iyeleridile. Ala anda ömürge qalırla.
276. Allah a qozlawnu qurutadı, sadaqanı wa qozlatadı (suwabın köbeytedi). Allah a qadamlanıb, qarşçı bolub turğan assılanı erşi köredi.
277. İşeksiz, iyman da keltirib, aşhı qulluqla da etib, namazların da qılıb, zekyatların da berib turğanlağa – alağa wa İyelerini canında (calğa) sıylı sawğala hazırdı. Alağa ne qorquw bolmaz, ala ne mıdahlıq körmezle.
278. Ey, iynanñanla! Allahdan qorquğuz, qozlawnu (ertdeden) qalğanın da almağız, siz kerti Allahha iynana esegiz.
279. Siz ol (buyruqnu) etmesegiz a, Allahdan da, keleçisinden da sizni bla qazawat eterge erkinlik bolurun eşitigiz! Tawba etib qayıtsağız a, rıshığıznı başı siznikidi (bergenigizni alırğa bolluqsuz). Artıqlıq etmegiz, sizge da artıqlıq etilmez!
280. Birew borçun tölerge qıynalsa, qısmay, qolundan kelginçi aña bolcal berilsin! Anı sadaqağa qoyub oltursağız a – ol hayırlıdı sizge, añılasağız.
281. Siz Allahnı allına qayıtıb, bir kişige da artıqlıq bolmay, alayda har bir cannı etgen zatı, tüzüça, tolu tabdırılğan künden qorquğuz!
282. Ey, mȫminle! Siz bir-biriñe belgili bolcalğa borçha cuq bersegiz, anı cazğan etigiz! Anı arağızda bir cazıwçu tüzüça cazsın! Unamağanlıq etmesin, Allah sizge üretgen kibik, cazıb begitsin! Borçnu iyesi kesi aytıb cazdırsın! Cazıwçu da İyesinden qorqsun, saq bolsun, cuqnu kem etib cazmasın! Sora borçnu alğan aqılı tolu bolmasa, ne qarıwsuz adam bolsa, neda aytıb tab cazdıralmasa, ol zamanda ol ışanñan bir adam aytıb, anı tüzüça cazdırsın! Erkişilerigizden eki şağat da bolsun! Eki erkişi tabılmasa, bir erkişi bla eki tişirıw bolsun, biri unuthannı biri esine salır üçün. Şağatla da çaqırılsala, unamağanlıq etmesinle! Az, köb zat bolsa da, bolcalın salıb, cazarğa erinmegiz! Bu coruq Allah canında sizge em kertisi, em tüzüdü, işeklik keltirmez üçün. Siz arağızda qoldan-qolğa satıw etsegiz, anı cazmasağız da, anı üçün sizge günah coqdu. Bir-biriñ bla arada satıw etgen zamanda, kesigizge şağatla tartığız! Ne cazğanña, ne şağat bolğanña zaran cetmesin! Alağa zaran cetdirsegiz a, işeksiz, siz pasıqlasız. Allahdan qorquğuz, saq boluğuz! Sizge Allah ma bılay üretedi. Allah a har neni da tolu bilibdi.
283. Safarlıqda bolub, siz cazıwçu tabmasağız, (anı üçün) cükge bir zat alınsın, sora ışanıb, sizni birigizge cükge bir cuq berilse, ol anı hıyanatsız qaytarsın, Allahından da qorqsun! Siz şağatlıqnı caşırmağız! Anı caşırğannı wa cüregi günahlıdı. Allah a sizni ne etgenigizni tolu bilibdi.
284. Köklede, cerde bolğan zat barı da Allahnıqıdı. Siz içigizde bolğan zatnı açıq etsegiz da, anı caşırsağız da Allah anı eseblebdi. Keçerge tıyınşlı körgenin keçedi, azab berirge tıyınşlı körgenine da, azab beredi. Allahnı wa har nege da qudreti cetedi. (Bu ayat tüşgeninde, mȫminle bek qayğılı bolub, fayğambar ğ.s-ğa barıb: «Ey, Allahnı keleçisi, bizni cüregibizge, kölübüzge köb zatla keledile, sora biz alanı barı üçün da cuwabhamı tartıllıqbız?» – degendile. Ol da alağa: «Tohta, siz da Mussa ğ.s-nı qawumu aña daw salğança daw salırğamı izleysiz? Ullu Allahnı tawuşun eşitdirdiñ, endi Kesin da bir körgüzt!» - deb. Sora ala soquranıb, oğay biz tawba etebiz, senñe kelgen zatnı barına da tolu iynanabız deb, boysunub qayıthandıla. Sora ızı bla bu ayatla tüşgendile).
285. Allahnı keleçisi da, mȫminle da Rabbisinden aña (Muhammadha) kelgenñe iynandıla. Ala barı da: «Allahha, möleklerine, kitablarına, keleçilerine iynanabız, ol keleçileden birin da ayrı körmeybiz», - dedile. Sora ala: «Eşitgen da etdik, boy da saldıq, (keç bizni) Sen keçiwçüse. Ey, Rabbibiz! Bizni qaytıb barırıbız Seni allıñadı», - dedile.
286. Allah bir canña da qolundan kelmegenni boynuna salmaydı (borç etmeydi. Kölüne urğan ters zatla üçün, adam alanı añılab, kesinden arı teberib küreşse, Allahu Tağala anı cuwabha tartırıq tüldü). Anı tabarı (alırı) urunñanıdı, başına caw da etgenidi. Ey, bizni Rabbibiz! Biz ne unuthan, ne cañılğan zatla üçün, bizni günahha tutma! Ey, Rabbibiz! Bizge, aldağılağa salğan kibik, awur cüq da salma! Ey, Rabbibiz! Bizge qarıwubuzdan kelmezlik cüqnü da cükleme! Sen bizni günahlarıbızdan da quthar, keçgen da et, rahmatıñı da ber! Sen bizni Biyibizse, kyafır qawumnu oñlarğa da bizge Sen boluş!
 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.12.06 | Mesaj # 6
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
İmrannı tuqumu

Rahmatlı Cumuşaq Allahnı atı bla.

1. Alif. Laam. Miim. (Munu üsünden türlü-türlü aytıwla bardıla. Alay bolsa da ğalimle aña kesgin mağana beralmağandıla, bir aqılğa da kelalmağandıla. Anı mağanasın Ullu Allah Kesi biledi).
2. Allah allaydı: Andan özge, başha bir türlü bir tabınır zat bolmağan, hamanda saw, hamanda birça, türlenmey turğan.
3. (Muhammad) alda kelgen (kitablanı) da kertiligin begite kelgen, Ol senñe haq kitabnı tüşürdü (Qurannı. Ol burun kelgen kitablanı ötürük etmeydi. Ol alanı haq bir Allahdan kelgenlerin begitedi. Alay a alanı kelgenleriça qoymay, türlendirgendile, qoşaqla, qoraqla etgendile. Ol kitabla buzulğanları sebebli, ala bla işlerge caramaydı. Allahu Tağalanı Kesini borçudu, cer üsünde, halq arasında haqnı aythan kitabın-zaqonun tutarğa. Ullu Allah Kesi da em artda iygen kitabı – Qurannı Qıyamat künñe deri, anı buzdurmay, cawdan saqlarğa boynuna alıbdı). Ol Tawratnı da, İncilni da tüşürgen edi.
4. Ol alanı burunñulağa tüz colnu körgüze, haqnı, ötürüqnü ayırır üçün tüşürgen edi. (Dinleni arasında tartışnı da Quran bek ariw ayırıb beredi. Dinle ne üçün bölünñenin, adamla añılar kerekli, arağa ayrılıq tüşübdü. Ol adamlanı terslikleri bla bölünüb ketgenin az adam añılaydı. Ullu Allahnı dini wa, başından başlab da, birdi. Ol da islam dindi. İslam degen söznü mağanasın añılar kerekli köble qatışadıla. Ol qoy eseñ caw da boladıla. Anı mağanası wa: duniyalanı da, har neni da qurağanña, alanı arasında insannı da carathanña boysunub, berilib tohtawdu. Dinlege bölünñenle bu söznü mağanasın tolu añılasala, bölünür zat da coqdu, caw bolur zat da coqdu. Adam ulunu carathan Allahı birdi. Barı da halqla Ol Allahha iynanabız deb qıçıradıla. Bir-biri bla caw boluwnu wa tohtatmaydıla. Ol a igitda şaytannı işidi). İşeksiz, Allahnı ayatlarına iynanmağanlağa qatı azab hazırdı. Allahnı wa (tersleden) qanın alırğa qolundan kelir.
5. İşeksiz, Allahha ne kökde, ne cerde bir zat da taşa tüldü.
6. Ol allay Allahdı: ananı qarnında, Kesi süygeniça, sizge sıfat bergen. Andan özge allah deb cuq bolmağan, Qudretli, Aqılman.
7. (Muhammad) dağıda Ol senñe kitab endirdi. Anı içinde mağanaları açıq añılaşhan ayatla da bardıla. Ala kitabnı (ala bla onow etgen) tamalıdıla. Alada mağanaları igi, açıq añılaşınmağanla da bardıla. Cürekde begim bolmağanla wa buzuqluq izleb, mağanaları açıq añılaşınmağan ayatlanı ızından barıb, terseedile. Alağa ters mağanala izleb, (muslimanlanı) qatışdırırğa, qozğarğa küreşedile. Alanı haq mağanaların, Allah Kesi bolmasa, kişi bilmeydi. Bilimde begib turğanla wa: "Ala barı da Rabbibizden bolğanına iynandıq", - dedile. Alay a alanı quru aqıl iyeleri añılab tüşünedile.
8. Ala: «Ey, Rabbibiz! Bizni tüz colğa tüzetgeniñden sora, artda cürekleribizni taydırma! Bizge Kesiñi rahmatıñı da bir sawğala! İşeksiz, Sen (izlegenñe) sawğalawçusa. (Adamnı birinçi cüregi tayadı haqdan, sora adam tersine söleşib, tersine añılab, ters cürüb tebreydi. Alay bolmaz üçün cürek birinçi haqnı añılarğa kerekdi. Alay a haqnı añılağandan sora da, bir adamğa da tüz coldan taymay tururğa ışanıw coqdu. Ol sebebden, adam kesine ışanmay, Ullu Allahına calbara, tilegenley tururğa kerekdi).
9. Ey, Rabbibiz! Ajımsız, az da işeklik bolmağan Qıyamat künñe adamlanı cıyarıqsa. İşeksiz, Allah a bergen sözün buzmaydı», - dedile.
10. İşeksiz, qarşçı bolğanlanı wa (Qıyamat kün) Allahnı allında, çırtda ne baylıqları, ne balaları qutharmaz alanı. Ala cahanimge otun bolurla.
11. Fırğawunnu da, arı deri caşağan assı qawumnu da qutharmağan kibik. Ala da Bizni ayatlarıbıznı ötürük etgen edile, Allah da alanı assılıqları üçün azabha tuthan edi. Allah a azab beriwde bek qatıdı.
12. (Muhammad) sen ol kyafır qawumğa: «Siz horlanñan da eteriksiz, cahanimge da cıyıllıqsız», - deb, ayt. Ol a qalay aman orundu.
13. Sizge (Badru qazawatda) eki qawum asker bir-biri bla tübeşiwlerinde seyir oyum bardı. Biri Allah colunda qazawat etdi, ol biri wa Allahha qarşçı qazawat etdi. Köz qaram bla, bıla alanı (ğyawurlanı) sanların, kesleriça, eki qat kördüle. (Muslimanla üçcüzden aslam, kyafırla wa miñden artıq bolğandıla. Az bolsala da, muslimanla horlağandıla). Allah a kimge süyse, aña boluşluğu bla bilek boladı. İşeksiz, bu işde (cürek) közü köralğanña oyum bardı. (Köbüsüne adamla Ullu Allahnı seyir işlerine teren qarar kerekli, alanı eslemey qoyadıla. Haqnı körgen adamnı tışında közleri tüldü, cürek közüdü. Köb adam sağış eter kerekli, haqnı köralmay, aña sansız bolub, quru qalıb ketedile).
14. Adamlanı cüreklerine ariw körünüb terilib aldanadıla: (sınaladıla) tişirıwları, balaları, altından, kümüşden cıyğan qıntarları (altın açhanı ölçesi), tamğalı atları, hayuanları, sabanları. Ala barı da bu duniyada adam bir közüwge deri hayırlanñan hawh zatladıla. Allahnı canında wa, arı kelliklege, em ariw orunla hazırdı.
15. Sen alağa: «Men sizge aladan ese hayırlı zatlanı aytayımmı? Allahdan qorqğanlağa Rabbisini canında tübü bla suwla barğan, ömürge anda tururlay cannetle, taza bolğan üybiyçele. Allahnı da razılığı», - deb, ayt. Allah a Kesini qulların tolu körübdü.
16. «Ey, İyebiz! İşeksiz, biz Senñe iynandıq, günahlarıbıznı bir keç, cahanim otnu azabından da saqla!», - deb, tilegenleni; 17. (duniyağa horlatmay) sabırlıq etgenleni, iymanda tüz turğanlanı, Allahdan wyalıb buyuqğanlanı, (qızğançlıq etmey) Allah razılığı üçün, rıshıların coyğanlanı, saraş közüwlede turub, Allahdan keçmeklik tilewçüleni.
18. Birden sora tabınır cuq bolmağanına Allah Kesi da, Anı mölekleri da, tüzlüqnü tuthan ilmu iyeleri da (alimle) Qudretli, Aqılman Allahdan özge, başha allah bolmağanına şağatlıq etedile. (Busağatda belgili uçönıyle ullu cetişimle etib, astronomiyada da, meditsinada da, d.a.k. köb zatlanı açıqlab, ala da Quran aythan bla ariw kelişib, duniyalanı qurağan İye bir cañız bolğanın begitedile. Burundan beri da aqıl iyeleri, uçönıyle Allahnı birligin, barlığın, haqlığın begite kelgendile. Allahnı haqlığına quru, qarañı qawum, aqılları bla cuqnu süze bilmegen, aşağanına, kiygenine quwanıb, hayuança caşab turğan çayqaladı).
19. İşeksiz, Allah canında (qabıl bolğan) din – ol islam dindi. Kitab berilgenle tartışıb, dawlaşıb turğanları wa, alağa (Allahdan) bilim kelib boşab turğanlay, cürekleri zarlıqdan, bile-bile, etedile. Allahnı ayatlarına iynanmay, qarşçı bolub turğanla wa (añılasınla), eseblewde Allah bek terkdi.
20. Ala seni bla qarışıb, dawlaşıb tursala, sen alağa: «Men Allahha berilgenme, cüzümü da (betimi) Aña burğanma, meni ızımdan kelgenle, ala da», - deb, ayt. Dağıda sen ol kitab berilgenlege da, kitab berilmey cahil qalğanlağa da: «Siz Allahha berildigizmi?» - deb, sor. Allahha berilgen esele, ala da tüz coldadıla. (Milletligine qaramay: çuwut, hristian bolsa da). Alay bolmay art bursala wa, seni borçuñ quru amanatnı cetdiriwdü. Allah a qulların körübdü.
21. Allahnı ayatlarına iynanmay, qarşçı bolub, haqsız fayğambarlanı öltürgenleni da, halqğa tüzlüqnü buyurğan adamlanı öltürgenleni da, (Muhammad) alağa termiltgen azab bolurun aytıb quwandır.
22. Ala duniyada, ahıratda da etgen amalların, qulluqların zıraf etgenledile. Alağa bir boluşluq tabılmaz.
23. (Muhammad) sen kördüñmü? Ol Allahdan keslerine kitabdan ülüş berilgenle, aralarında hukmu eterge Allahnı kitabına (Quranña) çaqırılğan zamanda, aladan bir qawumu burulub ketdi.
24. Anı sebebi: «Bizge cahanim ot, bir sanaw künle bolmasa, çırtda ceterik tüldü», - degenleri üçün. Ala kesleri canlarından çığarğan zatla bla dinlerinde aldanıb acaşıbdıla. (Çuwutlula altın buzowğa tabınñan qırq künleri üçün aythandıla. Muhammadha qarşçı, har zatha bir zat tabıb kelgendile. Altın buzowğa tabınñan qırq künlerine cuq sıltaw tabalmağandıla. Sora amalsız bolğanlarında aythandıla bu ayatda sıltawnu, baş alır üçün, kitablarında bolmağan zatnı).
25. İşeklik bolmağan süd kün, Biz alanı allıbızğa cıyıb, alağa ne az da artıqlıq bolmay, har canña etgenine köre, tolu haqı berilgen kün qalay bolurla ala sora?
26. Sen bılay ayt: «Ey, Allahım, patçahlanı barını da Patçahı, Sen patçahlıqnı kimge süyseñ aña berese, kimden süyseñ andan alasa, kimni süyseñ anı sıylı etese, kimni süyseñ anı sıysız etese. Aşhılıq barı Seni (qudret) qoluñdadı. İşeksiz, Sen a har nege da qoluñdan keliwçüse. (Çuwutlula, burundan beri da, duniyanı başına bizbiz patçah deb, ömürü alay begitib kelgendile. Büğün-bügeçe da ol qılıqların qoymay baradıla. Alay bolsa da islam din kelgeninde, Ullu Allah patçahlıqların aladan sıyırıb, muslimanlağa bergendi. İgitda ala ol zatha razı bolmağandıla, büğün da tüldüle razı. Alay bolsa da, aladan sıyırıb, başha qawumğa patçahlıq boş berilmegendi. Ala kitabların, keleçilerin sıylab tuta bilmey, alağa ulluköllü bolğanları üçün, alağa Ullu Allah çamlanıb, anı üçün sıyırğandı alçılıqnı).
27. Keçeni kündüzge kiyirese, kündüznü da keçege kiyirese, ölgenden sawnu çığarasa, sawdan ölgenni da çığarasa, (nasıb) berirge süygeniñe esebsiz berese», - deb.
28. Bir qorquw bolmasa, iyman keltirgenle mȫminleni qoyub, kyafırlanı şohha tutmasınla! (Qyafırla bla ariw caşamaqnı, artıqsız da honşu bolsa, aña igilik etiwnü din keri urmaydı. Alay a musliman, gyawur deb ayıra bilmey, alanı da süyüb, tenñe tutub, dinni cawu, şohu deb da añılamay cürüwnü üsünden aytadı ayat). Alay etgenñe Allah canında cuq coqdu. Allah sizni Kesinden saq tururğa çaqıradı. Barıñı da qayıtırığız Allahhadı.
29. Sen alağa: «Siz işlerigizni caşırsağız da, açıqlasağız da (başhası coqdu) Allah alanı bilibdi. Ol a köklede, cerde bolğan zatlanı barın da bilibdi. Allahnı wa har nege da qudreti cetedi», - de.
30. Har bir can aşhılıq (suwablıq) bolub ne etgen ese, amanlıq bolub da ne etgen ese, allında anı hazır bolub tabhan kün, sora ol: «Ay, anasını, munu bla meni aram uzaq bolsa, ne aşhı bolluq edi», - der. (Mında adam etgen amanlığı igi körünüb, neda san etmey etib barğanlıqğa, Qıyama kün ol barı açıq bolub, azabha kete tebrese aytırıqdı ol söznü). Allah Kesinden saq tururğa çaqıradı. Allah a qullarına bek cumuşaqdı.
31. Sen alağa: «Siz Allahnı süe esegiz, meni ızımdan keligiz, ol zamanda Ol da sizni süer, günahlarığıznı da keçer», - de. Allah a, işeksiz, keçiwçüdü, rahmatlıdı. (Fayğambar ğ.s. sunnasın tutuw, ol Ullu Allahnı razılığına cetişdirgen coldu).
32. Sen alağa: «Allahha da, Anı keleçisine da boy salığız, (ol ekisi aythandan, ala körgüzgenden) canlasağız a biligiz, Allah kyafırlanı erşi köredi!», - de. (Dinni tamalın salğan, anı başın başlağan, duniyanı başına cayğan ol ekisidile. Ne bir başha zaqonlağa aldansa, neda dinñe adetleni qatışdırsa, adam ol ekisini colundan taymay qalmaz).
33. İşeksiz, Allah Adamnı, Nuhnu, İbrahimni tuqumun, İmrannı tuqumun da sawlay duniyanı başında saylab alğan edi, 34. (ol adetni) tuwduqlarına da köçüre kelgen edi. Ol tuwduqla birleri birlerinden edile. (Barını da dinleri bir edi, artdağıla bölek-bölek etsele da). Allah a neni da eşitedi, neni da biledi.
35. (Sen añıla) İmrannı tuqumundan tişirıw (Mariyamnı anası): «Ey, Rabbim! Meni bu qarnımdağın (duniya işleden) başına boş etib, Seni erkinligiñe qoyarğa (Beytul Muqaddasda Senñe qulluq eterge) nüzür etdim. Meni nüzürümü Sen bir qabıl et! İşeksiz, Sen (tilekni) eşitese, (kereklini) bilese.
36. Sora ol anı tabhanında: «Ey, Rabbim! İşeksiz, men tabhan – qızdı, Allah a bek igi bilib edi anı ne tabhanın, caş qızça bolmağanın (tişirıw imam bolalmaydı), işeksiz, men anı atına da Mariyam atadım. Anı da, tuwduqların da nalat berilgen şaytannı zaranından saqlarğa Senñe amanat etdim», - dedi. (Ullu Allah qız berse da, Mariyamnı anasını tilegin qabıl etgendi. Ariw ol tilegim qabıl bolmadı deb qıynalsa da, Mariyamdan tuwğan ullu fayğambar bolub, büğün-bügeçe da cer üsünde belgilidi).
37. Sora Rabbisi tilegin ariw tuqum qabıl etib, anı alamat ösdürdü. Anı Zekeriyağa amanatha buyurdu. (Aqsa mascidni içinde). Sora Zekeriya mihrabha kirgeni sayın, anı allında türlü-türlü aşarıqla tabıb turdu. Ol aña: «Ey, Mariyam, bıla senñe qaydan çığadıla?» - dedi. Ol da: «Ala menñe Allah canından keledile», - dedi. İşeksiz, Allah nasıb berirge süygenine, esebsiz beredi.
38. Ol zamanda Zekeriya da (es cıyıb) Allahdan: «Ey, Rabbim! Menñe bir aşhı bala ber! İşeksiz, Sen tilekni eşitiwçüse», - deb, tiledi. (Anı sabiyi bolmağandı).
39. Sora ol mihrabda süelib, namaz ete turğanlay, mölekle aña tawuş etdile: «İşeksiz, Allah senñe Yahiya deb (fayğambar bolluq) bir caş beredi. Allahnı bergen sözün kerti ete (Bol! Degenley bolğanın begite) kelgen, halqnı allında başçı bolluğun, tişirıwladan saqlanñan aşhı fayğambar da bolluğunu süyümçüsün aytadı», - deb.
40. Zekeriya da: «Ey, Rabbim! Meni sabiyim qalay bolur, menñe qartlıq cetgendi, qatınım da qaratondu», - dedi. (Cibril) da: «Da iş alaydı: Allah ne süyse, anı etedi», - dedi.
41. Zekeriya da: «Ey, Rabbim! Elese, menñe bir belgi et», - degendi. «Seni belgiñ: üç kün tiliñ söleşmey, quru belgile bla (ışara bla) söleşirse. Ertden, iñir da Allahıña mahtawla ete, Anı köb esgere tur», - dedi.
42. Dağıda sen esiñe tüşür, mölekle: «Ey, Mariyam! İşeksiz, Allah seni sıylılıqda sayladı, iymanda da taza etdi, tişirıwlanı aralarında, duniyanı üsünde seni ayırma etdi.
43. Ey, Mariyam, Rabbiñe boysun, Aña sacde da et, ruquğa iyiliwçüle bla birge iyil», - degenlerin.
44. (Muhammad) ma bıla Biz senñe açhan taşa haparladandı. Ala çöb atıb, Mariyamğa kim qararını üsünden dawlaşhan zamanda, sen alanı qatlarında bolmağansa.
45. (Muhammad, esge al) mölekle: «Ey, Mariyam, Allah seni Kesi canından bir söz bla quwandıradı: (tuwarıq caş bla) atı da – Masih Ğıysa, Mariyamnı caşı – duniyada da, ahıratda da belgili, Allahha da cuwuq bolğanladan.
46. Ol beşikde da, ulluluqda da adamla bla söleşir, aşhıladan da bolur», - dedile.
47. Ol da: «Ey, Rabbim! Meni qatıma erkişi kelmegendi, sora meni sabiyim qalay bolur?» - dedi. (Mölek da) aytdı: "Allahnı buyruğu alaydı. Ol süygeniça caratadı. Ol bir işni eterge murat etse, aña quru: «Bol!» - deydi, ol da boladı, 48. anı wa Ol (Allah) cazıwğa, aqılmanlıqğa, Tawratha, İncilge da üretir, 49. anı Banu İsraillege keleçi da eter, ol da alağa: «Men Rabbigizden sizge açıq ayatla bla kelgenme. Men balçıqdan qanatlılaça işleb, aña üfgürsem, Allahnı buyruğu bla, ol qanatlı bolub uçar. Allahnı buyruğu bla soqurnu da, kelepenni da saw eterme, ölgenni da tiriltirme. Siz üylerigizde ne aşağanığıznı da, anda ne azığığız bolğanın da aytırma», - degendi. İşeksiz, ma ol zatlada, sizge oylaşırğa, seyirlik bardı. Siz, işeksiz, mȫminle bolsağız.
50. Dağıda men sizge menñe deri Tawratda kelgenni kertiligin da begite, haram bolub turğan zatlanı bir qawumun da sizge halal ete, Rabbigizden ayatla da keltirgenme. Allahdan qorquğuz, menñe da boysunuğuz.
51. İşeksiz, Allah meni da İyemdi, sizni da İyegizdi. Ol sebebden Aña qulluq etigiz, ma budu tüz col!», - deb.
52. Sora Ğıysa alada iymansızlıqnı sezgeninde: "Sizden Allah colunda menñe boluşuruq kimdi?"- dedi. Hawarile (ashabları): «Allah üçün senñe boluşuruqla bizbiz. Biz Allahha tolu iynanabız. Sen (Ğıysa) bizni Allahha tolu berilgenle bolğanıbızğa şağat bol.
53. Ey, Rabbibiz! Sen tüşürgen zatha iynandıq. Rasuluñu ızından da barabız, bizni şağatlıq etgenle bla caz!», - dedile.
54. Sora ala (çuwutlula) aña hıylala qurdula. Allah da alağa Kesini hıylasın hazırladı. Allah a hıyla etiwçülege, aladan ese usta hıyla ete biledi. (Ullu Allah, Ğıysağa uşaşdırıb, başhanı kerdirdi).
55. (Esge al, Muhammad) Allah Ğıysağa: «Ey, Ğıysa! İşeksiz, Men seni tınçaytama (örge Kesime alıb), seni qarşçıladan tazalayma. Boysunub, seni ızıñdan barğanlanı wa, Qıyamat künñe deri, kyafırladan baş eteme. Artda qayıtıb kelirigiz a Meni allımadı. Sora ol siz tartış bolub turğan zatha Men süd eterme», - dedi. (Aña caw bolğanlanı da, anı Allahha caş etgenleni da aralarında).
56. Ol qarşçılağa wa duniyada da, ahıratda da qatı azab berirme. Alağa bir cerden da boluşluq bolmaz.
57. Alay a iyman keltirib, aşhı qulluqla da etib turğanlağa, Ol alanı haqların tolu berir. Allah a assılanı erşi köredi.
58. (Muhammad) ma bu Biz senñe oquğan zatla – ala seyir ayatla emda hikmat (aqıl bergen) zatla bolub, esgertib oquybuz.
59. İşeksiz, Allah canında Ğıysanı (caratılğanını) ülğüsü Adam (fayğambarnı) ülğüsü kibikdi. Anı Allah topuraqdan caratıb, sora aña: «Bol!» - degendi, ol da bolub qalğandı.
60. Bu Rabbiñden kelgen haqdı, sen aña işeklik keltiriwçüleden bolma!
61. Allahdan bilim kelib turğanlay, Ğıysanı üsünden seni bla dawlaşhanlağa, sen: «Keligiz, bizni caşlarıbıznı da, sizni caşlarığıznı da, bizni tişirıwlanı da, sizni tişirıwlanı da çaqırayıq, biz kesibiz da qoşulayıq, siz da qoşuluğuz da, sora: «Aldawuqçulağa Allahnı nalatı bolsun», - deyik da, qarğışayıq», - de. (Ğıysanı Allah emda Allahha caş etgen bir qawum hristianlı Madinağa kelib, rasulğa daw salğandı, keslerini dinlerin tüzleb. Muhammad Allah Birdi, Anı caşı, üy biyçesi coqdu degenine çarlab. Sora Muhammad ayatda aytılğan şartnı salğanında, tawkel etalmay, ala qorqub, keçe bla canlab ketgendile).
62. İşeksiz, ma bu haq hapardı. Allahdan özge, başha bir deb bir allahlıq etallıq coqdu. İşeksiz, Allahnı wa nege da qolundan keledi, Ol aqılmandı.
63. Ala haqğa art bursala wa, Allah a, işeksiz, buzuqçulanı bilibdi.
64. Sen alağa: «Ey, kitab ahlula! Bizni bla sizni arabızda teñ bolğan sözge keligiz, siz da, biz da Bir Allahdan özge başha cuqğa qulluq etmezge. Aña cuqnu da teñ etmezge. Allahnı qoyub, bir-biribizni da rabbiyle (allahla) etib tutmazğa», - de. Ala art bursala wa, alağa: «Sora siz şağat boluğuz, bizni Bir Allahha berilgenle (muslimanla) bolğanıbızğa», - de.
65. Ey, kitab ahlula! Siz İbrahimni haqında nek dawlaşasız, Tawrat da, İncil da andan sora artda tüşgendile sora? Alayına bir sağış etalmaymısız siz?
66. Ma siz a, anı bile da turğanlay, (anı üsünden) tohtawsuz dawlaşıb turasız. (Anı kibik) bilimigiz bolmağan zatnı üsünden da, bilgenleça, nek dawlaşasız? Anı Allah biledi, siz a bilmeysiz. (Ullu Allah Kesi tüzün ayta turğanlay, ala aña tohtaşalmay, keslerinikin aytıb, dawlaşıb turğandıla).
67. İbrahim ne çuwut dinde, ne hristian dinde bolmağandı. Alay a ol Allahına berilgen hanif bolğandı, ol muşrikleden bolmağandı.
68. İşeksiz, adamladan İbrahimge em cuwuq bolurğa tıyınşlıla – anı ızından (colun) barğanla, aña tüz iynanñanla, ma bu fayğambarğa (Muhammadha) iyman keltirgenle. Allah a mȫminleni şohlarıdı.
69. Kitab ahlulanı bir qawumu sizni acaşdıralsala, bek süe edile. Alay a ala quru keslerin bolmasa, başha kişini acaşdıralmazla, anı sezalmaydıla ansı.
70. Ey, kitab ahlula! Kesigiz (Tawratda, İncilde körüb, oqub) şağatlıq ete turğanlay, Allahnı ayatlarına nek iynanmaysız?
71. Ey, kitab ahlula! Kesigiz bile turğanlay, basdırıb (caşırıb), haqnı badilge (kertini ötürükge) nek qatışdırasız?
72. Kitab ahluladan bir qawum: «Mȫminlege tüşgenñe kün allında iynanığız, künnü ahırına anı keri uruğuz, iynanmağız, ala dinlerin qoyub, sizge qayıtır esele wa», - dedile. (Muslimanlanı qatışdırır üçün, çuwut hıylala kündüzünde - ho, tüzdü deb, sora iñirge wa keri urub).
73. Quru sizni dinigizge qayıtıb, anı ızından barğanña bolmasa, iynanmağız!», - dedile. Sen alağa: «İşeksiz, tüz col – Allahnı coludu, sizge berilgen kibik, ol başha birewge da berilirge bolur», - de. Oğese ala Rabbigizni allında da dawlaşalırlamı? Sen alağa: «Çomartlıq Allahnı qolundadı, anı Ol kimge süyse, aña beredi (fayğambarlıqnı)», - de. Allah a çomartlıq bla bek keñdi, neni da bilibdi. (Bir milletge berilgen kibik, bir başha milletge berilirge nek bolmaydı? Alay a adamnı cüregi zar bolsa, ol zamanda ilinedi. Çuwut qawumnu ilinñeni da anı üçündü).
74. Ol Kesini rahmatın tıyınşlı körgenine ençi beredi. Ol ullu çomartlıqnı İyesidi.
75. (Muhammad) sen kitab ahluladan bir qawumuna qıntarnı (ölçeni atıdı, mağanası: ne qadar baylıqnı) amanat etib ışansañ, ol anı senñe tolu tındırıb berir. Alay a alada bir dinarnı ışansañ da, üslerine süelib turmasañ, anı senñe tındırıb bermezlikle da bardıla. Anı sebebi, ala sizge: «Ol qarañıla, cahille, ala çuwut tüldüle, alağa ne etsek da bolluqdu (Allahdan erkinlik bardı)», - degenleri üçündü. Ala wa, bile-bile, Alahha ötürükleni aytadıla.
76. Oğay, Allah bla sözüne kim tolu bolsa, Allahdan kim qorqsa (oldu tüz). İşeksiz, Allah a Andan qorqğanlanı ariw köredi.
77. Allahha bergen sözlerin da, etgen antların da duniyanı az zatına sathanlağa, alağa, işeksiz, ahıratda ülüş coqdu. Allah Qıyamat kün ala bla söleşgen da etmez, alağa burulub da qaramaz, günahlarından da tazalamaz, alağa termiltgen azab hazırdı.
78. Dağıda aladan bir qawumla tillerin arı-beri qıyışdıra, kitabdandı deb, kitabda bolmağan zatlanı aythanla da bardıla. Siz ala kitabdan aytadıla deb, hıysab eter üçün. Sora ala Allahdan kelmegen zatha: «Bıla Allahdan kelgendile», - deydile. Ala bile-bile, Allahha ötürüqnü aytadıla.
79. Allah birewge ne kitab, ne aqılmanlıq, neda fayğambarlıq berse, sora aña: «Allahnı qoyuğuz da, menñe qul boluğuz», - derge tıyınşlı tüldü. (Ğıysa fayğambar da, anı kibik, menñe qulluq etigiz, men allahma deb aytmağandı. Tört türlü İncil bardı da Bibliyada, hristianla aythança, alanı birinde da, Ğıysa ğ.s. men allahma, menñe qulluq etigiz deb, aythandı deb, coqdu. Men alanı barına da qarab çıqğanma. İncilde bolmağan zatnı, keslerini aqılları bla aytadıla ol söznü. Anı anda aythanı wa, quru Rabbigizge qulluq etigiz deb, alay cazıladı. Anı qaydan alıb allah etedile? Sora Ğıysa ğ.s. duniyağa kelginçi, halq Allahsızmı caşağandı? Aqıl iyesine quru ol da ceterikdi oyumğa). Alay a siz Allahnı kitabından adamlağa üretgenigiz kibik, anı oqub, ders etgenigiz kibik: «Rabbiçile, (Carathan) Allahha qulla boluğuz!», - derge tıyınşlıdı.
80. Alanı biri da sizge ne mölekleni, ne fayğambarlanı allah ornuna tutuğuz deb, buyurluq tüldü. Musliman bolub, Allahha berilgenden sora, ol sizge kyafır bolurğa qalay buyurur edi sora?
81. (Ey, kitab iyeleri! Esge alığız) Allah fayğambarla bla söz begitib, aladan ant alğanın: «Men sizge ne kitab, ne aqılmanlıq bolub, cuq bersem, ertdeden sizni birgegizde bolğan zatnı kertiligin da begite, sizge keleçi da kelse, siz aña iynanmay da, boluşmay da qoymazğa», - deb. Sora Allah alağa: «Men sizge salğan amanatnı begitemisiz, boynuğuzğa da alamısız?» - degendi. Ala da: «How, tolu begitib aldıq», - degen edile. Allah da alağa: «Sora ol işge şağat boluğuz, Men da sizni bla birge şağatma!», - degendi. (Burun fayğambarlanı üsünden baradı söz. Artda kellik fayğambarlağa boysunurğa deb, Allah alanı kitablarında alanı halqlarından ant alğandı. Çuwutlula, hristianla wa Muhammadha boysunñan qoy, erişib, qarşçı çıqdıla).
82. Andan sora sözün buzub, art burğanla wa, ala pasıqladıla.
83. Sora ala Allahnı dininden başha dinmi izleydile? Köklede, cerde bolğan zat barı da, ala süysele süymesele da, Aña boysunub turğanlay! Ala barı da Anı allına qaytırla.
84. Sen alağa: «Biz Allahha da, Allahdan bizge tüşgenñe da, İbrahimge, İsmağilge, İshaqğa, Yaqubha, alanı tuwduqlarına tüşgenñe da, Mussağa, Ğıysağa, başha fayğambarlağa – alanı İyeleri Allahdan alağa kelgenñe da iynanabız, alanı birin da ayrı körmeybiz. Biz ma ol Allahha berilibbiz», - deb, ayt.
85. Birew kesine islam dinden başha din alırğa izlese, ol çırtda qabıl etilmez, ol ahıratda nasıbsızla, carlıla bla bolur.
86. Allah tüz colğa qalay tüzetir, bir kere iymanña kelib, fayğambarnı keleçiligin da begitgenden sora, alağa açıq ayatla da kelgenden sora, qayıtıb, kyafır bolğan qawumnu? Allah a allay assılanı tüz colğa salmaz. (Halqnı içinde dininden tayıb, iymanların sathanla boladıla. Alanı Allahu Tağala tüz colğa salmazın açıqlaydı, quru soquranıb, Allahha qayıthanlanı bolmasa).
87. İşeksiz, ala keslerine haqğa Allahdan da, Anı möleklerinden da, bütew adamlanı barından da nalat aldıla.
88. Ol nalatnı içinde ala ömürge qalırla, aladan ne az da azab ceñillenmez, neda alağa bolcal berilmez, 89. aladan quru tawbağa qayıtıb, aşhı işle etgenle bolmasa. İşeksiz, Allah a bek keçiwçüdü, rahmatlıdı.
90. İşeksiz, iymanña kelgenden sora kyafır bolub, kyafırlıqda begiy barğanlanı tawbaları wa, çırtda qabıl bolmaz. Ala haq acaşhanladıla.
91. İşeksiz, kyafır qawum kyafırlay ölüb ketse, cerni üsü tolu bir altın berib, canların satıb alırğa izlesele da, alanı birinden da çırtda qabıl etilmez. Alağa termiltgen azab hazırdı. Alağa bir boluşuwçu da tabılmaz.
92. Siz Allah colunda ol süygen rıshığızdan coyğunçu deri, çırtda aşhılıqğa cetişalmazsız. Siz Allah razılığı üçün ne zat bersegiz da, işeksiz, Allah anı tolu bilibdi (Allahdan haqın tabarsız).
93. Tawrat tüşğünçüñe deri İsrail (Yaqub) kesine haram etgenden qalğan aşla Banu İsraillege halal edile. Sen alağa: «Siz kerti ayta esegiz, Tawratnı keltirigiz da, oquğuz anı (anda bar ese siz aythan)», - de. (Halal-haramnı üsünden çuwutlula erişib, aña boysunmaz üçün, keslerini kitablarında bolmağan zatnı aytıb, Muhammad ğ.s. bla dawlaşhandıla. Ayat anı üsündendi).
94. Endiden arı (aytılğandan sora) Allahha kim ötürüqnü qablasa, ala zulmuçuladıla (assıla).
95. (Muhammad) sen alağa: «Allah haqnı aytadı. İbrahimni hanif dinini ızından barığız! Ol Allahha qoşaq etiwçüleden bolmağandı» - de.
96. Tüzü, adam uluğa (Ullu Allahha qulluq eter üçün) cer üsünde em birinçi salınñan üy (Qyaba) Mekkyada bolğandı. Ol bereketlidi, saw duniyanı başına tüz coldu.
97. Ol üyde wa (oylaşhan) adamlağa açıq belgile bardıla. Ol İbrahimni (Allahha) süelgen ceridi. Arı kirgen adam – ol qorquwsuzdu. Arı barırğa qollarından kelgenlege, ol üyge barıb, hac qılırğa Allah borç etedi. Birew iynanmasa wa (haci qılıw borç bolğanına), ol zamanda, işeksiz, Allah baydı, duniyanı başında (Kesi carathan qullarından cuq kerekli tüldü, kişiden cuq izlemeydi).
98. Sen alağa: «Ey, kitab iyeleri! Allahnı ayatlarına iynanmay, ne üçün qarşçı bolasız, Allah a sizni ne etgenigizge qarab, körüb turadı da?» - de.
99. (Muhammad) sen alağa: «Ey, kitab iyeleri! Kesigizni (kitabığızda) köre turğanlay, aña qıñırlıq izleb, iynanñan adamlanı Allahnı colundan nek terseytesiz? Allah a sizni işlerigizge sansız tüldü», - de. (Çuwutlula kitablarında ahır fayğambarnı kelirin köre turğanlay, arı-beri burdurub, anı qabıl etmezge küreşgendile. İncilden, Tawratdan alıb aytadı degen kibik).
100. Ey, iyman keltirgenle! Siz iyman keltirgenden sora, kitab iyelerini bir qawumuna boysunsağız, ala sizni kyafırlıqğa bururla. (Alanı dinlerine köçmesegiz unamazla. Alanı dinleri wa qatışıbdı, ol sebebden kesleri da acaşıbdıla. Qatışmay, alanı dinleri tüz turğan bolsa, cañı din iyerge kerek da bolmaz edi. İslam din ala dinni qatışdırğanların tüzete kelgendi).
101. Sizge Allahnı ayatları da oqula turğanlay, arağızda Allahnı keleçisi da turğanlay, siz qalay iynanmazsız sora? Kim Allahha tayanıb tohtadı, ol tüz colğa tüzeldi.
102. Ey, mȫminle! Allahdan haq qorquw bla qorquğuz (saq boluğuz), siz Allahha berilmegen halığızda ölüb ketmegiz. (Et degenin etib, qoy degenin qoyub, musliman bolub. Allahha beriliwnü mağanası oldu).
103. Barıñ da Allahnı cibinden (Qurandan) tutuğuz (qadalığız), bölek-bölek bolmağız. Sizge Allahnı etgen aşhılığın da añılağız. Siz alğın bir-biriñe caw edigiz da. Ol sizni cüreklerigizni bir-biriñe ileşdirdi da. Allahnı igiliginden siz qarnaşla bolduğuz. Arı deri siz cahanim otnu tüz erninde edigiz. Ol sizni andan quthardı. Allah sizge ayatların ma bılay açıqlaydı, siz tüz colğa bir tüzelir esegiz a. (İslam din kelginçi arablılanı araları bek aman bolğandı. Bir tuqum bir tuqumğa çabıb, bir-birin qırıb, bir-birini malın da sürüb d.a.q. İslam din kelgeninde alanı barın da qurutub, birikdirib arablılağa tınçlıq kelib qalğandı).
104. Kesigizden sizni igige çaqırğan, aşhını buyurğan, amandan tıyğan bir camağat bolsun! Alay etgenle ala nasıblı bolurla. (Ol musliman camağatnı borçudu. Bir musliman el kesine ğalim quramay tursa, alağa günah-suwabnı añılatırlay, ol zamanda saw el barı da günahlıdı. Nek deseñ Ullu Allah Kesi bu ayatda, kesigizge awaz aytıwçu qurağız deb, buyruq beredi. Ol sawlay elni boynunda borçudu).
105. Siz Allahdan alağa açıq ayatla kelib turğanlay, bölünüb, dawlaşıb turğanlaça, bolmağız! Alağa wa ullu azab bardı, 106. bir qawum betle ağarğan, bir qawum betle da qaralğan kün. Sora ol betleri qaralğanlağa aytılır: «İyman salğandan sora kyafırmı bolğan edigiz, endi kyafır bolğanığız üçün, çegigiz azabnı», - deb.
107. Ol betleri aq bolğanla wa – ala Allahnı rahmatını içinde bolurla, ala anda ömürlükge tururla.
108. Ma bıla Allahnı ayatlarıdıla. (Muhammad) Biz alanı senñe haq tüzüça, oquybuz. Allah a duniyanı başına artıqlıq eterge izlemeydi.
109. Köklede, cerde da har zat barı da Allahnıqıdı. İşle barı da Allahnı allına qayıtırla.
110. Siz ummetleni barını da hayırlısı bolduğuz, halqnı igilikge tarthan, amandan tıyğan (halqğa ariw ülgü körgüzgen, tüz dinni añılathan. Men muslimanma degen bla adamnı borçu tınmaydı, başhalanı da ol colğa çaqırmasa, başına bilgen igilikni başhalağa da bilmese), Bir Allahha da iynanñan, halq üçün çığarılğan. Kitab iyeleri da (ma alay) iynansala, ol hayırlı edi alağa. Alanı aralarında iynanñanla da bardıla, alanı köbüsü wa pasıqdı.
111. Ala sizge quru inciw bergen bolmasa, zaran etalmazla. Sizni bla qazawat açsala da, ızlarına aylanıb qaçarla. Sora alağa boluşluq bolmaz. (Ullu Allah Kesi alanı iç halların bilib, aladan sizge zaran bolluq tüldü, qorqmağız deb, muslimanlağa Ullu Allah Kesi köl etedi. Ahırı da alay bolğandı).
112. Quru Allahnı cağında, neda muslimanlanı cağındağıla bolmasa, qayda bolsala da, alağa (çuwutlulağa) sıysızlıq kelir. Allahnı çamlanıwu bolub, alağa carlılıq da ceter. Ol zat alağa – Allahnı ayatlarına iynanmay, qarşçı bolğanları üçün, fayğambarlanı da erkinliksiz öltürgenleri üçün, alağa assı bolğanları üçün, cawluq etib da küreşgenleri üçün.
113. Kitab ahlula – ala da teñ tüldüle, aladan keçe turub, Allahnı ayatların oqub küreşgenle da, secde etib, baş urğanla da bardıla (islam dinni keri urmay).
114. Ala Allahha da, Qıyamat künñe da iynanadıla, adamlağa igini eterge da buyuradıla, amandan da tıyarğa küreşedile, (suwab) hayırlı zatlada bir-biri bla da erişedile. Ma ala aşhıladıla.
115. Ala hayırlı bolub, ne zat etsele da, çırtda basdırılıb qalmaz. Allah a taqualılanı bilibdi.
116. İşeksiz, ol iynanmay qarşçı bolğanlanı ne baylıqları, ne balaları Allahdan ne az da qutharalmaz. Ala wa ot iyeleridile, ala anda ömürlükge qalırla.
117. Alanı duniya üçün coyğan rıshılarını uşağanı: (ters colnu saylab) keslerine zulmu etgen elni sabanına bir qatı suwuq cel kelib, anı halek etib qoyğan kibikdi. Alağa Allah artıqlıq etmedi, alay a ala keslerine artıqlıq etdile.
118. Ey, iyman keltirgenle! Kesigizden başhala bla teren şohluq cürütmegiz, ala sizge ne türlü da hıyla etib, qıyınlıq salalsala ayamaydıla. Alanı sizge awuzlarında açıwları tuwradı (siz quru anı köresiz), cüreklerinde açıwları wa andan ese ulludu. Siz sağış etib añılasağız. Biz ayatlarıbıznı sizge açıq etib bayamladıq.
119. Ma siz alanı süesiz, ala wa sizni süymeydile. Siz kitablanı barına da iynanasız (ala wa siznikige – oğay). Ala sizni bla tübeşsele: «Biz da iynanabız», - deydile. Kesleri qalsala wa, sizge açıwdan, barmaq uçların qabadıla. Sen alağa: «Ölge edigiz alay açıwdan! Cüreklerigizni içi wa Allahha belgilidi», - de.
120. Sizge bir igilik kelse, ala aña mıdah boladıla, amanlıq kelse wa aña quwanadıla. Siz tözsegiz, saq bolub tursağız, alanı hıylaları sizge cuq zaran etalmaz. Alanı ne umutla etib küreşgenleri Allahha tuwradı.
121. (Esdemidi Uhud qazawatda da) sen ertdenbla ahluñdan (üyüñden) çığıb barıb mȫminleni qazawatha hazırlab, orunlarına caraşdırğan közüwüñ. Allah a, işeksiz, har neni eşitedi, biledi.
122. (Esge al) sizden eki otryad, Allah alanı nögerleri bola turğanlay, homuhluq eterge tebregen közüwnü. Mȫminle wa quru Allahha tayanıb tohtasınla!
123. Arı deri da Badru qazawatda, siz qarıwsuz zamanda, Allah sizge boluşhan edi da. Allahdan qorquğuz. Siz Aña bir şukur ete bilir esegiz a.
124. (Muhammad) olsağatda seni mȫminlege: «Sora Rabbigiz sizge üç miñ mölek ciberib, boluşluq etse cetmeymidi?» - deb aythanıñ.
125. Alay a siz kesigizni qatdırsağız, Allahdan qorqğanladan da bolsağız, ala, siz bilmey turğanlay, çabsala da sizge, Allah beş miñ tamğalı mölek asker bla da boluşur sizge.
126. Allah munu (mölekleni haparın) sizni quwandırırğa, cüreklerigizni tınçaytırğa deb, aytadı. Qudretli, aqılman Allahdan bolmasa, bir cerden da sizge horlam bolmaz.
127. (Anı sebebi) ol kyafırlanı bir qawumun qırır üçün, bir qawumun da boyun tüblerine eter üçün, birleri da soqurançlı qayıtır üçün.
128. (Allah) alanı keçemidi, oğese azabmı beredi, (Muhammad) anda seni bir işiñ coqdu. İşeksiz, ala zalimledile. (Uhud qazawatda, fayğambar da ızlarından qıçıra turğanlay, askeri aña tıñılamay, cawdan tüşgen rıshığa çabhandıla. Ol közüwde gyawur asker atla bla çabıb kirib, muslimanladan talayın öltürgendi. Fayğambar ğ.s. da caralı bolğandı. Alanı bu işlerine fayğambarnı canı qıynalğandı. Ayat anı üsünden aytadı).
129. Köklede, cerde ne bar ese – barı da Allahnıqıdı. Tıyınşlı körgenin keçedi, tıyınşlı körgenine da azab beredi. Allah a bek keçiwçüdü, cumuşaqdı.
130. Ey, iyman salğanla! Siz qozlawnu eki qat neda qat-qat etib, alıb aşamağız. Siz taqualı boluğuz, (ol zamanda) siz nasıblı bolur esegiz a.

 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.14.00 | Mesaj # 7
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
131. Qarşçı bolğan qawumğa quralğan otdan da qorquğuz!
132. Allahha da, Anı keleçisine da boysunuğuz! Kim biledi, Ol sizni cazıqsınır ese wa!
133. Rabbigizni keçmekligine da, keñligi kökle da, cer da teñli bolğan, taqualılağa hazırlanıb turğan cannetge da aşığığız (arı kirirge talpığız).
134. (Kimlege deseñ) keñlikde, tarlıqda bolsala da (adam kesi bay, carlı bolsa da, erkin, inciwlü bolsa da), Allah razılığı üçün, rıshıların ayamağan, açıwların da içlerinde cutdurğan (adam uluda açıwlanıw qanında bolğan zatdı. Alay a aqılı bolğan adam, kesin boşlab qoymay, anı igi zat bolmağanın añılab, kesin tıya biledi. Anı halq arasında zaranı bek ulludu. Anı üsü bla arağa ullu cawluq tüşedi. Şaytan izlegen da oldu), adamlanı da keçiwçü bolğan. Allah a (allay) igilik etiwçüleni süedi (ma ol işle em ullu aşhılıqğa sanaladıla Ullu Allahnı canında), 135. dağıda hılımılı iş (ziyna) etsele neda keslerine artıqlıq etsele, bile turğanlay, begib etib barmay, Allahnı esgerib (uyalıb), günahlarına keçmeklik tilegenle – günahlanı wa Allahdan özge, başha kimdi keçerik sora?
136. Ma ala Rabbiylerinden calğa Anı keçmekligin da, tübü bla suwla barğan cannetleni da allıqladıla. Ala anda ömürlükge tururla. İgi işle etgenleni haqları qalay alamatdı!
137. Sizge deri halqlağa da Allahnı köb türlü coruqları ötgendi, oylaşırlay. Cer üsünde aylanığız da, bir igi qaraçığız, (fayğambarlanı) ötürükge sanağanlanı ahırları qalay bolğanına.
138. Ma bu (Quran) adam uluğa tüşünürge, har neni da açıqlawçu tüz col emda Allahdan qorqğanlağa awazdı.
139. (Muslimanla) homuhluq da etmegiz, mıdah da bolmağız, iynanıb tursağız, siz baş bolursuz.
140. Sizge (Uhud qazawatda) carala tüşdüle ese, sizge tüşgen kibik, carala başha (ğyawur) qawumğa da tüşgen edi (Badruda). Biz adamlanı aralarında allay künleni awuşdurub keltirebiz, Allah sizden kerti iynanñanlanı bilir üçün, şeyitle da alır üçün. Allah a zalimleni erşi köredi, süymeydi, 141. mȫminleni da (ğünahdan) tazalar üçün, kyafırlanı da tüb eter üçün.
142. Allah sizden kimle qazawat etib küreşgenlerin da, sabırlıq etgenleni da ayırıb açıqlağınçı deri, siz cannetge kirirge umutmu ete edigiz sora?
143. Tüzü, siz barıb (ölümge) tirelginçi (şeyit bolub) ölürge termilib edigiz, tirelgenigizde wa, (oñsunmay) qaraysız.
144. Muhammad quru keleçidi. Aña deri da keleçile bolub ötgendile. Sora ol ne ölse, neda öltürülse siz ızığızğamı qayıtırsız (dinigizden?) Izına burulğan a – ol Allahha bir zat zaran etalmaz. Allah a şuqurçulanı haqların tolu tabdırır.
145. Cazılğan acalı (bolcalı) cetmey, Allahdan buyruqsuz, bir canña da ölürge madar coqdu. Bu duniyanı hayırın kim izlese (qayğısı, muratı duniya bolsa), aña anı berirbiz. Muratı ahırat bolğanña da ahıratnı berirbiz. Allahha şukur etiwçüleni wa haqların Biz tolu tabdırırbız. (Bu ayatda bek ariw açıqlanadı, duniyada kimni qayğısı ne bolğan ese, ahıratda anı alırı. Adamlağa betsinib, subay din tutuwçulağa, añılasala bu ayat da ceterge kerekdi).
146. Burun da nellyay bir fayğambar bolğandı, alanı birgelerine da Rabbiylerine berilgen qawum (caw bla) qazawat etgen. Allah colunda alağa kelgen qıyınlıq üçün, ala homuhluq etmedile. Qarıwsuzluq etib cawğa boy da salmadıla. Allah a sabırlıq etgenleni süedi.
147. Anı üçün ala quru: «Ey, Rabbibiz! Bizni günahlarıbıznı da, zıraf işleribizni da keç, ayaqlarıbıznı da begit (iymanda), gyawurlanı horlarğa da boluş», - degen bolmasa, başha türlü söz aytmadıla.
148. Sora Allah alağa duniyanı hayırın da, ahıratnı em aşhı hayırın da berdi. Allah a aşhı işle etiwçüleni süedi.
149. Ey, mȫminle! Siz gyawurlağa boy salsağız, ala sizni ızığızğa (qyafırlıqğa) qaytarırla. Siz da nasıbsızlıqğa burulursuz.
150. Alay a sizni cağığız quru Allahdı. Boluşuwçulanı Ol em hayırlısıdı. (Adam ne tulpar bolsa da, ne bay bolsa da, bir kün bir aña bir tayançaq kerek bolmay qalmaydı. Adam, sawluğu da, rıshısı da bolub, ol közüwde ulluköllü bolub tursa da, Allahnı da unutub. Aña Allahın esgerir, Anı boluşluqğa çaqırır bir kün kelmey madar coqdu).
151. Allahdan kelgen bir tuqum bir dalilleri da bolmağanlay, Allahha şirk tuthan gyawurlanı cüreklerine anı üçün, Biz qorquw salırbız. Alanı ahıratda orunları wa otdu. Ol assılanı turur orunları – qalay amandı.
152. Siz Allahnı buyruğu bla alanı qırıb turğan çaqlı, Allah sizge bergen sözün tolturub turdu, siz homuhluq etib, dawlaşıb, fayğambarnı buyruğun etmey tohtağınçı. Alay a Allah siz süygen zatnı (duniya malnı, trofeyni Uhud qazawatda) sizge körgüzgeninde wa, siz assıla bolduğuz (buzduğuz). Sizni arağızda bir qawumuñu qayğısı duniya maldı (qazawatda), bir qawumuñu wa ahıratdı. Sınar üçün, Allah sizni aladan (ğyawurladan) qaçırdı. Sora (artda) Ol sizni keçgen edi. Allah a mȫminlege bek çomartdı.
153. (Esigizdemidi) Rasul sizni ızığızdan qıçırıb, çaqıra turğanlay, kişige burulub da qaramay, qaçıb (dubburğa) çığıb barğanığız? Başığızdan ötgen zatha da, sizge kelgenñe da siz mıdah bolmaz üçün, (Rasulğa) qayğı salğanığız sebebli, Allah sizge qayğı bergen edi. Allah a sizni işlerigizden tolu haparlıdı. (Rasul saqlarğa salğan awuşnu qoyub, bir qawum, rıshı üçün, anı buyruğun buzğandı).
154. Andan sora qayğını ızı bla Allah sizge tınçaythan cuqu cibergen edi. Ol cuqu sizni bir qawumuğuznu bashan edi. Bir qawumlanı da başların qayğı basıb, içlerinde Allahha tıyınşlı bolmağan, cahil sağışla ete: «Bu işden bizge ne onow cetedi?» - dey edile. Sen alağa: «İş barı da Allahnıqıdı», - deb ayt. Ala içlerinde caşırğan aqılların senñe açıq etmeydile. Sora ala: «Bizge bu işge onow eter madar bolsa, biz bılayda qırılmaz edik», - dey edile. Sen alağa: «Siz üylerigizde, töşekde catıb bolsağız da, ölümge buyurulğanlağa töşekde da ölüm kelmey qalmaz edi», - deb ayt. Ol barı da Allah sizni cüreklerigizni için sınar üçün, alanı kirden (ters aqıldan) tazalar üçün. Allah a cürekleni içinde ne bolğanın tolu bilibdi.
155. İşeksiz, sizni arağızda eki asker bir-birine tübeşgen zamanda qaçhanla wa, bir qawum işleri sebebli, ala şaytan abındırğanladıla. Alay bolsa da Allah alanı keçdi. İşeksiz, Allah a bek keçiwçüdü, cumuşaqdı (aşıqmaydı).
156. Ey, iyman keltirgenle! Siz kyafırla kibik bolmağız! Ala cer üsünde ne colowçu bolsala, neda qazawatda aylansala, qarnaşlarına (kesleriçalağa, din qazawuatda ölgenleni üsünden): «Ala bizni bla bolsala ne ölmez edile, ne öltürülmez edile», - deydile. Bu işni Allah alanı cüreklerine buşuwluqnu salır üçün etdi. Allah a can da saladı, cannı da aladı. Allah a sizni ne etgenigizni tolu körübdü.
157. Siz Allah colunda öltürülsegiz da, ölsegiz da, ol ala (ğyawurla) cıyıb küreşgen zatdan ese, ant eteme, sizge Allahdan berilgen keçmeklik da, rahmat da hayırlıdı.
158. Siz ölsegiz da, öltürülsegiz da – Allahnı allına cıyılmay a qalmazsız.
159. (Muhammad) Allahnı rahmatı bla, sen alağa cumuşaq bolduñ, alay bolmay, sen ne hını, ne qatıcürek bolsañ a, ala seni tögeregiñden çaçılıb keter edile. Sen alanı keç, ala üçün keçmeklik da tile (Allahdan), işiñi ala bla keñeşge da sal. Sora onownu begitib boşasañ, Allahha tayanıb tohta. İşeksiz, Allah tawkelçileni ariw köredi.
160. Allah sizge boluşsa, sizni kişi horlar madar coqdu. Alay a Ol sizge boluşmay qoysa, Andan özge sizge boluşuruq barmıdı sora? Mȫminle quru Allahha tayanıb tohtasınla!
161. (Bir qawum munafiqle Rasulğa ışanmay, trofeyni tüz üleşmeydi deb, fitna söznü cayğandıla. Sora bu ayat tüşgendi). Aldaw-çuldaw eterge fayğambarğa caramaz. Kim aldasa, Qıyamat kün ol ötürüğün boynuna költürüb kelir. Har cannı etgeni tolu berilir, ne az da artıqlıq bolmaz.
162. Sora Allahnı razılığın izleb küreşgen adam, Allahnı açıwun kesine burğan, ornu da cahanim bolğan adam kibikmidi? Ol a qalay aman qayıtıwdu.
163. Ala wa Allah canında daracalıdıla. Allah a alanı ne etgenlerin tolu körübdü.
164. (Añılasala) işeksiz, alanı aralarından alağa, Anı ayatların da oquğan, iymanların da tazalağan (şirkden), alağa Qurannı da oquğan, aqılman zatlanı da üretgen keleçi ciberiwünde, mȫminlege Allah çomartlıq etdi. Arı deri ala tamam acaşıb edile da.
165. Sizge (Uhud qazawatda) qıyınlıq kelgeninde: «Bu bizge nek keldi?» - deb sorğan edigiz. Siz a (Badru) qazawatda (cawğa) eki qat qıyınlıq da salğan edigiz da. Sen alağa: «Ol sizge kesigizni tersligigiz sebebli keldi», - deb ayt. (Ala Uhud qazawatda trofeyge esleri ketib, horlanñan edile). İşeksiz, Allahnı wa har nege da qolundan keledi.
166. Ol eki qawum asker bir-birine tübeşgen zamanda, sizge kelgen qıyınlıq – ol Allahnı buyruğu bla kelgen edi, sizden kerti iynanñanlanı Ol ayırıb, belgiler üçün, 167. ekibetlileni da açıqlar üçün. Alağa: «Keligiz, Allah colunda qazawat etigiz, neda süeligiz da cawdan caqlağız!», - deb, aytılğan edi. Ala da: «Ayhay, biz qazawat ete bilsek a, sizni bla barmay qalmaz edik», - degen edile. Ol kün ala iymandan ese, kyafırlıqğa cuwuq edile. Cüreklerinde bolmağan zatnı awuzları ayta edi. Alanı caşırğan zatların a Allah bek igi bilib edi.
168. (Ala kesleri da qoşulmay) başhalağa da: «Ala biz aythannı etsele, öltürülmey qalır edile», - dedile. Sen alağa: «Siz kerti ayta esegiz, kesigizden ölümnü tıyçığız!», - de.
169. Allah colunda öltürülgenlege, ölgenle deb, aytmağız, ala sawladıla, ala İyelerini canında rıshığa batıbdıla, 170. Allah alağa Kesini çomartlığından bergen zatına quwanç ete, alanı ızlarından barıb, alağa endi qoşulluqlağa da ne qorquw, ne mıdahlıq bolmazına süyüne.
171. Ala Allahdan berilgen aşhılıqğa, çomartlıqğa da, Allah mȫminleni haqların tas etmegenine da quwana, 172. caralı bolub turğanlay (Uhudda) Allahha da, fayğambarğa da tıñılab boysunñanlağa. Aladan igilikle da etib, taqualıla da bolğanlağa ullu cal hazırdı.
173. Adamla alağa: «Saq boluğuz, adamla köb cıyılıb (Mekkyadan ullu asker kelib, muslimanla, ala) sizni bla (qazawatha) hazırlanñandıla», - deb, aythanlarında, alanı quru iymanları begib: «Bizge Allah cetedi, Ol qalay aşhı nögerdi», - degenlege. (Musliman asker az bolğandı).
174. Sora ala ızlarına Allahnı aşhılığı, çomartlığı bla, bir zaran da körmey, qayıtdıla. Ala Allahnı razılığın izleb edile. Allah a ullu çomartlıqnı İyesidi. (Mekkya cawla alağa quralıb kelib, sora bıla, qorqmay, Allahha tayanıb, alağa çıqğan edile, bıla alanı ızlarından sürüb, ala da qaçhan edile. Ayat anı üsündendi).
175. Şaytan a (cüreklerine wu salıb) quru kesini şohların qorqutadı. Siz andan qorqmağız, quru Menden qorquğuz, kerti mȫminle esegiz!
176. (Muhammad) ala iymanña kelmey, kyafırlıqğa begib turuwları seni mıdah etmesin! İşeksiz, ala Allahha bir zaran da etalmazla. Allah alanı ahıratda ülüşsüz qoyarğa izleydi. Alağa ullu azab bardı.
177. İşeksiz, ala iymannı ornuna kyafırlıqnı satıb aldıla. Ala Allahha bir zaran da etalmazla. Alağa termiltgen azab hazırdı.
178. Biz art bolcalğa qoyub turğan gyawurla, ol alağa igidi deb, köllerine kelmesin! Biz alağa bolcalnı, günahha teren kiyirir üçün, berebiz. Alağa sıysız azab bolur. (Bir qawum adamla, caşawları tüzelib, tab bolsa, duniyağa esleri ketib, ahıratların unutub qoyadıla. Ala günahha terenden teren batıb barğanların añılamay, kertda, biz bir alamat bolub turabız deb, alanı oyumları alaydı. Allahu Tağalanı bu ayatı anı aytadı. Anı adam, Allahdan körmey, kesinden körürge kerekdi).
179. Allah mȫminleni kirleri bla tazaların ayırmay, siz turğan halda, alay qoymaz. Allah taşanı sizge açarıq tüldü. Alay a Allah keleçilerinden kimni süyse, anı saylab aladı. Ol sebebden Allahha da, Anı keleçilerine da iynanığız! İyman salıb, saq da tururğa küreşsegiz, sizge ullu cal hazırdı.
180. Allah (birewge) Kesini çomartlığından (fayğambarlıq) bergenni qızğanñanla – ala ol alağa hayırlıdı deb umut etmesinle; oğay, ol alağa zarandı. Alanı qızğançlıqları Qıyamat kün çırmalıb, boyunların buwar. Kökleni, cerni baylığı – barı da Allahnıqıdı. Allah a sizni ne etgenigizden tolu haparlıdı.
181. «Allah carlıdı, biz a baybız», - degenleni sözlerin Allah eşitdi. Biz alanı aythanların da, erkinliksiz fayğambarlanı öltürgenlerin da cazıb turub, alağa: «Çegigiz cahanimni küydürgen azabın, 182. bu siz kesigiz kesigizge hazırlağan zatığızdı», - derbiz. Allah a qullarına ne az da artıqlıq etmeydi. (Allahu Tağaladan: «Allahha öñküç berigiz – suwablıqla etigiz, ol duniyada cannet bla Allah sizge alanı ızına qaytarır», - degen ayat tüşgeninde, çuwutlula anı tersine burub, Allah carlıdı, biz baybız, degendile. Bu ayat alağa cuwabha kelgendi).
183. «Ot aşab (qüydürüb) qoyğan bir qurmanlıq keltirginçi deri, fayğambarğa iynanmazğa deb, Allah bizge söz bergendi», - degenlege, (Muhammad) sen: «Sora kerti ayta esegiz, menñe deri da, ol siz aythan zat bla (qurmanlıqların ot aşağan), açıq belgile bla sizge fayğambarla kelgen edile, alanı nek öltürgen edigiz?» - deb sor. (Burun, fayğambarlanı közüwünde, qurmanlıq qabıl bolsa, Allahnı buyruğu bla, anı belgisi: küyüb ketiw, bolmasa wa – küymey qalıw. Muhammaddan duşmanları da, burunça, andan ol adetni dawlağandıla).
184. Ala seni busağatda ötürükçüge çığara esele, senñe deri, burun açıq belgile bla sıylı cazıwlanı, carıq bergen kitablanı keltirgen fayğambarla da çığarılğandıla calğanña.
185. Ölümnü çaynamazlıq can coqdu. Qıyamat kün a sizni haqığız tolu berilir. Otdan keñ etilib, cannetge kiyirilgen a (qutulub) nasıblı bolur. Bu duniyanı caşawu – ol a, quru adamla aldanıb turğan kesek zatdı.
186. Siz malığız bla, canığız bla da sınalınñan zamanda, sizge deri kitab berilgenleden da, muşrik qawumdan da köb inciw (sözle) eşitmey qalmazsız. Siz sabırlıq da etsegiz, Allahdan da qorqsağız – ol (dinde) em ullu begimge sanaladı.
187. (Sen esge al) kitab berilgen qawumundan Allah qatı ant alğanın: «Siz anı (kitabnı), caşırmay, adamlağa tolu aytıb bayamlarğa», - deb. Ala wa anı art canlarına atdıla. Dağıda (anı bla da qalmay) anı duniyanı az zatına satdıla (awuşdurdula). Alanı satıwları qalay amandı! (Ğalimleri Tawratda, İncilde ahır fayğambarnı – Muhammadnı kelir haparın caşırıb, anı üçün da haq alğandıla. Alanı kitablarında wa, anı basdırmay, halqğa bayamlarğa deb, Allah alanı boyunlarına borç etib salğan edi. Allah alağa salğan borçların tındırsala ala, ol zamanda duniyanı başında dinle bir-biri bla bıllay bir cawluq cürütmez edile. Barı da bir dinñe – islamğa kelib qalır edile. Em başından ala haqnı aytmay, anı caşırğanları sebebli, milletle da dinlege bölünüb, qatışıb turğanlarını tersligi alanı boyunlarında bolğanı üçün, alağa nalat berildi).
188. (Muhammad) ol amanatların da tındırmağanlay (kitablarında buyruqnu da etmegenley, ters) işlerine da quwanıb, keslerine mahtaw izleb turğanla, ala azabdan qutulurla deb, ne az da esiñe kelmesin! Alağa termiltgen azab hazırdı. (Bu ayat alimleni, afendileni üsündendi. Allahnı buyruğun, sıylı kitabın keslerine carawlu caraşdırıb, elge da haqnı aytmay, anı aşawğa burub, anı bla başlarına mahtaw, sıy izleb cürügen qawumnu. Ullu Allah alanı haqında bek qatı qorquwnu, azabnı söz beredi).
189. Kökleni, cerni erkinligi da Allahnıqıdı. Allahnı wa har zatha da qudreti cetedi.
190. İşeksiz, kökleni, cerni caratılıwunda da, keçeni, kündüznü awuşunub, bir-biri ızından barıb turuwunda da – aqıl iyelerine oylaşırğa seyir zat bardı (ne azçıq da türlenmey, bir minutha da ne artha, ne alğa bolmay, bir-birine da urmay, birça barıb turuwlarında).
191. Öretin da, olturub da, qabırğalarına catıb da Allahnı esgergenlege. Sora kökleni, cerni caratılıwlarına sağış etib, oylaşıb: «Ey, İyebiz! Sen bılanı boşnaqğa caratmağansa! Sen har ayıbdan tazasa, bizni ot azabdan saqla! (Bıla barı da, bir caratıwçu bolmay, kesleri allarına bolub qalmağandıla deb).
192. Ey, İyebiz! Sen otha salğan a – ol Sen sıysız etgen adamdı. Zalimlege wa bir boluşuwçu tabılmaz.
193. Ey, İyebiz! «Rabbigizge iyman keltirigiz!», - deb, tawuş etib, bizni iymanña çaqırğannı eşitdik, iyman da keltirdik. Ey, İyebiz! Sen bizni günahlarıbıznı bir keç, aman işleribizni da bir keter, bizni aşhıla bla da Sen öltür!
194. Ey, İyebiz! Keleçileriñi üsü bla bizge söz bergen zatıñı da ber! Qıyamat kün da bizni wyaltma! İşeksiz, Sen bergen sözüñü buzmaysa», - deb, tilegenle.
195. Sora İyeleri alağa: «Men sizden erkişi bolsun, tişirıw bolsun, biriñi da etgen qulluğun zıraf etmem, sizni bir qawumuñ bir qawumuñdansız (barıñ da birsiz). Ol curtlarından da qıstalıb, Meni columda inciwle da körüb, qazawat da etib, colda da öltürülüb, köçgünçü bolub aylanñanlanı günahların keterirme. Allahdan alağa sawğağa tübü bla suwla barğan cannetlerime da kiyirirme. Allah canında wa alağa ariw sawğala bardı», - deb, cuwab berdi.
196. (Muhammad) kyafırlanı cer üsünde, qrallada arı-beri aylanıwları seni teriltmesin!
197. Ol bu duniyanı bir burhu zawuqluğudu, az hareketidi. Artda alanı orunları cahanimdi. Ol a qalay aman orundu!
198. İyelerinden qorqub, saq turğanlağa wa, ömürge anda tururlay, tübü bla suwla barğan cannetle hazırdı – Allahdan berilgen orunla. Aşhılağa wa Allah canında alağa hazırlanıb turğan zat – ol hayırlıdı.
199. İşeksiz, kitab ahluladan haq Bir Allahha da, sizge tüşgenñe da, keslerine tüşgenñe da iynanñanla, Allahdan buyuğa bilgenle da, Allahnı ayatları bla az bağağa satıw etmegenle da bardıla. Ma ala İyelerini allında haqları tolu tabıllıq qawumdula. İşeksiz, Allah eseblewde bek terkdi.
200. Ey, mȫminle! Dinigizde sabırlı, qazawatda çıdamlı, tözümlü boluğuz! Allahdan qorquğuz, siz nasıblı bolur esegiz a!
 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.17.05 | Mesaj # 8
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda

Tişirıwla

Rahmatlı Cumuşaq Allahnı atı bla.
1. Ey, adam ulu! Sizni bir candan (Adamdan) carathan, andan da anı üybiyçesi (Hawanı) carathan, ol ekisinden da köb erkişile da, tişirıwla da cayğan İyegizden qorquğuz! Ol siz Anı atı bla bir-biriñden cuq tilewçüden da, et cuwuqluqnu üzüwden da qorquğuz! İşeksiz, Allah sizni ızığızdan marabdı. (Duniyada kerekligizni – duniya zatnı Anı atı bla tilewçü Ullu Allahığızdan qorquğuz! Duniya kerekligizni Anı atı bla izley bilgenigizça, ahıratha kerekligizni da izley biligiz, Anı allına quruqollay barıb qalmağız!)
2. Öksüzleni rıshıların (keslerine) berigiz. Tazanı kirge awuşdurmağız. Alanı rıshıların kesi rıshığızğa qoşub aşamağız. Ol ullu günahdı.
3. Öksüzleni aralarında tüzlük etalmazbız deb qorqsağız a, siz carathan tişirıwladan ekişer, üçüşer, törtüşer da alığız. Alanı (üybiyçeleni) aralarında tüzlük etalmazbız deb qorqsağız a – birer alığız, neda sizni erkinligigizde bolğannı alığız. (Ol zamanña köre: ne qarawaş, ne cesir tişirıwnu). Ol siz terseymezge cuwuğuraqdı.
4. Üybiyçeleni mahrların (qalınların) tıymay berigiz! Alay a ala kesleri razı bolub, andan sizge bir zat qoyğan bolsala, anı, süygenigizça, alğışlab hayırlanığız, halal bolsun!
5. Allah sizge caşaw eterge bergen rıshığıznı aqılları kem (öksüzlege) bermegiz! Andan alağa (kereklilerin) aşatığız, kiydirigiz, alağa ariw söz da aytığız!
6. Aqıl-baliğ bolğunçu deri, siz öksüzleni sınağız. Sora alanı aqılları bişgenñe sanasağız, rıshıların keslerine berigiz! Ala ullu bolğunçu deb, aşığıb, alanı rıshıların coymağız!
Birew bay ese (öksüz haqdan kesin saqlasın), carlı bolsa, tıyınşlısıça, esleb aşasın! Siz alanı rıshıların alağa bergen zamanda şağatla tutuğuz! Har neni da eseblewge Allah Kesi cetişedi.
7. Ata-ana, cuwuqla qoyğan (rıshıdan) erkişilege da ülüş bardı. Ata-ana, cuwuqla qoyğan rıshıdan tişirıwlağa da bardı ülüş, (rıshı) az-köb bolsa da. Har birini da belgili ülüşü bardı.
8. Siz tüb üleşgen zamanda, alayda ne cuwuqluğu bolğan, ne öksüz, ne miskin bolsa, andan alağa da berigiz! Alağa subay – aşhı söznü da aytığız!
9. Artında qarıwsuz üydegi qaldırğan da saq bolsun (osiyatda), alanı art caşawlarını sağışın etsin! Allahdan qorqsunla, durusun aytsınla.
10. İşeksiz, öksüzleni haqların zulmu col bla aşağanla qarınlarına quru cahanim otnu aşaydıla. Ala artda qızğan otda küerle.
11. Balalarığızğa haq üleşiwnü üsünden Allah sizge bılay buyuradı: caşnı ülüşü – eki qızğa çaqlı bir. Qızla ekiden köb bolsala, üleşinñen tübden alağa eki ülüş cetedi. Cañız qız bolsa, ol tübnü cartısı anıqıdı. Ol ölgenni atası bla anasına wa, anı sabiyi bar ese, har birine altıdan biri. Alay a ol ölgen qaraton bolub, tübü ata-anağa qala ese, ananı ülüşü üçden biridi. Anı qarnaşları talay bolsala, osiyatın da, borçun da tölegenden sora, qalğandan anasına altıdan biri cetedi. Sizge atalarığızdan, balalarığızdan qaysı hayırlı bolğanın siz bilmeysiz. Ma bılay tüb üleşiw Allahdan sizge farızdı. İşeksiz, Allah neni da biledi, aqılmandı.
12. Sabiyi bolmağan üybiyçelerigiz qaldırğan tübden sizge cartısı cetedi. Sabiyleri bolsa wa osiyatın da, borçun da tındırğandan sora, ala qaldırğan zatnı törtden biri cetedi. Sizni sabiyigiz bolmasa, qaraton üybiyçelerigizge törtden biri cetedi. Sizni sabiylerigiz bolsa wa osiyatığız da, borç da tınñandan sora, üybiyçelege segizden biri cetedi. Erkişi, tişirıw bolsa da, artında kişisi qalmasa, anı ne bir qarnaşı, ne bir egeçi bolsa, ol ekisinden har birine altıdan biri cetedi. Andan köb bolsa wa osiyatın da, borçun da tındırğandan sora, barı da üçden birin teñ aladıla. Osiyatnı zaran bermezça eterge durusdu. Bu Allahdan buyruqdu. Allah a har neni da tolu biledi, cuwaşdı.
13. Bıla Allahnı çekleridile. Kim Allahha da, Anı keleçisine da boy salsa, Ol anı tübü bla suwla barğan, sıylı cannetlerine ömürlükge kiyirir. Ol a ullu nasıbdı.
14. Kim Allahnı, Anı keleçisini buyruğun buzsa, anı da Ol ömürlükge cahanim otha kiyirir. Aña sıysız azab hazırdı.
15. Sizni üybiyçelerigizden aman iş (ziyna) etgen bolsa, ol işge kesigizni arağızdan tört şağat izlegiz! Ala şağatlıq etib begitsele (ol işni), ne ölüm eltginçi, neda Allahdan alağa bir col bolğunçu, alanı üyleni içinde begitib tutuğuz.
16. Sizden ekewlen aman işni etsele (erkişi erkişi bla), alanı ekisine da inciw azab berigiz! Tawba etib qayıtsala wa, alanı keçigiz (qüreşmegiz!) İşeksiz, Allah tawbanı bek qabıl etiwçüdü, cumuşaqdı.
17. Allahnı keçerge borçu quru cahillik bla aman işni etib, sora qısha zamanda (ölgünçü bu duniyada) Allahha qayıtıb tawba etgenlenidi. Ma ala Allah tawbaların qabıl etgenledile. Allah a neni da bilgen aqılmandı.
18. Alay a tawbası caramazlıq: günah etib turub, sora öle tebrese: «Men endi tawba etdim», - degenle bla, (Allahha qayıtmay) kyafırlay ölüb ketgenle. Alağa wa Biz termiltgen azabnı hazırlabbız. (Qyafırlay ölüb ketgen da neda can bere turub iyman salğan da birçadı. Ekisi da otdadıla. Alay a ol can tamaqğa tirelginçi, arı deri alğaraqdan qayıtıb, anı salğan iymanı qabıldı).
19. Ey, iyman keltirgenle! Sizge ölgen cuwuğuğuznu üybiyçesin alırğa halal tüldü, ala kesleri razı bolmağanlay. (Burun adet bla tişirıwnu eri ölse, erini bir cuwuğu, aña sormay, kesine alıb qoyğandı). Ala başha erge barırğa razı bolsala, siz alağa bergen qalından ne azın da ızına izleb, alağa çırmaw bolmağız, açıq aman (ziyna) işleri bolmağan ese. Kesigizni üybiyçelerigiz bla hurmetli boluğuz! Alanı (sıfatların) siz caratmağanığız bolsa wa, ol siz caratmağanda Allah sizge (başha türlü) hayırla eterge da bolur.
20. Alay a qatın qoyub, ornuna başha qatın alırğa izlesegiz, aña (qoyulğanña) qalınña tolu qıntar altın bergen esegiz da, andan ızına cuq almağız! Coruqsuzluqnu da, açıq günahnı da allıqmısız sora?
21. Siz allında alağa (qatınlarığızğa) söz berib, bir-biriñe alay qoşulğan edigiz da, sora andan cuq qalay alırsız? (Arı deri qalınnı ızına sıyırğan adet bolğandı).
22. Ol alğa ötgeni bolmasa, endi mından arı atalarığız üylenñen tişirıwlanı (öge analanı) almağız! İşeksiz, ol hılımılı, aman coldu.
23. Sizge haram etildi (alırğa): analarığız, qızlarığız, egeçlerigiz, ata egeçlerigiz, ana egeçlerigiz, qarnaşnı qızı, egeçni qızı, sizge emçek bergen analarığız, emçek egeçlerigiz, qayın analarığız, siz anaları bla caşab turğan öge qızlarığız, siz alqa anaları bla birge qalmağan qızlanı alırğa günah coqdu; kesigizden caratılğan caşlarığıznı qatınları da, eki egeçni birden alıw da, ol ötüb ketgen bolmasa. (Burun cahil zamanda adetleri alay bolğandıla). İşeksiz, Allah bek keçiwçüdü, rahmatlıdı.
24. Erli tişirıwla da, quru (qazawatda) cesirge alınñanla bolmasala. Ma bu barı da (cazılıb begigen) Allahnı buyruğudu sizge. Bu sanalğanladan tışında, halal col bla, aman cürümey, kesi rıshığız bla namıslı tişirıwlanı alırğa halaldı. (Ayırılsağız a) siz ala bla hayırlanıb turğanığız sebebli, borç bolğanı kibik, alanı qalınların berigiz! Mahr berilgenden sora da, biri biriñi razılığığız bla (mahrğa qoşarğa, kem eterge) onow uşaq etgenlikge, anı üçün günah coqdu. İşeksiz, Allah neni da biledi, aqılmandı.
25. İymanlı, namıslı tişirıwlanı alırğa qoluğuzdan kelmese (qalın tabmasağız), sizge cesirge tüşgen iymanlı tişirıwladan alığız! Sizni iymanığız qalay bolğanın Allah bek igi biledi. Sizni bir qawumuñ bir qawumdansız (birsiz). Qarawaş tişirıwlağa da siz alanı iyelerinden erkinlik bla nekyahlanığız. Mahrların da tıyınşlısıça tolu berigiz, aman cürümey, taşa tos tutmay! Siz alanı alğandan sora aman işleri çıqsa (ziyna), sora (qarawaşnı) azabı başına boş tişirıwnu azabını cartısıdı. Bu (qarawaşnı alıw) aman cürüwden kesine qorqğan adamğadı. Alay bolmay tözsegiz (qarawaşnı almay), ol hayırlıdı sizge. (Qarawaşnı sıysız körüb aytmaydı, alanı adebleri qarıwsuz bolğanı sebebli, sabiyi bolsa, ol anı tab, adebli ösdüralmaz deb, anı üçün aytadı anı). Allah a bek keçiwçüdü, rahmatlıdı.
26. İşeksiz, Allah a sizge har neni da açıqlarğa, sizni burunñula barğan tüz colğa da salırğa, sizge al bururğa da murat etedi. Allah a har neni da biledi, aqılmandı.
27. Allah sizge qararğa (keçerge) izleydi. Ol nafsı hawalarını ızından barğanla wa (kesleri süygença) sizni teren taydırırğa izleydile.
28. Allah sizge har neni da ceñil eterge izleydi, nek deseñ insan qarıwsuz caratılğandı.
29. Ey, iynanñanla! Kelişib, satıw etgenigiz bolmasa, arağızda bir-biri rıshığıznı ötürüq colla bla aşamağız! Kesi-kesigizni da öltürmegiz! (Kesigizni halek etmegiz, bir-biri haqıñı aşab, neda bir-biriñi canın alıb). İşeksiz, Allahnı sizge keçmekligi, rahmatı ulludu.
30. Ne cawluq bla, ne artıqlıq bla ol zatnı kim etse, Biz anı artda otda cılıtırbız. Ol a Allahha bek tınçdı.
31. Siz, keri urulğan, ullu günahladan canlarğa küreşsegiz, qalğan etgen aman işlerigizni (gitçe günahlanı) Biz keçerbiz, sıylı tuqum kiriw bla cannetge da kiyirirbiz.
32. Allah birewge Kesini çomartlığından bergen zatdan (tüb üleşiwden cutlanıb, neda zarlanıb artıq) alırğa izlemegiz! Erkişilege ala urunñan zatdan ülüş bardı, tişirıwlağa da bardı ülüş ala urunñan zatdan. Siz Allahnı çomartlığından izlegiz! Allah a, işeksiz, har neni da bilibdi.
33. Ata-ana, cuwuqla artlarında qaldırğan rıshığa Biz iyele buyurğanbız (tübnü üleşirge). Siz söz begitib, antığız bolğanlağa da (ol rıshıdan) ülüşlerin berigiz! İşeksiz, Allah har zatnı da körübdü.
34. Allah sizni bir-biriñden artıq (erkişini küç bla, aqıl bla) etgeni üçün, alağa (tişirıwlağa) rıshılarından da coyğanları üçün, erkişile tişirıwladan başdıla (erkişi tişirıw üçün cuwablıdı). Aşhı tişirıwla wa, Allah buyurğan kibik, erleri coq közüwde, namısların da, alanı rıshıların da saqlab, erlerine berilib turadıla. Erlerine boysunmağanlağa wa, siz (birinçi) alağa awaz aytıb añılatığız, anı bla bolmasa cathan ornuğuznu awuşduruğuz, anı bla da bolmasa, uruğuz (betge urmay, cara salmay). Ala boy salsala wa, siz alağa qayğı izlemegiz. İşeksiz, Allah Miyikdi, Ulludu.
35. Ala çaçıladıla deb qorqsağız, erkişini ahlusundan da, tişirıwnu ahlusundan da tüz adamla çaqırığız! Ala ekisi da caraşırğa izlesele, Allah alanı araların kelişdirir. İşeksiz, Allah bilibdi, haparlıdı.
36. Allahha cuqnu teñ etmey, alay qulluq etigiz! Ata-anağa igi boluğuz, cuwuqlağa, öksüzlege, miskinlege, cuwuq cetgen honşuğa, cuwuq cetmegen honşuğa, birgeñde nögeriñe (üybiyçeñe, iş nögeriñe, colowçu nögeriñe, satıw-alıw nögeriñe), colowçuğa, sizni erkinligigizde bolğanlağa! İşeksiz, Allah mahtançaqlanı, ulluköllüleni süymeydi (bu sanalğanlağa ulluköllülük etgenleni); 37. kesleri da qızğançla, başhalanı da qızğançlıqğa çaqırğanlanı. Allah Kesini çomartlığından bergen zatnı da basdırğanlanı (ne haqnı aytmay caşırğan, ne rıshını qızğanñan). Biz allay kyafırlağa alanı sıysız etgen azabnı hazırlabbız, 38. ne Allahha, ne Qıyamat künñe iynanmay, rıshıların közbawğa coyuwçulağa. Şaytan nögeri bolğan a – ol aña bek aman nögerdi.
39. Ne bolğandı alağa? Ayhay, ala Allahha da, Qıyamat künñe da iynanıb, ol Biz bergen rıshıdan da (Allah razılığı üçün, közbawsuz) coysala. Allah alanı (nelerin da) tolu bilibdi.
40. İşeksiz, Allah misqala zarra (buquçuq) çaqlı bir artıqlıq etmeydi. İgilik etgenlege qat-qat eter. Alağa Kesi canından, ullu tuqum beriw bla, cal berir.
41. Har ummetden (fayğambarların) şağatha keltirib, bılağa da seni şağatha keltirgen zamanda qalay bolur sora? (Qıyamat kün har fayğambar da kesini qawumuna şağatha tartılır. Muhammad ğ.s. da kesini qawumuna şağatha süelir).
42. Ol kün a, Rasulğa iynanmay, assı bolğanla: «Ah, igi sağan, büğün bizni cer cutub, cer bla teñ bolub qalsaq edi», - derle. Ala Allahdan cuqların caşıralmazla.
43. Ey, iyman keltirgenle! Siz ne aythanığıznı añılağınçı, esirgen halda, namazğa cuwuqlaşmağız. Neda cunub halığızda (erkişi tişirıw cuwuqluq etsele, cuwunmağanlay) namaz qılmağız. Alay a ne awruwlu, ne colowçu bolsağız, ne sizni birigiz kesi kereklisine barsa, neda tişirıw bla cuwuqluq etsegiz, suw tabmasağız, taza qum bla (topuraq bla) temam etigiz, anı betlerigizge da, bileklerigizge da ışığız! İşeksiz, Allah keçiwçüdü (sizge tarlıq izlemeydi).
44. (Muhammad) sora sen ol keslerine kitabdan ülüş berilgen qawumnu körmediñmi? Ala (haqnı ornuna) acaşıwnu satıb aladıla. Endi ala, siz da alaça, coldan acaşsağız izleydile.
45. Allah a sizni cawlarığız (kimle bolğanların) igi biledi. (Mȫminlege) Allahnı şohluğu tolu cetedi, boluşuwda da Allah alağa tamamlıq etedi.
46. Çuwutluladan Allahnı bir qawum sözlerin ornundan türlendirib: «Biz eşitdik, alay a eterik tülbüz», - degenle, neda: «(Muhammad) sen eşitmegen (bilmegen) zatıña bizge bir tıñıla», neda (hılikke ete): «Sen bizni saqlawçubuzsa», - deb, tilleri bla omaq söleşe, dinigizde wa sizni çança turğanla bardıla. Ayhay, ala (alay etmey): «Biz eşitdik, boysunduq, sen bizge bir tıñıla, bir qara», - desele, alağa em hayırlısı da, em tüzü da ol edi. Alay a kyafırlıqları sebebli, alağa Allah nalat berdi. Bir kesegi bolmasa, aladan iynannıq coqdu. (Bu zamanda da tübeybiz allaylağa. Haqnı aythan ğalimge tıñılarğa süymey, keslerine tıñılatırğa süygenlege. Ala uşathança bolmasa, aña bir bedişle, ayıbla tabarğa küreşgenlege. Ullu Allahnı sözün eşitib, boysunub tohtağanla azdıla).
47. Ey, kitab berilgen (çuwut) qawum! Ol siz endige deri iynanıb, birgegizge tuthan kitabnı kertiligin da begite (kelgen) bu cañı kitabha iynanığız! Biz sizni betlerigizni buzub, artı-allına burğunçu deri, neda ol şabat künnü buzğanlağa bergen kibik, sizge da nalat berginçi deri! Allahnı buyruğu wa tınmay qalmaz.
48. İşeksiz, Allah a şirkni – Aña cuqnu teñ etgenni – çırtda keçerik tüldü. Andan başhasın a, keçerge tıyınşlı körgenin keçer. Allahha cuqnu teñ etgen a – ol kesi canından ullu günah çığaradı.
49. (Fayğambar, tersliklerin da körmey) keslerin tazalab turğanlanı köremise? Kesin tazalab söleşgen tüldü taza) alay a Allah kimni süyse, anı tazalaydı. (Allah biledi tazanı). Alağa finik süekni üsünde (cuqa) qabuqçuq teñli bir terslik bolmaz!
50. Bir qara sen, ala Allahha ötürükleni qalay caraşdıradıla! Bu alağa artığı bla açıq günahdı, 51. (Fayğambar) sen kitabdan ülüş berilib turğanlay, ala wa Cibtha (idolnu atı), tağutha (şaytanña) iynanıb: "Mȫminleden ese bıla (qyafırla) tüz coldadıla", - degenleni kördüñmü? (Ol Medinadan Mekkyağa barıb, muslimanladan gyawurlağa til etib, alanı muslimanlağa udub küreşgen qawumnu üsünden aytıladı).
52. Ala Allahnı nalatın alğanladıla. Allah nalat bergenñe wa sen çırtda boluşuwçu tabmazsa.
53. Oğese alağa da (Allahnı) onowundan ülüşmü berilgendi? Alay bolsa wa, ala bir kişige finik süekçikni sızçığı teñli bir zatçıq da bermez edile.
54. Oğese Allah adamlağa Kesini çomartlığından bergen zatha zarlıqmı etedile? Biz İbrahimni tuwduqlarına arı deri kitab da, hikmat da, ullu patçahlıq da bergen edik.
55. Aladan aña iynanñanla da boldula, iynanmay, terseygenle da boldula. Alağa cahanimni qızğan otu tamam cetedi.
56. Bu ayatlarıbızğa iynanmağanlanı wa, işeksiz, Biz alanı artda cahanim otda küydürürbüz, terileri küyüb ketgeni sayın, anı cañı terige awuşdururbuz, ala azabların tolu çeger üçün. İşeksiz, Allahnı küçü nege da tolu cetedi, Ol aqılmandı. (Adamnı açıw körgeni quru terisinde boladı, etinde tüldü. Ukol etilse da, iyneni teren çançhanlıqğa açığanı quru terisinde boladı, nek deseñ nervala teride boladıla. Qıyamat kün otda azab çegeri da terisi bla bolluqdu. Bu ayat anı açıqlaydı).
57. İyman keltirib, aşhı qulluqla da etib turğanlanı wa – Biz alanı tübü bla suwla barğan, sıylı cannetlege salırbız, ala anda ömürge tururla. Alağa anda taza üybiyçele bardıla. Biz alanı salqın kölekkeni tübüne kiyirirbiz.
58. İşeksiz, Allah sizge amanatlanı ornuna tındırırğa, adamlanı aralarında südnü da tüzlüq bla eterge buyuradı. (Birew tamada bolub kirse: ne bir qralğa, ne bir elge, ala ol tamadağa amanatdıla. Birew da bir camağatha imam bolsa, anı camağatı da aña amanatdı. Balala da ata-anağa amanatdıla d.a.q.). İşeksiz, Ol (Allah) sizge em aşhı awaznı aytadı. İşek coqdu, Allah neni da eşitiwçüdü, neni da körüwçüdü.
59. Ey, iyman salğanla! (Birinçi) Allahha boysunuğuz, (ekinçi) Anı keleçisine boysunuğuz, (üçünçü) dinde kesigizden tamadalağa boysunuğuz! Sora arada bir tartış bolsa wa, anı ne Allah canından (Qurandan), ne Anı keleçisinden (Muhammaddan, anı hadislerinden) izlegiz, (süd bolluq) Qıyamat künñe iynana esegiz! Ma ol ekisi cuwabnı (rezultatnı) em hayırlısı, em ariwudu. (Kesi aqılığız bla wa caşamağız. Qadı, muftiy aytdı boldu degenle bardıla, ala cañıladıla. Qadını, muftiyni sözü Quran, hadis bla kelişmey ese wa, kesleri canlarından ayta esele wa, ol zamanda da boysunurğamı kerekdi? Bu ayatda wa kesgin, açıq aytıb turadı, arağızda tartış bolsağız Qurandan, hadisden izlegiz deb. Qadıdan, muftiyden izlegiz demeydi, ala haqdan taysala).
60. (Muhammad) sen kördüñmü: «Ol senñe tüşgenñe da, senñe deri tüşgenñe da iynanabız», - deb, sora (munafiqle) bir onow etillikleri bolsa wa, tağutha (şaytan zaqonña sorurğa) barırğa izlegenlerin? Alağa aña iynanmazğa buyruq bolub boşağan edi da. (Ol col bla) şaytan adamlanı uzaq acaşdırırğa izleydi. (Allahdan kelgen zaqondan qalğanla, barı da şaytan zaqonña sanaladıla. Qrallanı zaqonları bolsa da, halqlanı adetleri bolsa da).
61. Sora alağa: «Allah tüşürgenñe da (Quranña), Allahnı keleçisine da (sunnasına – ol ekisine) keligiz!», - deb aytılsa, (Muhammad) sen munafiqleni senden canlab ketgenlerin körese. (Ol eki zat munafiqni belgisidi. Ariw awuzu bla iynanama dey ese da, ol eki zatha çaqırılınñan zamanda, artına tartıb turğan adamnı iymanı aldawuqdu).
62. Sora alanı etgen işleri üçün, alağa bir qıyınlıq kelse, qalay bolur? Artda wa ala senñe: «Biz quru igilik eterge, buyruqğa kelişirge murat etgen edik», - deb, Allah bla ant etib kelirle.
63. Alanı cüreklerinde ne bolğanın Allah bek bilib turğan qawumdula ala. Aladan keñ bol, alağa awaz da, demeñili söz da ayt!
64. Biz nença keleçi iygen esek da, Allahnı buyruğu bla, quru aña (keleçige) boy salır üçün iygenbiz. Sora ala (boysunmay) kesleri keslerine artıqlıq etgen zamanda, (soquranıb) senñe kelsele edi, sora Allahdan keçmeklik da tilesele edi, fayğambar da alağa keçmeklik tilese edi, ala Allahnı bek keçiwçü, rahmatlı bolub tabar edile. (Bu ayatdan açıqlanñanı; birew-birewge bir terslik etse, sora tüşünse, kesi Allahdan keçmeklik tileb qoymay, barıb ol terslik etgen adamını allında tilerge kerek boladı. Ol da aña keçmeklik tilese Allahdan, ol zamanda keçiledi, ol adam).
65. Oğay, seni carathan İyeñ bla Men ant eteme, alanı aralarında bir tartış bolsa, seni südü (onowçu) etib, sora sen etgen südge da cürekleri qısmay, razı bolub, tolu boy salıb tohtağınçı, ala iymanña kelmezle. (Kesin muslimanña sanağan adam Ullu Allahını sıylı keleçisini aythanına es bölmey: adetle, zaqonla degença, başha zatlağa esi ketib, alanı tındırır canından bolsa, ol igitda musliman bolalmaydı. Kesi alayın añılamay tururğa bolluqdu. Anı wa aña şaytan añılatmaydı. Adam nege bağa berse, neni sıylasa, anı ızından boladı, sora iymanı da ol boladı).
66. Biz alağa: «Allah üçün canığıznı berigiz neda curtlarığızdan çığığız!» - degen buyruq cazsaq, ol buyruqnu, alanı bir kesegi bolmasa, haznası etmez edi.
Aytılğan awaznı etsele wa, ol hayırlı edi alağa, (iymanda) begiwleri da küçlü bolur edi.
67. Ol zamanda Biz alağa Kesi canıbızdan ullu cal da berir edik.
68. Alanı tüz colğa da tüzetmey qoymaz edik.
69. Allahha da, keleçilege da boy salğanla – (alağa) Allah nasıb bergen, ala (ahıratda) fayğambarla bla, kertiçile bla, şeyitle bla, aşhıla bla birge bolur qawumdula. Ala wa qalay aşhı coldaşlıdıla. (Cer üsünde colla köb türlüdüle, alay a haq col birdi. Ol da fayğambarla barğan coldu. Alanı colların saylab, ol colnu barırğa, caşawun da alay alaça eterge küreşgen qawum, Qıyamat kün alanı birgelerine bolur).
70. Ol çomartlıq alağa Allahdandı. Allah a har neni da tolu bilibdi.
71. Ey, iyman salğanla! Siz (qazawatda) hazırlanıb, saq turuğuz! Aña, ne cobbu-cobbu bölünüb, neda barıñ da birden kirigiz!
72. İşeksiz, sizden artha tarthan da çığar. Sora sizge anda tabsız bolsa wa, ol: «Allah meni cazıqsındı, ala bla birge bolmadım», - der.
73. Allahnı çomartlığı bla sizge tab bolsa wa, sizni bla anı arasında (arı deri) şohluq bolmağan adamça: "Ayhay, men da ala bla bolsam edi, ullu ülüşlü bolur edim (trofeyden)", - der.
74. Duniya caşawların berib, ahıratnı satıb alırğa izlegenle Allah colunda qazawat etsinle! Allah colunda qazawat etgenñe, ne öltürülse, neda horlasa – artda Biz aña ullu cal berirbiz.
75. Mekkyada (köçelmey qalğan muslimanla) qarıwsuz erkişile, tişirıwla, sabiyle: «Ey, İyebiz! Bu zulmuçu elden (muşrik mekkyaçıladan) bizni bir quthar, Kesi canıñdan bizge başçı da ber, Kesiñden bizge bir boluşluq da et!», - deb, tiley turğanlay, Allah colunda qazawat etmezça, sora ne bolğandı sizge?
76. Allahha iyman salğanla – ala Allah colunda qazawat etedile, ol kyafır qawum a şaytan colunda qazawat etedi. Siz da ol şaytanlanı şohları bla qazawat etigiz! İşeksiz, şaytannı hıylası qarıwsuzdu.
77. (Muhammad) sen körmediñmi: «Qollanı da tıyığız (muslimanlanı urğan, tüygen adetni qoyuğuz), namaz da qılığız, zekyat da berigiz», - deb, alağa aytılğan qawumnu? Sora alağa qazawat borç etilgeninde wa, alanı bir qawumu adamladan, Allahdan qorqğança, neda andan da qatıraq qorqdu. Sora ala: «Ey, İyebiz, bizge qazawatnı nek buyurduñ? Bir kesek zamanña bizni artha (caşarğa) qoysañ edi wa», - dedile. Bu duniyanı zawuğu – ol kesekçikdi. Allahdan qorqğanlağa – alağa wa ahırat hayırlıdı. Alağa finikni iç qabuqçuğu teñli bir artıqlıq da etilmez.
78. Ariw siz kökge cetgen qalalada bolsağız da, sizge ölüm kelmey qalmaz. Alağa igilik kelse: «Bu Allahdandı», - deydile. Alay bolmay, amanlıq kelse wa: «(Muhammad) bu seni üçün boldu», - deydile. Alağa sen: "Barı da Bir Allahdandı», - de. Sora aytılğannı da añılamazça ne bolğandı alağa?
79. Senñe bir igilik kelse – ol Allahdandı, amanlıq bolub, bir zat kelse wa – ol kesiñdendi. Biz seni halqğa quru keleçi etib ciberdik. Ol işge şağatlıq ornuna Allah Kesi cetişedi.
80. Kim Rasulğa boy salsa, ol Allahha boy saldı. Aña art burğan qawumğa wa, Biz seni alağa saqlawul etib iymegenbiz.
81. Alanı bir qawumu: «Boy saldıq», - deb, sora senden arı canlağanlay, caşırtın, sen aytmağan zatla bla keñeşedile. Alanı taşa keñeşlerin Allah cazıb turadı. Sen aladan keñ bol, Allahha tawkellik etib tohta! Wakillikde Allah tamamlıq etedi.
82. Ala bu Qurannı (mağanasını) üsünden bir sağış etmeymidile sora? Ol Allahdan bolmasa, ala anda bek köb kelişmegen, tartış zat tabar edile.
83. Alağa (munafiqlege) ne horlam, ne qorquw hapar cetgenley, olsağat, anı hahaylab, bolğanña cayadıla. (Alay etmey) ala anı ne Rasulğa, neda iş iyelerine qoysala edi! Aladan anı (Qurannı) billikle wa (añılarıqla) – quru anı tintib, çuçhub, süzüb küreşgenledile. Sizge Allahnı çomartlığı, cazıqsınmaqlığı bolmasa wa, bir kesegigizden qalğan şaytannı ızından kete edigiz. (Bu ayatdan belgilenedi Qurannı oqub, süzüb, ne aythanın añılarğa küreşib, anı tintib küreşmegen adam anı añılağan da etmezi, hayır da almazı).
84. (Muhammad) sen Allah colunda qazawatnı bardır. Ol quru seni boynuña salınadı. Mȫminleni da (qazawatha) qozğa. Kyafırlanı açıwların a Allah senden tıyar deb umut bardı. Allahnı çamlanıwu wa qatıraqdı, azabı da qıyınıraqdı.
85. İgi işge kim caqlıq etse, andan aña ülüş (suwab) bardı. Aman işge da kim caq bolsa, aña da andan ülüş (ğünah) bardı. Allahnı wa har nege da küçü cetedi. (Adam kim canlı bolsa anı bla birge sanaladı. Tüzlüq canlı bolsa tüzlükden ülüşü tabılır. Ters canlı bolsa andan da ülüşün alır).
86. Sizge salam berilgen zamanda, andan ese ariwu bla salamlaşığız neda allay bir salam qaytarığız! İşeksiz, Allah har zatnı da eseblebdi. (Salam berilse cuwab qaytarıw borçdu, salam beriw a borç tüldü – sunnadı. Birew salam bermey ketse, sunnanı qoyadı, wacibni qoymaydı. Salam bermedi deb guruşha etiw da tersdi. Birew salamğa cuwab qaytarmay ese, ol kesi borçun tındırmaydı, kesi günahlıdı. Salam bergenni wa anı üçün, kölqaldısı bolmazğa kerekdi).
87. Allah allaydı: Andan özge ne türlü da başha tabınır cuq bolmağan. Ol sizni, işeklik bolmağan, Qıyamat künñe cıymay qoymaz. Sözünde Allahdan kertiçi wa kimdi?
88. (Muslimanla) siz munafiqleni haqında eki nek bölünesiz? Allah a alanı etgen işleri üçün boyuntüblerine etgendi. Allah acaşdırğannı siz tüz colğa salırğamı izleysiz sora? Allah acaşdırğanña wa sen, çırtda, tüz col tabmazsa.
89. Ala, siz da ala kibik, kyafır bolub, birça bolub qalırığıznı izleydile. Aladan kesigizge kişini şohha almağız, ala Allah colunda (Mekkyadan Medinağa) köçgünçü deri. Ala art bursala wa, qalayda tabsağız da, tutuğuz da öltürüğüz! Aladan kesigizge ne şoh, ne boluşuwçu tutmağız! (Mekkyadan Medinağa köçüwnü Allahu Tağala borç etgendi. Bir qawumla, ol buyruqğa sıyınmay, köçmey qalğandıla. Cuwuqla bir-biri bla cuwqluq cürütürge izlegendile. Ala buyruqğa sıyınmağanları üçün, Allah da, muslimanla ala bla şohluq cürütüwnü tıyğandı), 90. quru arağızda kelişiw bolğan qawumğa cürügenle bla neda ne sizni bla, ne keslerini qawum bla qazawat eterge kökürekleri qısıb (ötleri cetmey) kelgenle bla bolmasa. Allah süyse, alanı sizden oñlu eter edi da, ala da sizni bla qazawat eter edile. Alay a ala sizden canlasala (qazawat etmey), sizge caraşıwnu da tecesele, ol zamanda Allah sizge ala bla küreşirge col bermeydi.
91. (Dağıda) siz (munafiqleden) sizge da, keslerini qawumğa da iynamlı-ışanñılı bolurğa izlegen bir başha türlüleni da körürsüz. Buzuqlula, alanı keslerine qoşarğa izlegenleri sayın, ala arı qoşuladıla. Ala sizden keslerin tıyıb, caraşıwnu izlemesele, qolların da tıymasala, alanı qayda tabsağız da, tutuğuz da öltürüğüz! Biz sizge ala bla qazawat eterge tolu erkinlik berdik.
92. Quru cañılıç bla bolmasa, bir mȫmin bir mȫminni öltürürge bolmaz. Sora birew cañılıb, mȫminni öltürse, ol (öltürgen) bir mȫmin qulnu da başına azat etib, ol ölgenni üydegisine da qantölew bersin! Ala (üydegisi) anı (keçib) sadaqağa qoyub olturmasala. Neda ol öltürgen sizni bla caw qawumdan bolsa, mȫmin ese, olsağatda bir mȫmin qulnu azat eter. Alay a ol sizni bla alanı arağızda begim bolğan qawumdan bolsa, ol zamanda anı üydegisine qantölew da, mȫmin qulnu da azatlaw! Tabmağan a, Allahha tawba halda, bir-biri ızından eki aynı oraza tutar. Allah a neni da bilibdi, aqılmandı.
93. Birew mȫminni iş etib öltürse wa, anı haqı ömürlükge cahanimdi. Allah aña açıwlandı, aña nalat da berdi, ullu azabnı da hazırladı (tawbasız alaylay ölüb ketse. Alay bolsa da tawba etib, kerti soquranıb, Ullu Allahha da qayıtıb ölse, ölgenni ahlusuna da boluşalğanıça, boluşub ketse duniyadan, iş Allahha qaladı. Allahnı rahmatı keñdi, anı ömürlükge cahanimge salmazğa bolur).
94. Ey, iyman salğanla! Siz Allah colunda (qazawatha) çıqsağız, (cawnu, şohnu) bayamlağız. Sizge duniya caşawnu rıshısı üçün salam bergenñe: «Sen mȫmin tülse», - deb aytmağız! Allah canında wa köb ğanimatla (dobıçala) bardı. Siz da alğada alay (ala kibik) edigiz, alay a Allah sizge rahmatın etdi (tüz colğa saldı). Sora siz (adamlanı) açıqlay biligiz! İşeksiz, Allah sizni ne etgenigizden haparlıdı.
95. Mȫminleden sıltawsuz (qazawatha) barmay qalğanla bla, Allah colunda malları bla, canları bla da qazawat etgenle – ala teñ tüldüle. Allah malları bla, canları bla da qazawat etib küreşgenleni, daracada artıq etgendi. Allah alanı barına da igilik eterge söz berse da, ol malları bla, canları bla da qazawat etib küreşgenleni – üyde qalğanladan ese, alağa ullu cal beriw bla artıq etgendi.
96. Allahdan alağa daracala da, keçmeklik da, rahmat da bardı. Allah a bek keçiwçüdü, rahmatlıdı.
97. Kesi-keslerine artıqlıq etgenleni (Mekkyadan köçmey qalğanla) mölekle canların alğan zamanda: «Siz ne halda bolduğuz?» - deydile. Ala da: «Biz cer üsünde oñsuz edik», - deydile. Mölekle da alağa: «Sora Allahnı ceri keñ tülmü edi, köçerge nek bolmay edigiz?» - deydile. Alanı turur cerleri cahanimdi. Alanı tohtaşır orunları qalay amandı; 98. quru oñsuz bolub, erkişile, tişirıwla da, sabiyle da hıyla da etalmay, (köçerge) col tabalmay turğanla bolmasala.
99. Ma bılağa Allahdan keçmeklik bolur deb, umut bardı. Allah a keçiwçüdü, rahmatlıdı.
100. Allah colunda kim köçse, cer üsünde köb qonuşla da, keñ caşaw da tabar. Sora birew üyünden Allah üçün, fayğambar üçün deb çığıb, colda aña ölüm kelse, aña cal beriw Allahha qaladı. Allah a keçiwçüdü, rahmatlıdı.
101. Siz cer üsünde colowçu bolğan zamanda, kyafır qawumdan sizge qorquw bolsa, namazlanı qıshartıb (safar) qılsağız, anı üçün sizge günah coqdu. İşeksiz, kyafırla sizge açıq cawdula. (Tört rekyağatnı ekige burub, qıshartıb qılınadı. Aşham namaz alay qaladı. Namazlanı safarda qıshartıb qılıw wacibdi. Birew tolu qılama dese – erkinligi coqdu. Sunnat namazlanı madarına köre süygeniça etedi. Orazanı da anı kibik süygeniça etedi. Erkinlik adamnı kesine beriledi. Safarnı uzunluğunu üsünden türlü-türlü aytıwla bardıla. Alay bolsa da toğusan kilometrden atlab tebrese, alayğa ceñedile).
102. (Muhammad, namaznı zamanında) sen ala bla bolsañ, alanı bir cartısı sawutların da birgesine alıb, seni bla namaz qılsın, ol bir cartısı da qılıçların alıb, (cawnu allın) saqlab tursun! Sora bir rekyağat qılsala, ala sawutların alıb, artda süelib saqlasınla, namaz qılmağan ol bir qawum seni bla namaz qılsın! (Bılaydan açıq boladı namaznı qatı borç bolğanı. Nek deseñ, caw bla qatı qazawat bara turğan zamanda da, esledigiz ese da, Allahu Tağala namaznı qoyarğa erkinlik bermeydi. Sora bir sıltawu da bolmağanlay, üyünde rahat turğanlay, namaznı qoyub turğanlağa ne aytırğa bolluqdu, keslerin da muslimanña sanab). Ol kyafırla wa siz sawutlarığıznı da, hapçüğüğüznü da qaçan sansız eterigizni marab turadıla. Ala, siz bilmey turğanlay, sizge birden çabarğa izleydile. Alay a ne cañur, neda awruw cunçutsa, sawutlarığıznı salğanlıqğa günah coqdu. Saq bolub a turuğuz! Allah, işeksiz, kyafırlağa sıysız azab hazırlabdı.
103. Sora siz namaznı tındırsağız, öretin da, olturub da, cathan halda da Allahnı esgerigiz (namazlarığıznı qoymağız, unutmağız!) Sora rahatlı bolsağız a, namaznı (buyurulğanıça) qılığız! İşeksiz, namaz a belgili közüwlede cazılıb, mȫminlege farız bolubdu. (Har sutqada beş waqtı namaz).
104. Ol qawumğa teñlik izlewde, ala bla qazawat etiwde qarıwsuzluq etmegiz! Siz incile esegiz a, ala da sizni kibik inciledile. Alada bolmağan sizni Allahdan umutuğuz da bardı da (Allahnı rahmatı, keçmekligi, razılığı). Allah a neni da bilibdi, aqılmandı.
105. İşeksiz, (Muhammad) Biz senñe haq kitab ciberdik, Allah anda körgüzgen zat bla sen adamlanı aralarında süd (onow) eter üçün. Ol sebebden hıyanatçılağa caq bolma! (Ubeyraqanı caşı Tağıyma deb bir munafiq arablı birewnü kübesin urlab, ol belgili bola tebregeninde, bir çuwutlunu arbazında caşırğandı. Anda tabılğanında, ol anı boynuna alırğa unamağandı. İş terenñe ketib, araları daw bolub, ol da talay nögeri bla fayğambarğa südge kelib, kesin tazalab, ant etgendi, ol çuwutlunu kömer canından. Muslimanla da aña iynanıb, anı canlı bolub, Muhammadnı qısıb, bek tentiretgendile. Ol da alağa iynanırğa az qalğandı. Bu ayatla ol işni tüzün açıqlay, munafiq arablını tersley, çuwutlunu tazalay kelgendile. Bu ayat açıqlağanña köre, musliman adamğa qoy eseñ, çuwutuna, orusuna da gyawurdu deb, artıqlıq, zorluq eterge musliman adamğa erkinlik berilmeydi).
106. (Fayğambar, terslege caq bolğanıñ üçün) Allahdan keçmeklik tile! İşeksiz, Allah a keçiwçüdü, rahmatlıdı.
107. Sen ol kesleri başlarına hıyanat etgenleni caqlama. İşeksiz, Allah hıyanatçılanı, günahlılanı süymeydi.
108. Ala adamladan caşıraladıla, Allahdan a caşıralmazla. Ala caşırtın, Allah süymegen sözleni (uşaqlanı) bardırğan zamanda da, Allah alanı qurşalab edi. (Alanı caşırtın onowları Ullu Allahha açıq edi).
109. Ala wa, siz ma bu duniyada caqlab küreşgen qawumdula, Qıyamat Kün a alanı Allahdan kim caqlar neda boynuna kim alır sora?
110. Birew, ne bir aman iş etse neda kesine terslik etse, sora (tüşünüb) Allahdan keçmeklik tilese, (tawbanı eşigi açıqdı) Allahnı keçiwçü, rahmatlı bolub tabar.
111. Kim bolsa da bir günah iş etse, ol (işeksiz) anı kesine (zaranña) etedi. Allah a neni da tolu bilibdi, aqılmandı.
112. Dağıda birew, ne bir cañılıç iş etse, ne bir günah iş etse, sora anı kesinden başhağa kürese (birewge cağarğa izlese), ol boynuna ötürüqnü da, açıq günahnı da aladı.
113. (Muhammad) senñe Allahnı çomartlığı da, rahmatı da bolğanı bolmasa, aladan bir bölek seni acaşdırır qayğığa kirgen edi. Alay a ala, quru keslerin bolmasa, kişini acaşdıralmazla. Senñe ala bir zaran da etalmazla. Senñe wa Allah (tüzlüq bla süd etiwçü) Qurannı da ciberdi. Ol senñe bilmegen zatlarıñı da bildirdi. Allahnı senñe çomartlığı bek ulludu.
114. Alanı taşa uşaqlarında bir hayır coqdu, quru bir-birine, ne sadaqa berirge, ne igi colğa çaqırırğa neda adamlanı araların caraşdırırğa deb etilgen uşaqları bolmasa. Ol zatlanı Allahnı razılığın izleb kim etse, Biz artda aña ullu cal berirbiz. (Adam uluğa qarasañ, tab muslimanña keslerin sanağanla da, cer-cerde cobbu-cobbu bolub uşaq etsele, Allahnı, dinni üsünden uşaq etib hazna körmezse. Quru duniya söz, duniya uşaq, duniya qayğı).
115. Tüz col açıq bolğandan sora, Rasulğa qarşçı kim çıqsa, mȫminle barğan coldan başha colnu da kim barsa, Biz anı ol burulğan canına bururbuz, artda wa cahanimde cılıtırbız. Qalay amandı anı tohtaşhan ceri. (Cüregi tarthan, cüregi izlegen cerge, tıymay barma qoyarbız. Bu ayatdan açıqlanadı amannı, igini da adam kesi cüregi bla saylab alğanı. Ullu Allah saylawnu adamnı kesine qoyğanı).
116. İşeksiz, Allah a Aña cuqnu teñ etgenni keçmez, andan başha (ne türlüsün da) keçerge tıyınşlını keçer. Allahha cuqnu teñ etgen a – ol, ajımsız, uzaq acaşdı.
117. Ala (mekkyaçıla) Anı qoyub, quru tişirıw suratlı (idollağa) qulluq etedile. Ala qulluq etgen zat – ol a quru (Allahha) qarşçı turğan – şaytandı. (İslam din kelginçi arablıla mölekleni Allahha qızla etib, suratların salıb, türlü-türlü atla da atab, alağa tabınñandıla).
118. Aña wa (şaytanña) Allah nalat bergendi. Ol şaytan (awalda Allah bla erişib) aythan edi: «Men Seni qullarıñdan bir belgili ülüş almay qoymam; 119. men alanı tüz coldan acaşdırmay qoymam; niyetlerine (kirib) köb türlü ötürüq umutla (ters aqılla) salırma; hayuanlanı qulaqların keserge da (idolğa qurmanlıqğa atalğan mallanı ertdeden qulaqların kesib, belgileb turğandıla), türlü-türlü buyruqla da berirme. Men alağa Allah carathan zatlanı türlendirirge buyruqla bermey qoymam», - deb. Endi Allahnı qoyub, ol şaytannı kesine şohha tuthan a – ol kerti carlıdı.
120. Şaytan adamlanı (cüreklerine) türlü-türlü, aldawuq umutlanı saladı. Şaytannı bergen sözü wa quru teriltiwdü, aldawuqdu. (Adamlanı köbüsü, aqılına bazıb, kesin tüzge, añılağanña sanab acaşadı. Alay bla ol qawum şaytan colğa ketedi).
121. Ma alanı orunları wa cahanimdi. Ala andan bir qutulur amal tabalmazla.
122. İyman salıb, aşhı işle da etgenleni Biz, ömürge anda tururlay, tübü bla sıylı suwla barğan cannetlege kiyirirbiz. Allahnı bergen sözü haqdı. Sözünde Allahdan tuwra wa kimdi?
123. (Ey, muşrikle!) İş, ne sizni oyumuğuzğa köre, neda kitab ahlulanı oyumlarına köre tüldü. (Allah canında adamğa haq beriliwnü üsünden aytıladı. Ol kimge qallay haq berligin kişige sormaydı). Alay a iş alaydı: amannı kim etse, aña anı bla cal berilir. Allahdan özge, ol başha kesine ne bir can awruthan şoh, ne bir boluşuruq tabalmaz. 124. Erkişi, tişirıw bolsa da, iymanı bla aşhı işle etgenle, ala cannetge kirlikdile. Alağa finikni süeginde sızçığı teñli bir terslik da bolmaz.
125. Allahha bağınıb, Aña tolu berilib, aşhılıqla da ete, İbrahimni hanif dinini ızından barğandan aşhı dini bolğan, kim bolur sora? Allah a İbrahimni saylab, şohha alğandı.
126. Köklede, cerde bolğan zat barı da Allahnıqıdı. Allah a har zatnı da qurşalabdı. (Har qalayğa da cetişibdi).
127. (Muhammad) ala (muslimanla) senden tişirıwlanı haqında fatawa izleydile. Sen alağa Allah alanı haqında sizge bıllay fatawa bergenin (bildirgenin): «Bu sizge kitabda (Quranda) oqula turğan, öksüz qızlanı alağa buyurulğan haqların bermey (tüb üleşiwden), alanı alırğa izlewügüznü üsünden da, anı kibik qarıwsuz sabiyleni haqında da, siz alağa tüzlük eterge buyuradı», - deb ayt. İşeksiz, siz, hayırlı bolub, ne zat etsegiz da, barın da Allah bilibdi.
128. Alay a tişirıw aña ne eri es bölmeydi, neda qoyadı deb qorqsa, ala araların ariwluq bla caraşdırsala, ekisine da günah coqdu. Caraşıw hayırlıdı. Nafsı wa qızğançlıqğa hazırdı. Siz igilikle etsegiz da, taqualı bolsağız da, Allah sizni ne etgenigizden haparlıdı.
129. Siz üybiyçelerigizni aralarında, ne qadar küreşsegiz da, tüzlük eterge qoluğuzdan kelmez. Ol sebebden biri taba tolu awub ketib, ol birin da alay tağılıb turğança, atıb qoymağız! Siz aranı (tüzlüq bla) caraşdırsağız, taqualı da bolsağız a, işeksiz, Allah bek keçiwçüdü, rahmatlıdı.
130. Ala ayırılsala wa, Kesini çomartlığı bla, Allah alanı bay eter. Allah a (çomartlıq bla) bek keñdi, aqılmandı.
131. Köklede, cerde bolğan zat barı da Allahnıqıdı. Biz sizge deri kitab berilgenlege da, sizge da: «Allahdan qorquğuz!», - deb, osiyat etgenbiz. Qarşçı bolsağız a, işeksiz, köklede, cerde bolğan zat barı da Allahnıqıdı. Allah a bek baydı, tolu mahtawludu.
132. Köklede, cerde ne bar ese, barı da Allahnıqıdı. Wakillikde da Allah tolu cetişedi.
133. Ey, adam ulu! Ol süyse, sizni keterib, (ornuğuzğa) bir başhalanı da keltiralır. Ol işge Allahnı qudreti ceter (biligiz).
134. Bu duniyanı hayırın kim izlese (bilsin) duniyanı, ahıratnı da hayırı – Allahdadı. Allah a neni da eşitiwçüdü, neni da körüwçüdü. (Birew ariw Quran oquy ese da, duwa-tilek ete ese da, umutu duniya zat bolub, anı üçün etse, ol da, bu ayatda aytılğanıça, duniyalıqğa ketedi).
135. Ey, iyman salğanla! Tüzlükge küçlü qatığız, aña Allahnı şağatları da boluğuz, ariw kesigizge, ne ata-anağa, ne cuwuqğa tabsız bolsa da! (Dawçula) bay, carlı bolsala da – alanı ekisine da Allah cuwuğuraqdı. Siz, tüzlükden taymaz üçün, nafsığız aythanña barmağız! Siz tillerigizni arı-beri burub (qıyışdırıb), tüzlükden taysağız a, Allah sizni ne etgenigizden tolu haparlıdı.
136. Ey, mȫminle! Allahha, Anı keleçisine, Ol keleçisine tüşürgen kitabına, arı deri endirgen kitablağa da iynanığız! Allahha, Anı möleklerine, kitablarına, fayğambarlarına, ahır künñe kim iynanmasa – ol teren tuqum acaşadı.
137. İşeksiz, bir iyman salıb, artda kyafır bolğanla, dağıda iynanıb, dağıda kyafır bolğanla, sora kyafırlıqda begigenleni – Allah alanı ne keçerley, ne tüz colğa salırlay tüldü.
138. (Muhammad) munafiqlege termiltgen azab bolurun aytıb, alanı quwandır – 139. ol mȫminleni qoyub, alanı ornuna kyafırlanı şohha alğanlanı. Sora aladan keslerine sıymı izleydile ala? İşeksiz, sıylılıq a barı da Allahnıqıdı.
140. Allah ertde oğuna kitabda (Quranda 6 surada, 68 ayatda buyruğun) açıqlağan edi (ala bla oltururğa erkinlik bolmağanın). Siz a, Allahnı ayatlarına tıñılay turğanlay, ala da (munafiqle) ayatlağa iynanmay alanı hılikke da ete turğanlay, ala başha haparğa köçgünçü deri, sizge ala bla birge oltururğa erkinlik bolmağanı (açıqlanñan edi da). Alay bolmasa, sora siz da alaçasız (munafiqle bla birsiz). İşeksiz, Allah munafiqleni da, kyafırlanı da – barın da cahanimge cıyar.

 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.18.29 | Mesaj # 9
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
141. Ala (munafiqle) sizni marab saqlab turadıla (biligiz!) Allahdan sizge horlam bolsa, ala: «Biz sizni bla tülmü edik sora?» - derle. Kyafırlağa tab bolğanı bolsa wa, sora alağa: «Biz sizni mȫminleden caqlab, boluşurğa küreşmedikmi sora?» - derle. Qıyamat kün Allah sizni arağıznı ayırır. Allah kyafırlağa mȫminleden baş bolurğa çırtda col bermeydi.
142. İşeksiz, munafiqle Allahnı aldarğa küreşedile, alay a Allah da alanı aldaydı (ters aqılları sebebli tüzetmey turub, artların da halek etedi. Ma ol qawumnu da artı alay bolğandı). Ala namazğa qobsala, erine-erine, adamlağa közbawğa qobadıla, Allahnı da bek qarıwsuz esgeredile.
143. Ala eki arada tentekledile, ne arı, ne beri qoşulub tohtayalmağan. Allah acaşdırğanña wa, sen çırtda col tabmazsa.
144. Ey, mȫminle! Siz iynanñanlanı qoyub, kyafırlanı şohha tutmağız! Allah sizge qarşçı boluruna, Aña açıq dalil berirgemi izleysiz sora? (Ullu Allah Qıyamat kün, duniyada adam kimleni süe ese, anı ol qawum bla birge cıyar).
145. İşeksiz, munafiqle cahanimni em tüb qatında bolurla. Sen alağa bir boluşuwçu tabılıb körmezse.
146. Alay a aladan keslerin caraşdırıb, Allah bla saqlanıb (Anı buyruğun etib), dinlerin da taza, Allah üçün tutub, tawbağa qayıthanla – ala mȫminle bla birgedile. (Bu qawum da Qıyamat kün birge bolurla). Mȫminlege wa Allah artda ullu cal berir.
147. Sora siz şuqurla etib, iyman da salsağız, Allah sizge qalay azab berir? Allah a bek büsürewçüdü, neni da tolu bilibdi.
148. Quru zulmu (artıqlıq, zorluq) bolğan adam bolmasa, qıçırıb, aman sözle aytıb uruşhannı Allah süymeydi. Allah a har neni da eşitibdi, neni da bilibdi.
149. İgi işni açıq, taşa etsegiz da, neda bir amanlıqnı (terslikni) keçib qoysağız da (birewge), ol zamanda, işeksiz, Allah da keçiwçüdü, qudretlidi. (Keçiwçünü Allah da keçedi).
150. İşeksiz, Allahha, fayğambarlağa qarşçı bolğanla, Allah bla fayğambarlanı arasın bölürge izleydile. Ala: «Biz alanı (fayğambarlanı) bir qawumuna iynanabız, bir qawumuna iynanmaybız», - deydile. Alay bla eki arada ala (keslerine) bir ençi col tabarğa izleydile.
151. Ala wa haq kyafırladıla. Kyafırlağa wa Biz sıysız azabnı hazırlabbız.
152. Alay a Allahha, fayğambarlağa (barına da) tolu iynanıb, alanı birini arasın da, çırtda ayrı körmegenlege, Ol (Allah) artda alanı calların tolu berir. Allah a bek keçiwçüdü, tolu rahmatlıdı.
153. (Muhammad) kitab ahlula sen alağa kökden kitab tüşürürüñü tileydile. Ala (arı deri) Mussadan andan ullusun da tilegen edile: «Bizge Allahnı közübüzge tuwra körgüz!», - deb. Sora terslikleri üçün, alanı kök çartlab urğan edi. Andan sora da, alağa (Allahdan) açıq dalille kelib turğanlay, ala buzownu allah ornuna alıb, aña tabınñan edile. Biz alağa anı da keçgen edik. Mussağa wa Biz (haqnı begitgen) açıq seyir ayatla bergen edik.
154. Ala arı deri söz bergenleri sebebli (2:63 qara), Biz üslerine tawnu költürüb, sora alağa: «(Bu şaharnı) eşiginden sacde etib kirigiz!», - deb, buyurğan edik. Dağıda Biz alağa: «Şabat künnü çegin da buzmağız!», - degen edik. (Ol kün alağa duniya iş haram bolğandı). Biz aladan qatı ant da alğan edik.
155. Sora ala antların buzğanları üçün, Allahnı ayatlarına da iynanmağanları üçün, erkinliksiz fayğambarlanı da öltürgenleri üçün, cürekleribiz bölenib, cabıw salınıbdı (çırmalıbdı) degenleri üçün (Biz alağa nalat bergen edik). Oğay, kyafırlıqları sebebli, Allah alanı cüreklerine muhur basdı, aladan quru bir kesegi bolmasa, iynanmaydıla.
156. Mariyamğa da ala ullu ötürüq söznü aytıb, kyafır bolğanları üçün; (Mariyam Ğıysa ğ.s.-nı aman cürüb tabhandı, degendile çuwutlula)
157. dağıda Mariyamnı caşı – Allahnı keleçisi Mesih Ğıysanı «öltürdük» degenleri üçün. Ala wa anı ne öltürmedile, ne kermedile. Alay a birewnü aña uşaşdırdıla. (Ğıysağa uşatıb, anı sıfatında birewnü kerdile). İşeksiz, ol anı haqında tartışıb turğanlanı anı üsünden bir bilimleri da coqdu, quru kesleri aqıllarına barğan bolmasa. Oğay, açığı – ala anı öltürmedile. (Alanı kitablarında, anı haqından cazılğan açıq bir zat da coqdu. Ğıysanı kerdile, ol Allahnı caşıdı degen zatlanı, kitablarında zatda bolmağanlay, keslerini aqılları bla çığarğandıla. Bu ayat alayın açıqlaydı).
158. Alay a Allah anı Kesine aldı. İşeksiz, Allahnı wa küçü ulludu, aqılmandı.
159. İşeksiz, kitab iyelerinden a (çuwutluladan) ölürünü allı bla aña (Ğıysağa) iynanmazlıq biri da coqdu. Qıyamat kün a ol alağa (qarşçı) şağat bolur. (Artıqsız da çuwutlulanı bir qawumu Ğıysanı nekyahsız tuwğanña sanaydıla. Ol sebebden ala anı cuğuna da iynanmaydıla. Anı üçün aytadı Ullu Allah).
160. Ala (çuwutlula) zulmu etib, adamlanı Allah colundan tıyğanları üçün da, köbleni Allahnı colundan terseytgenleri üçün da, arı deri halal taza bolub turğan zatlanı Biz alağa haram etgen edik.
161. Alağa haram etilgen qozlawnu da alıb, adamlanı rıshıların ötürüq col bla aşağanları üçün. Aladan iynanmağanlağa wa Biz termiltgen azabnı hazırlabbız.
162. Alay a aladan bilimde (haqda) begib turğan, senñe tüşgenñe da, senñe deri tüşgenñe da iynanñan, namaz da etgen, zekyat da bergen, Bir Allahha da, ahır künñe da tolu iynanñan mȫminle – Biz alağa ullu cal berlik qawumdula.
163. İşeksiz, Biz Nuhha da, başha fayğambarlağa da wahü etgen kibik, (Muhammad) senñe da wahü etdik. İbrahimge, İsmağılge, İshaqğa, Yaqubha, alanı tuwduqları: Ğıysağa, Ayübha, Ünüsge, Harunña, Suleymanña da etgen kibik. Dawudha da Zaburnu bergen kibik.
164. Biz aladan saña alğa haparların aythan keleçile da bardıla, Biz saña haparların aytmağan keleçile da bardıla. Mussa bla wa Allah söleşib (uşaq etdi).
165. Biz keleçileni ne süyümçü, neda qorquw hapar aytıwçu etib ciberebiz. Alağa keleçile kelgenden sora adamla Allahnı allında sıltaw etalmaz üçün. Allah a qudretlidi, aqılmandı.
166. Alay a Ol senñe tüşürgen zatın Kesi bilimi bla iygenine Allah Kesi şağatlıq etedi. Mölekle da etedile ol zatha şağatlıq. Şağatlıq ornuna Allah Kesi tolu cetedi. (Adam ulu, cin ulu barı da cıyılıb, bu Quranña uşaş bir zat eterge küreşsele da, etallıq tüldüle. Alayına sağış etib, esi cetgen adam añılarıqdı, bu Quran tolu Bir Allahdan kelgenine. Ol sebebden Anı işine oylaşhan, Allah Kesi şağat bolğanın añılarıqdı).
167. İşeksiz, kesleri da iynanmay, başhalanı da Allahnı colundan tıyğanla – ala uzaq acaşhanladıla.
168. İşeksiz, qarşçı çığıb, artıqlıqla da etib turğanlanı, Allah alanı çırtda ne keçerley, neda colğa tüzetirley tüldü, 169. quru cahanimni coluna (burğan) bolmasa, hamanda, ömürge anda tururlay. Ol iş a Allahha bek tınçdı.
170. Ey, adamla! İyegizden sizge haq keleçi keldi, aña iynanığız! Ol hayırlıdı sizge. İynanmasağız a (biligiz), işeksiz, köklede, cerde bar zat barı da Allahnıqıdı. Allah a har neni da biliwçüdü, aqılmandı.
171. Ey, kitab ahlula! Dinigizde çekden ötüb ketmegiz! Allahha quru haqdan başha cuq aytmağız! Mariyamnı caşı Mesih Ğıysa quru Allahnı keleçisidi. Anı (Allahnı) Mariyamğa aythan sözü (bol deb) ol da Allahdan kelgen candı. Allahha da, Anı keleçilerine da iynanığız! Allah üçdü (troitsa) deb aytmağız! Ol zatdan tıyılığız, ol hayırlıdı sizge. Allah a quru Birdi. Ol balası boluwdan tazadı. Köklede, cerde bar zatla barı da Anıqıdı. Neni da boynuna alırğa Allah tolu cetişedi.
172. Ğıysa Allahha qul bolurğa çırtdanda ciyirgenmez. Ne Aña cuwuq bolğan mölekle da ciyirgenmezle. Aña qul bolurğa ciyirgenib, kimle ulluköllülük etsele (etsinle), Ol alanı barın da allına cıyar.
173. Alay a Allahha iynanıb, aşhılıqla da etgenlege – Kesini çomartlığından da qoşub, Ol alanı calların tolu berir. Alay a ciyirgenib, ulluköllü bolğanlanı wa, Ol alanı termiltgen azabha salır. Sora ala Allahdan özge, başha keslerine ne bir can awruthan teñ, ne bir boluşuwçu tabmazla.
174. Ey, adam ulu! İyegizden sizge dalil keldi, Biz sizge neni da bayamlağan, açıq nür (Quran) tüşürdüq.
175. Alay a Allahha iyman salıb, Aña tayanıb tohtağanlanı Ol Kesini rahmatına, çomartlığına kiyirir. Kesine eltgen tüz colğa da tüzetir.
176. (Ne ata-anası, ne balası bolmay ölgenni tübün üleşiwnü üsünden muslimanla) senden patawa izleydile. Sen alağa: «Ol zatha Allah Kesi sizge bılay onow etedi», - de: sabiyi bolmağan erkişi ölse, anı egeçi bar ese, aña tübnü cartısı cetedi. Tişiriw ölse wa, üybiyçesini sabiyi coq ese, tübü erkişige qaladı. Egeçle eki bolsala wa, qarnaş qaldırğan tübden alağa üçden ekisi cetedi. Qarnaşla, egeçle da bolsala wa, erkişige eki tişirıwnu ülüşü cetedi. Acaşmaz üçün, Allah sizge bılay açıqlaydı. Allah a har neni da tolu biliwçüdü.

 
AssıTarih: Pazartesi, 07-09-2009, 22.22.36 | Mesaj # 10
Generalissimo
Grup: Administrators
Mesaj: 45
Ödüller: 0
itibar: 0
Konum: Dışarıda
Tebsi.

Rahmatlı Cumuşaq Allahnı atı bla.
1. Ey, iyman salğanla! Allahha bergen antlarığıznı (sözlerigizni) tolturuğuz! Siz ihram halda bolsağız a, ol Quranda haram etilgenle bla, ihram halda wularğa erkinlik bolmağan hayuanladan qalğanla sizge halal boldula. İşeksiz, Allah a süygeniça onow etedi.
2. Ey, iynanñanla! Allahnı sizge buyurğan coruqların da, haram ayda belgili coruqlanı da, ne qurman mallağa, ne casanñanlağa (qurmanña casalğan tüele), ne Allahnı çomartlığın, razılığın izleb, Beytul Haramğa barğanlağa tiyib (ala bla küreşib), coruqnu buzuwnu kesigizge halalğa sanamağız! Sora siz ihramdan çıqsağız a (hacnı boşab erkin bolsağız), wulağız (kiyik!) Ol sizni Beytullahha (Qyabağa) iymey turğanlağa açıwuğuz (dertigiz) sizni günahha boyab qoymasın! (Saq boluğuz, dawur-süyürge qatışıb ketmegiz! Kertda ala bizni cawubuzdula deb, ala bla tüyüşmegiz!) İgi işde, taquada bir-biriñe boluşuğuz! Günah zatda, cawluqda bir-biriñe boluşmağız! Allahdan qorquğuz! İşeksiz, Allah azab beriwde qatıdı.
3. Sizge haram etilgenle: haram ölgen, aqğan qan, toñuznu eti, Allahnı atı esgerilmey kesilgen, buwulub ölgen, urulub ölgen, cığılıb ölgen, mal urub ölgen, canıwar aşağan – canı çıqğınçı siz halal etgenigizden qalğanla; gyawur qaçlağa qurman etiliwçü taşda kesilgen, siz sadaqla bla üleşgenle – ma bıla barı da kirdile. Ma büğün kyafırla sizni dinigizden tüñüldüle. Siz adamladan qorqmağız, quru Menden qorquğuz! Ma büğün Men sizni dinigizni tolturdum, niğmatlarımı da tolu berib boşadım, din ornuna islam dinni da sizge razı bolub berdim. Sora sizden biriñ zarawatlıqğa (tarlıqğa) tüşse, günahha awmayın, (amalsız bolub, canın qaldırırça bir) ol haram bolğan zatladan aşasa, işeksiz, Allah bek keçiwçüdü, rahmatlıdı.
4. Ala senñe: «Alağa ne zat halaldı?» - deb soradıla. Sen alağa: «Taza zat barı da halaldı», - de. Anı kibik, Allah sizge üretgença, siz wuğa üretgen canıwarla (itle, quşla, d. a. k.) ala tuthan da halaldı. Alay a ala sizge tuthannı Allahnı atın esgerib, alay aşağız! (Alanı wuğa iygen zamanda da Allahnı atı bla iyib, ala tuthannı da Allahnı atı bla kesib, şqoqdan atsa da Allahnı atı bla atıb. «Allahu aqbar!» - deb, esgeriw da alaydı). Allahdan qorquğuz! İşeksiz, eseblewde Allah bek terkdi.
5. Büğün sizge (aşarğa) taza zatla halal etildile. Kitab berilgen qawumnu aşı da (kesgen malı) sizge halal boldu. Sizni aşığız da alağa halal boldu. Namısların saqlab turğan mȫmin tişiriwlanı (alırğa da halal boldu). Ol sizge deri kitab berilgenleden namısların saqlab turğan tişiriwla da, ala bla aman aylanmay, tosha da tutmay, qalınların da bersegiz, alanı alırğa da halal boldu. Kim din buyurğanña qarşçı çıqsa, anı qulluğu zıraf boldu. Ahıratda wa ol nasıbsızladandı.
6. Ey, iyman salğanla! Siz namaz qılırğa tebregen zamanda cuwuğuz: betlerigizni, qollarığıznı da çınağa deri, başlarığızğa da mes tartığız (suw qolnu ışığız), eki ayaqnı da aşıqğa deri. Siz cunub bolsağız (erkişi tişiriw birge qalğan), tazalanığız (cuwunuğuz!) Siz ne awruwlu, ne colowçu, ne kesi kerekligizge barıb, neda tişiriw bla cumuşuğuz bolub, sora suw tabmasağız, taza qum bla (topuraq bla) temam etigiz! Anı betlerigizge da, bileklerigizge da ışığız! (Anı bla) Allah sizge awur eterge izlemeydi, alay a Ol sizni tazalarğa, niğmatların da tolu berirge izleydi. Siz aña şukur ete bilir esegiz a.
7. Allahnı sizge etgen aşhılıqların da, dağıda siz Aña: «Biz eşitdik, boy da saldıq», - degen zamanığızda, Ol sizni bla söz begitgenin da unutmay, esde tutuğuz! Allahdan qorquğuz (antığıznı buzmağız!) İşeksiz, Allah a cüreklede ne bolğanın tolu bilibdi.
8. Ey iynanñanla! Allah üçün şağatla da bola, dinigizde haq qatıb turuwçula boluğuz (halqğa tüzlüqnü körgüzüğüz, ülğü boluğuz!) Bir qawumnu erşi körüw sizni haqdan çığarıb iymesin (saq boluğuz! Har zamanda) tüzlük etigiz, ol taquağa cuwuğuraqdı. Allahdan qorquğuz! İşeksiz, Allah a sizni ne etgenigizden haparlıdı.
9. İyman salıb, aşhı işle da etgenleni Allah keçerge emda alağa ullu cal berirge söz beredi.
10. Qarşçı bolub Bizni ayatlarıbıznı ötürükge sanağanla wa – ala cahanim iyeleridile.
11. Ey, iynanñan qawum! Allahnı sizge etgen aşhılığın esgerigiz! Bir qawum sizge qolların kerir qayğığa kirgen zamanda, Ol alanı qolların sizden tıyğanın. Qorquğuz Allahdan! İynanñanla Ullu Allahha tayanıb tohtasınla!
12. İşeksiz, Allah Banu İsrailleden da ant alğan edi. Biz aladan onekisin alçıla etib cibergen edik. Kerti bolub, Allah alağa: «Men sizni blama (qorqmay barığız), namaz da qılsağız, zekyat da bersegiz, Meni keleçilerime da iynansağız, alağa boluşluq da etsegiz, Allahha ariw öñküç da bersegiz (mında etgen suwablıqlanı, igilikleni haqın Qıyamat kün Allahnı allında ızına allıqsa), Men söz bereme, sizni aman işlerigizni keterib, tübü bla suwla barğan, sıylı cannetlege kiyirmey qoymazğa. Artda sizden kyafır bolğan a – ol tüz coldan acaşır», - degen edi.
13. Sora ala antların oyğanları üçün, Biz alağa nalat bergen edik, cüreklerin da qatı etgen edik. Ala Allahnı sözlerin orunlarından türlendirgen edile (keslerine carawlu etib). Alağa anda aytılğan (buyurulğan) ülüşlerin unuthan edile. Endi bılanı (çuwutlulanı) da, bir kesekleri bolmasa, taymazdan, hıyanat işleri senñe açıla-açıla turur (burunñu çuwutlulaça). Alay bolsa da, sen alanı ayıbha tutma! İşeksiz, Allah aşhılıqla etiwçüleni süedi.
14. İşeksiz, biz hristianlabız, degen qawumdan da Biz ant alğan edik. Alay a ala da buyruqdan ülüşlerin unuthan edile. Sora Biz alanı aralarına, Qıyamat künñe deri, duşmanlıqnı, açıwnu saldıq. Allah a artda alağa etgenlerini haparın aytır.
15. Ey, kitab iyeleri! Siz kitabdan caşırğan cerlerigizni talayın açıqlay, talayın da keçe (açıqlamay qoya) sizge Bizni keleçibiz keldi. İşeksiz, sizge Allahdan nür da bolğan, har neni açıqlawçu kitab keldi.
16. Anı bla (Quran bla) Allah Kesini erkinligi bla, Anı razılığını da, salamatlıq colnu da ızından barğanlanı tüzetedi. Kesini buyruğu bla alanı qarañılıqdan carıqğa da çığaradı, tüz colğa da saladı.
17. İşeksiz, Mariyamnı caşı Mesih – «allahdı» degenle kyafır boldula. Sen alağa: «Mariyamnı caşı Mesihni da, anı anasın da, cer üsünde bolğan zatnı barın da Allah halek eterge izlese, alanı Allahdan caqlarğa qolundan kellik barmıdı sora?» - deb ayt. Kökleni, cerni da, ekisini arasında bolğan zatnı da iyeligi Allahnıqıdı. Ol Kesi qalay süyse, alay caratadı. Allahnı wa har nege da qudreti cetedi.
18. Çuwutlula bla hristianla: «Biz Allahnı ençi ulanlarıbız emda Anı süygenleribiz», - dedile. Sen alağa: «Alay ese, sora, günahlarığız üçün (fayğambarla bla küreşib, alağa azab bergen, alanı colların buzğan zatlarığız üçün), Ol sizge azab nek beredi? Siz da, qalğanla kibik, Ol carathan adamlasız, tıyınşlı körgenin keçedi, tıyınşlı körgenine azab beredi. Kökle da, cer da, alanı arasında bolğan zatla da Allahnı iyeligine (onowuna) sıyınıbdıla. Har ne da Anı allına qayıtır», - de.
19. Ey, kitab ahlula! Fayğambarla keliwnü arası uzayıb, sizge Bizni keleçibiz keldi. (Ğıysa bla Muhammadnı arası altıcüz cıl bolğandı, em uzağı ol bolğandı). Artda siz: «Bizge süyümçü aytıwçu, qorqutuwçu kelmedi», - demez üçün. Ma endi sizge süyümçü aytıwçu, qorqutuwçu keleçi keldi. Allahnı wa har nege da qolundan keledi. (Arı deri kelgen kitabla türlenñenden sora, Ullu Allah haqnı aythan kitab iymey qoysa, halq da ters kitabla bla caşasala, ol zamanda millet ters colda bolğanı üçün, aladan Qıyamat kün cuwab izlew tüz bolmaydı. Ol sebebden Allahu Tağala haqnı aythan kitab cibergendi. Qıyamat kün halqnı awuzun tutar üçün).
20. Bir zamanda Mussa kesini qawumuna: «Ey, camağat! Allahnı sizge etgen aşhılıqların esge alığız! Ol kesigizni arağızdan sizge fayğambarla çığardı, sizden patçahla da boldurdu. Dağıda sizge duniyanı başında kişige bermegen aşhılıqların da sawğaladı.
21. Ey, halqım! Allah sizge arı kirirge buyurub, begitib turğan sıylı cerge (Beytul Muqaddasha, Şamğa patçahdan qorqmay) kirigiz! Qorqub, ızığızğa qayıtsağız a, siz nasıbsızlıqğa burulursuz», - degen edi.
22. Ala da: «Ey, Mussa! Anda küçlü adamla bardıla, ala andan çıqğınçı deri, biz çırtda arı kirmezbiz! Ala andan çıqsala, ol zamanda kirirbiz!», - dedile.
23. Ol kirirge qorqğan qawumdan, Allah cazıqsınñan ekewlen alağa: «Qorqmağız da, kirigiz arı eşikden, siz arı kirgen zamanda, işeksiz, horlarıqsız! İynana esegiz, siz Allahha tayanıb tohtağız!», - degen edile.
24. Ala da: «Ey, Mussa! Ala anda turub, biz arı çırtda kirmezbiz! Sen da, Rabbiñ da – ekiñ da barığız da, etigiz ala bla qazawat, biz a bılay turayıq», - degen edile.
25. Mussa da: «Ey, Rabbim! Men quru kesim bla qarnaşıma iye bolalama, bizni bla bu pasıq qawumnu arabıznı bir ayır», - degen edi.
26. Allah aña: «(Alay ese) ol sıylı cer alağa qırq cılğa haram boldu. Ala bir tüzde (allay bir zamannı) hayran halda aylanırla. Ol pasıq qawum üçün sen qayğırma», - degen edi.
27. (Muhammad) sen alağa haq bla Adamnı eki caşını haparın da oqu. Ala ekisi da qurmanlıq etgen edile. Aladan biriniki qabıl bolğan edi, ekinçisiniki wa qabıl bolmağan edi. (Ol qabıl bolmağan – Qabil) ol birine (Habilge): «Men seni öltürmey qoymam», - degen edi. Ol aña: «Allah quru taquaçılanıqın qabıl etedi.
28. Meni öltürürge sen qoluñu költürseñ da, men seni öltürürge qol költürmem. Men duniyalanı İyesi Allahdan qorqama.
29. İşeksiz, sen meni günahımı da, kesiñi günahıñı da boynuña alıb, cahanim iyesi bolursa. Ol a zulmuçulanı haqlarıdı deyme», - degen edi.
30. Qarnaşın öltürürge anı cüregi qızdırıb, ol anı öltürgen edi. Alay bla ol nasıbsızladan bolğan edi.
31. Sora Allah aña, ol qarnaşını ölüsün cerni qazıb, qalay bastırlığın körgüzürge bir qarğanı iygen edi (ol ölüknü ne eterge bilmegeninde). Ol (Qabil): «Menñe ne qıyınlıq bolğandı, ol qarğa kibik men da qarnaşımı ölüsün asıramazça», - degendi. Artda wa ol ökünñenleden bolğan edi (ol cer üsünde birinçi ölük edi).
32. Ol sebebden Biz Banu İsraillege (Tawratda): «Ölüm üçün ölüm bolmay, neda cer üsünde buzuqluq etgeni üçün bolmay, (tüz) adamnı kim öltürse, cer üsünde adamlanı barısın da öltürgen kibik sanalır. Alay bolmay, anı kim saw qoysa, adamlanı barın da saw qoyğan kibik sanalır», - deb cazğan edik. İşeksiz, alağa Bizni fayğambarlarıbız açıq dalille alıb kelgen edile. Alay a alanı köbüsü, andan sora da, çekden çıqğan edile.
33. Tüzü, Allah bla, Anı keleçisi bla qazawat etib küreşgenleni da, cer üsünde buzuqluq cayıb cürügenleni da haqları: alanı ne öltürüw, ne asıw, ne awuşdurub qol-ayaq kesiw, neda curtdan qıstaw. Bu alağa duniyada ıylıqdı, ahıratda wa alağa ullu azabdı; 34. siz alağa qatılğınçı deri, tawba etgenleden qalğanlağa (ala wa ol qawumğa kirmeydile). İşeksiz, Allah keçiwçudü, rahmatlıdı.
35. Ey, iyman salğanla! Allahdan qorquğuz, Aña cuwuqlaşıw collanı izlegiz! Allah colunda qadalıb küreşigiz! Siz nasıblı bolur esegiz a.
36. İşeksiz, Qıyamat künnü azabından (qutulur üçün), kyafırla cer üsünde baylıqnı barın da, dağıda allay birleri bolub bersele da, qabıl etilmez! Alağa termiltgen azab hazırdı.
37. Ala ne küreşsele da, çırtda otdan çığalmazla, alağa taymaz azab bolur.
38. Urlawçu erkişini da, tişirıwnu da, etgen işlerini haqına, ekisini da qolların kesigiz! Allahdan ol başhalağa ülğü bolur üçün. Allahnı wa küçü ulludu, Ol aqılmandı.
39. Alay a birew zulmu etgenden sora qayıtıb, tawba etse, kesi da tüzelse (din colğa, alğanın qaytarsa), ol zamanda Allah anı tawbasın qabıl eter. İşeksiz, Allah bek keçiwçüdü, rahmatlıdı.
40. Sen sora kökleni, cerni erkinligi Allahnı qolunda bolğanın bilmeymise? Ol süyse azab beredi, süyse keçedi (uşathanına köre etedi). İşeksiz, Allahnı qudreti ulludu.
41. Ey, fayğambar! Ol awuzları bla iynanabız deb, cürekleri wa çırtda iynanmağan qawumnu, kyafırlıqğa aşığış bolğanları, seni mıdah etmesin (qıynalma!) Yahudiyleden, seni qatıña da kelmegenley (senñe cuq da sormağanlay), ötürükge bek es bölüb tıñılağan qawum da bardı. Ala (kitabda) orunlarında caraşıb turğan sözleni, orunlarından türlendiredile. Sora ala bir-birine: «Bu (ayatla) sizge berilgen ese, tutuğuz, sizge berilmegen ese, saq boluğuz, alağa aldanmağız!», - deydile. Allah birewnü fitnağa salırğa izlese, anı saqlarğa seni qoluñdan kelmez. Ala Allah alanı cüreklerin tazalarğa izlemegen qawumdula. Alağa duniyada – sıysızlıq, ahıratda wa – ullu azab bardı.
42. Ala haman ötürükge da tıñılawçu, haman haramnı da aşawçuladıla. Ala senñe südge kelsele, süyseñ süd et, süyseñ aladan canla da qal! Canlab ketseñ da, ala senñe bir zat zaran etalmazla. Süd eterik bolsañ a, alanı aralarında tüz süd et! İşeksiz, Allah tüzlükçüleni süedi.
43. Ala seni qalay südü eterle, içinde Allahnı huqmuları bolğan Tawrat qollarında turğanlay, kesleri da senden canlay turğanlay. İgitda, ala mȫminle tüldüle. (Quranña qarşçı bolub, keslerini kitablarına tayanıb, anı da tındırmağanlay, islam dinñe qayıtmaz üçün, baş alır sıltawla qurab küreşgendile. Alay bla alanı, kitablanı barına da, iynanıwları boş bolub qalğandı. Nek deseñ, keslerini kitabları Tawratha iynansala ala, Muhammadha da, Quranña da iynanmay barır cerleri coqdu. Alaysız alanı colları kesilibdi).
44. Biz, işeksiz, içinde tüz col da, nür da bolğan Tawratnı tüşürgen edik. Musliman fayğambarla ala bla hukmu etgen edile. Ala kibik yahudiy dinni tuthanla da, ravvinle da, ğalimle da (anı bla hukmu etgen edile), Allahdan alağa kelgen kitabnı tüz saqlarğa deb berilgen, kesleri da şağat bolub turğan. (Alanı tüz tutuğuz) adamladan qorqmağız! Quru Menden qorquğuz! Meni sıylı ayatlarımı duniyanı az zatına satmağız! Allah tüşürgen zat bla hukmu etmegenle wa – ala kyafırladıla.
45. Alağa Tawratda can üçün – can, köz üçün – köz, burun üçün – burun, qulaq üçün – qulaq, tiş üçün – tiş, cara üçün da (cara) – qan alıwnu cazğan edik. Anı birew sadaqağa qoyub oltursa (keçib, çomartlıq etib), ol aña günahlarından keterirge sebebdi. İşeksiz, Allah tüşürgen zat bla hukmu etmegenle wa – ala zulmuçuladıla.
46. Dağıda alanı (fayğambarlanı) ızı bla, arı deri kelgen Tawratnı haqlığın da begite, Mariyamnı caşı Ğıysanı da iygen edik. Aña Biz içinde tüz col da, nür da bolğan İncilni bergen edik. Ol alağa Tawratnı içinde tüz colnu da, taqualılağa awaz bolğanın da begite kelgen edi, 47. İncil iyeleri, Allah alağa kitablarında tüşürgen zat bla hukmu eter üçün. Allah tüşürgen zat bla hukmu etmegenle wa – ala pasıqladıla.
48. (Muhammad) endige deri kelgen kitablanı haqlığın da begite kelgen, Biz senñe da haq kitab endirdik, aña qayğıra (Quranña, caw anı türlendiriwden saqlay). Endi (Muhammad) sen da Biz endirgen zat bla adamla arasında hukmu et. Ol senñe kelgen haqnı qoyub, alanı nafsı hawaları süygenñe barma! Sizden har biriñe da şeriyat (zaqon) etgenbiz. Allah süyse, barıñı da bir ummet (bir din) etib da qoyalır edi. (Allahu Tağala halqnı birikdirib bir din etib nek qoymaydı deb, razı bolmağanla bardıla. Ol Ullu Allahnı sınamıdı. Türlü-türlü bölümlege bölüb, haqnı kim tutar deb, tuwradan qarab sınaydı. Bir qawumu Allah aythan deb, begib tohtaydıla, birle da adetle, zaqonla deb, Allahnı colundan terseyib ketedile. Kerti iynanñan bla, aldawuq iynanñan alayda açıqlanadı). Alay a bergen zatı bla Ol sizni sınar üçün (iyedi kitab). Hayırlı (suwablı) zatlada biri biriñ bla erişigiz. Barıñı da qayıtırığız Allahhadı. Sora Ol siz tartış bolub turğan zatlanı haparın aytıb berir sizge.
49. (Muhammad, ol sebebden) alanı aralarında quru Allah tüşürgen zat bla hukmu et, alanı nafsı hawaları süygen zatha barma, saq bol (iyilib ketme), ala senñe Allah endirgenni bir cerin buzdurub qoymasınla! Ala art bursala wa, sen bil, alanı bir qawum günahları üçün, Allah alağa qıyınlıq berirge izleydi. İşeksiz, adamlanı köbüsü wa pasıqdı.
50. Ala cahil zamannı huqmusunmu (zaqonunmu) izleydile sora? İşeksiz, iynanñan qawumğa Allahdan ariw huqmu (onow) eterik kimdi sora?
51. Ey, iyman salğanla! Çuwutlula bla hristianlanı şohha tutmağız, ala biri biri bla şohdula. Sizden alağa burulğan, işeksiz, ol aladandı. İşeksiz, Allah zulmuçu qawumnu wa tüz colğa tüzetmez. (Ala ekisi da birigib, islam dinñe cawluq etgendile. Ol sebebden, Allahu Tağala muslimanlanı ala bla şohluq cürütüwden tıyğandı).
52. Sen cüreklerinde awruwları bolğanlanı (ekibetlile), ala bla şohluqğa talpıy: «Biz artı bir tabsız bolub qaladı deb qorqabız», - degenlerin körürse (sıltawlanıb). Allahdan umut bardı, Ol (mȫminlege) ne horlam, ne bir başha türlü buyruq berib qoyarğa da bolur. Sora ala ol içlerinde caşırıb turğan zatlarına soqurançlı bolub qalırğa da bolurla.
53. Sora ala (mȫminle) bir-birine alanı (munafiqleni) üsünden: «Biz kerti sizni blabız deb, Allah bla qatı ant etgenle ma bılamıdıla sora?» - derle. Alanı etgen ğamalları wa tasdı, ala carlı bolurla.
54. Ey, iynanñanla! Sizden dininden kim qayıtsa, sora (ol bilsin) Allah bir başhalanı da keltirir, Ol alanı süygen, ala da Anı süygen, mȫminlege cumuşaq, kyafırlağa wa qatı bolğan, Allah colunda qazawat etib küreşgen, birewnü ayıbından da qorqmağan (Allahnı işinde. Bu ayatdan açıqlanadı, mȫminle bir-birine bek cumuşaq bolurğa, duşmanña wa boysunmay, aña qatı bolurğa kereklisi). Ma ol Allahnı çomartlığıdı, anı Ol kimge süyse, aña beredi. Allah a bek keñdi (çomartlıq bla), neni da bilibdi.
55. Tüzü, sizni şohlarığız quru: Allah, Anı keleçisi, sora namaz qılğan, zekyat da bergen, Allahha (buyuğub) iyilgen mȫminledile.
56. Kimle Allahnı, Anı keleçisin, mȫminleni şohha tutsala – ol qawum Allahnı partiyasıdı. İşeksiz, Allahnı partiyası wa – horlawçudu. (Ol horlamay madar coqdu).
57. Ey, mȫminle! Sizge deri kitab berilgen qawumdan sizni dinigizni hılikkege, oyunña tuthan qawumnu da, kyafırlanı da şohha tutmağız! Kerti iynana esegiz, (alay eterge) Allahdan qorquğuz!
58. Ala, siz azan aytıb, adamlanı namazğa çaqırğan zamanda da anı hılikkege, oyunña tutadıla, aqılsızla bolğanları sebebli.
59. (Muhammad) sen alağa: «Ey, kitab iyeleri! Biz quru Bir Allahha, bizge tüşürülgenñe, arı deri sizge tüşürülgenñe da iynanñanıbız üçün, dertli bolubmu küreşesiz (bizni bla) sora? İşeksiz, sizni köbügüz pasıqlasız!», - de.
60. Sen alağa: «Allah canında sizge bolluq, andan ese da aman haqnı haparın aytayımmı men sizge? Ma ala wa Allah nalat bergenle, Anı çamlanıwu bolğanla, Ol (Allah) maymulla, toñuzla etgenle, dağıda tağutha (şaytanña) tabınñanla. Ma bıla orunları bek aman, coldan da em bek acaşhanladıla», - de.
61. Ala sizge kelsele: «Biz iynanabız», - deydile. Oğay, ala sizge iymansız kirib, sizden iymansız da çıqğanladıla. Ala (içlerinde) caşırğannı wa Allah bek igi bilibdi.
62. Sen alanı köbüsün günahda, cawluqda, haram aşawda bir-biri bla erişgenlerin körürse. Alanı etgen işleri wa qalay amandı!
63. Ayhay, ravvinleri (ğalimleri) alanı günahlı sözleden, haram aşawdan bir tıysala edi! Alanı etgen işleri wa qalay amandı!
64. Yahudiy qawum: «Allahnı qolu baylanıbdı (qızğançdı)», - dedile. Alanı, bu sözleri üçün, qolları buğowlansın, alağa nalat da bolsun! Allahnı eki qolu da (qudret qolla) kerilibdi, uşathanına köre beredi. Ajımsız, İyeñi canından senñe tüşgen (bu Quran) alanı köbüsüne terseymekni, kyafırlıqnı qoşadı. Sora Biz alanı aralarına, Qıyamatha deri, duşmanlıqnı, açıwnu saldıq. Ala qazawatha ot candırğanları sayın, Allah anı cuqlatadı. Ala cer üsünde buzuqluq salırğa dığalas etedile. İşeksiz, Allah a buzuqçulanı süymeydi.
65. Ol kitab iyeleri iyman salıb, taqualı bolsala edi, ayhayda, Biz alanı aman işlerin keterib, zawuqlanñan cannetlege kiyirmey qoymaz edik.
66. Ala Tawratnı da, İncilni da, İyelerinden alağa tüşürülgen zatnı tüz tutsala edi, ol zamanda ala baş canlarından da, tüb canlarından da niğmatla (aşhılıqla) tabar edile. Aladan mardada tüz turğanla da bardıla. Köbüsünü wa etgen işleri qalay amandı!
67. Ey, Rasul! İyeñden senñe tüşürülgenni (halqğa) cetişdir! Anı etmeseñ, ol zamanda sen Anı amanatın tındırmaysa. Allah a seni adamladan saqlar. İşeksiz, Allah qarşçı bolğan qawumnu tüz colğa salmaz.
68. (Muhammad) sen alağa: «Ey, kitab iyeleri! Siz, İncilni da, Tawratnı da, İyegizden sizge tüşürülgen zatnı da tüz tuthunçu deri, bir zatda da (dinde) tülsüz», - deb ayt. Alay a İyeñden senñe tüşürülgen (Quran) alanı köbüsüne haq terseymekni, kyafırlıqnı qoşadı. Sen a ol iynanmağan qawum üçün qıynalma.
69. İşeksiz, (Quranña) iynanñanla, yahudiy dinni tuthanla, sabeyle, hristianla Bir Allahha da, Qıyamat künñe da iyman salıb, aşhı işle da etsele, alağa ne qorquw, ne mıdahlıq bolmaz.
70. İşeksiz, Biz Banu İsrailleden (bir közüwde) ant alğan edik, alağa keleçile da cibergen edik. Sora keleçile alağa, alanı hawalarına kelişmegen zat bla barğanları sayın, alanı bir qawumun calğanña sanadıla, bir qawumun da öltürdüle.
71. Alağa (ol işleri sebebli) fitna (qıyınlıq) kelmez deb, aqılları alay edi, ala soqurla, sañırawla edile. Andan sora da Allah alağa al burub qarağan edi. (Alay bolğanlıqğa) alanı köbüsü soqurlay, sañırawlay qalğan edi. Allah a alanı ne etgenlerin körübdü.
72. İşeksiz: «Allah – Mariyamnı caşı Mesihdi», - degenle kyafır boldula. Mesih a, tüzü, alağa: «Ey, Banu İsraille! Meni da, sizni da Rabbigizge qulluq etigiz!», - degendi. İşeksiz, kim Allahha nöger tutsa, Allah aña cannetni haram etdi, anı ornu otdu. Zulmuçulağa wa bir boluşuwçu tabılmaz!
73. İşeksiz: «Allah – üçnü üçünçüsüdü», - degenle da kyafır boldula. Bir Allahdan özge, başha tabınır cuq coqdu. (Troitsa – kökde Allah, Ğıysa, anası Mariyam – hristianlanı begitiwleri bla üç allah boladı. Ğıysa da ol üçnü birine sanaladı. Anası da alanı birine sanaladı. Busağatda hristianlanı «bog» degenleri wa Ğıysadı, muslimanla, anı igi añılamay, kesleri iynanñan Allahha coralab qoyadıla). Ala, ol aythan zatlarından tıyılmay, qarışıb tursala, alağa termiltgen azab cetmey qalmaz.
74. Endi ala Allahha qayıtıb, keçmeklik tilemezlemi sora? Allah a bek keçiwçüdü, cumuşaqdı.
75. Mariyamnı caşı Mesih qub-quru keleçidi. Aña deri da keleçile kelib ketgendile (ol da ala kibik), anı anası da tüz bolğandı. Ala ekisi da aşarıq aşağandıla. (Aş aşağan Allah bolamıdı sora? Muhammad) bir qara sen, Biz alağa ayatlarıbıznı qalay açıqlaybız, ala da aldawuqğa qalay baradıla.
76. Sen alağa: «Siz Bir Allahdan özge, sizge ne zaran eterge, ne hayır eterge qarıwu bolmağan zathamı qulluq etesiz sora?» - deb ayt. Allah a neni da eşitibdi, neni da bilibdi.
77. (Muhammad) sen alağa: «Ey, kitab iyeleri! Dinigizde (haqsız) ulluluq izlew bla çekden çıqmağız! Siz, ol burun kesleri da terseyib, başha köbleni da terseytib, tüz coldan acaşıb ketgen qawumnu hawasını ızından barmağız!», - de.
78. Banu İsrailleden iynanmağanlağa, ala assı bolub, çekden ötgenleri üçün, Dawutnu da, Mariyamnı caşı Ğıysanı da awuzları bla nalat berilgen edi (ala Allahnı buyruğun aythan edile); 79. ala bir-birlerin amandan tıymay, kesleri da qoşulub etgenleri üçün. Alanı işleri wa neçik amandı.
80. Endi sen körese, alanı köbüsü (mekkyaçı) kyafırla bla şohluq tutadıla. Allahnı çamlanıwuna coluğub, azabda da ömürlükge turluq, qalay aman zatnı quraydıla ala keslerine.
81. Alay a ala Allahha, fayğambarğa, aña tüşürülgen (Quranña) iyman salğan bolsala, alanı şohha tutmaz edile. Alay a alanı köbüsü pasıqdı.
82. İşeksiz, (Muhammad) sen adamlanı içinde, mȫminlege em qatı cawluq etgen çuwutlula bla, muşrikle bolub tabarsa. Süymeklikde mȫminlege cuwuğuraq bolub da, biz hristianlabız degenleni körürse. Bu, alanı içlerinde (tüz) ğalimle da, monahla da bolğanları üçün, ala ulluköllülüq da etmegenleri üçün.
83. Ala fayğambarğa tüşürülgen Quranña tıñılağan zamanda, anı haq bolğanın añılab, közleri cılamuqdan tola, sora: «Ey, İyebiz, biz bu (Quranña) iynandıq, bizni şağatlıq etgenle bla caz; 84. biz Bir Allahha da, bizge kelgen haqğa da iyman nek salmazbız sora? Rabbibiz bizni da aşhıla bla (cannetge) kiyiririne termilebiz» - dedile.
85. Sora bu sözleri sebebli, Allah alanı tübleri bla suwla barğan cannetle bla ömürlükge sawğaladı. Aşhılıq etiwçüleni haqları wa – ma oldu.
86. Alay a qarşçı bolub, ayatlarıbıznı ötürükge sanağanla – ala wa cahanim iyeleridile.
87. Ey, iyman salğanla! Allah sizge halal etgen taza zatların haram etib, çekden ötüb ketmegiz! İşeksiz, Allah çekden ötüwçüleni süymeydi.
88. Alay a Allahnı sizge bergen taza-halal rıshısından aşağız! Ol siz iynanñan Allahdan da qorquğuz (kesigizça bu halal, bu haram derge!)
89. Boş antlarığız üçün, Allah sizni ayıbha tutmaydı. Alay a, siz cürek bla begitib etgen antlarığız üçün, Ol sizden sorur. Anı culuwu (tölewü) üydegigizge aşathan, orta esebden – ne on miskinni toyduruw, ne alanı kiyindiriw, neda bir qulnu azat etiw. Munu tabmağan a üç kün oraza tutar. Siz ant etgenden sora, buzğan antlarığıznı culuwu ma budu. Antlarığıznı saqlağız! Allah sizge ayatların ma bılay açıqlaydı, şukur ete bilir esegiz a.
90. Ey, mȫminle! Esirtgen içgi (spirtnoy, narqotik, ne türlü da başnı qatışdırğan zat), öç oyun, gyawur qaçlağa qurmanlıq etiwçü taşlanı üsünde qurmanlıq etiw, sadaq oqla bla bilgiçlik etiw – kir zatladıla, şaytannı işlerindendile, aladan keñ boluğuz, siz nasıblı bolur üçün.
91. İşeksiz, şaytan içgi bla, öç oyun bla sizni arağızğa cawluqnu, açıwuluqnu salırğa, Allahnı unutdururğa, namazdan da tıyarğa murat etedi quru. Sora (munu eşitib) siz tıyılamısız, tıyılmaymısız? (Bu ayatha deri içgini, öç oyunnu üsünden kelgen ayatlanı huqmuların bu ayat buzadı. Alağa es bölmey, alanı qoyub, bu ayat bla hukmu eterge borçdu. Nek deseñ, bu em artda içgini da, öç oyunnu da haramlığın begitib kelgen ayatdı. Ol birleri bla işlerge, onow eterge caramaydı).
92. Alğıburun Allahha boysunuğuz, sora keleçisine boysunuğuz, saq boluğuz (ala aythannı buzmağız!) Sora siz (ol ekisine) art bursağız a, biligiz, Bizni keleçibizni borçu quru amanatnı açıqlab, cetişdiriwdü.
93. İyman salıb, aşhı işle da etgenlege, ozğan zamanda aşağan haramları üçün günah coqdu, mından arı ala saq bolsala. Ala taqualı, iymanlı bolsala, Allahdan qorqub, igilikle ete da tursala. Allah a igilikle etiwçüleni süedi.
94. Ey, mȫminle! (Haci qılğan zamanda) ne qollarığız, ne oqlarığız cetişgen kiyikle bla Allah sizni çırtda sınamay qoymaz, taşada – (cüregini içi) qorqğan kim bolğanın Allah bilir üçün. Kim mından arı çekden çıqsa, aña termiltgen azab hazırdı.
95. Ey, mȫminle! Siz ihram halda kiyik öltürmegiz! Sizden iş etib, anı kim öltürse, anı haqı (culuwu) ol öltürgeni teñli bir maldı. Kyabağa barğandan sora, anı onowun sizden eki tüz kişi etsinle. Anı haqı ne bir qurmanlıq bacarıw, ne miskinlege aş aşatıw, neda aña teñlikge oraza tutuw bolsun, ol etgen işini tersligin çaynar üçün. Endige deri ötgenni Allah keçedi. Endi qayıtıb etgenñe, Allah azab berir. Ol qudretlidi, dert alıwnu İyesidi.
96. Teñizde wulaw (çabaq tutuw), anı aşı sizge da, (kemede) colowçulağa da halaldı. Alay a cerde wulaw, siz ihram halda – haram boldu. Ol siz allına cıyıllıq Allahdan qorquğuz (bu buyruqnu buzmağız!)
97. Hurmetli üy – Kyabanı Allah, adam ulu üçün, cıyılıwçu cer etdi. Sıylı aynı da, qurmanlıq etiwnü da, boyunları casalğan, omaq tüeleni da (qurmanlıqğa atalğan, hacğa coruq) etdi. Ol barı da köklede, cerde bar zatnı Allah bilgenin da, işeksiz, Allah har zatnı da biliwçü bolğanın da siz añılar üçün.
98. İşeksiz, siz Allah qatı azabnı İyesi bolğanın da (terslege), işeksiz, (tüşünñenlege) Ol keçiwçü, cumuşaq bolğanın da biligiz!
99. Fayğambarnı borçu – quru amanatnı tolu cetişdiriwdü. Allah a siz açıq etgenni da, caşırğannı da bilibdi.
100. (Ey, Muhammad!) «Kirni köblügü seni ne seyirsindirse da, kir bla taza teñ tüldü» - de. (İgile bla amanla, dinlile bla dinsizle). Ol sebebden, ey, aqıl iyeleri! Allahdan qorquğuz, siz nasıblı bolur esegiz a. (Haci qılıw farız bolğan ayat tüşgeninde, fayğambardan: «Har cıl sayınmı?» - deb sorğandıla. Ol cuwab bermey, bir kesek turub, sora artda: «Ho», - desem, har cılda borç bolub qalır edi», - degendi. Alaysız a musliman adamğa anı borçu ömüründe bir keredi).
101. Ey, mȫminle! Açılsala, sizni mıdah eterik zatlanı sorub turmağız! Quran tüşürüle turğan zamanda sorub tursağız, ala açılırla. Allah alanı keçedi. Allah a neni da keçiwçüdü, cuwaşdı. (Allah adamğa awur cüq salırğa izlemeydi. Adam haman sorub tursa, Ol cuwab berib barırğa kerek bolur. Boynuna awur cüq almaz üçün, köb sorurğa kerek tüldü. Ayat anı üsündendi).
102. Burun, sizge deri da, bir qawumla (fayğambarlarına) alay sorub turub, artda anı etmey, kyafır bolğandıla.
103. Ne bahira, ne saaiba, ne wasila, ne ham (ğyawur qaçlağa atalğan qurman malla, cahil adetle) – alanı biri da Allah salğan coruq tüldü. Alay a ol iynanmağanla kesleri canlarından Allahha ötürükleni atab küreşedile. Alanı köbüsü aqılsızdı.
104. Alağa: «Allah tüşürgen zatha (Quranña) fayğambarğa keligiz!», - deb aytılsa, ala: «Biz ata-babadan tabhan zat (col) bizge cetedi», - deydile. Ata-babaları ne cuq bilmegen, ne tüz colda bolmağan esele wa? (Büğün-bügeçe da acaşhanlanı cuwabları tamam alaydı. Sen alağa Ullu Allahnı sözü, Qurandan aytsañ, ala da ata-babanı colu deb, anı senñe köndelen saladıla).
105. Ey, iynanñanla! Sizge tüzetirge borçuğuz quru kesigizsiz. Siz kesigiz tüz colda bolsağız, acaşhannı zaranı sizge kelmez. Barıñı da barırığız Allahnı allınadı. Sora Allah sizni ne etgenigizni haparın aytıb berir.
106. Ey, mȫminle! Sizni birigiz öle turub, osiyat etgen zamanda, sizden eki tüz adam şağat bolsun! Neda siz cer üsünde colowçu bolub, birewge ölüm qıyınlıq kelse, kesigizden başha ekewlen şağat bolsun! Siz alağa işekli bolsağız (tüz, ters aythanlarına, elge kelgenden sora), namazdan sora alanı tıyığız da, ala Allah bla ant etsinle: «Biz (şağatlığıbıznı) bir zatha da satarıq tülbüz, ariw cuwuq bolsa da, anı Allahnı allında da caşırlıq tülbüz, alay bolmasa, biz tamam günahlıladan bolurbuz!», - deb.
107. Sora ala ekisi da (tüz aytmay) günahlı bolğanları açıqlansa, ölgenni canından em tıyınşlı – ekewlen alanı orunlarına turub, Allahnı atı bla ant etsinle: «İşeksiz, alanı şağatlıqlarından ese bizniki kertidi, biz haqdan taymaybız. Alay tül ese, biz kerti zulmuçuladan bolurbuz!», - deb.
108. Ma ol ne tüzürek şağatlıq berirge, neda alanı antlarından sora, qaytarıb, (alağa qarşçı) ant etilirinden qorqarğa tıyınşlıraqdı. Sora Allahdan qorqğan da, tıñılağan da etigiz! Allah a pasıq qawumnu tüz colğa salmaz!
109. Qıyamat kün Allah fayğambarlanı barın da cıyıb: «Sizge ne cuwab berildi?» - deb sorur. (Siz adamlağa keleçi bolub barğan zamanda, ala sizge ne aytdıla deb). Ala da: «Bizde bilim coqdu. İşeksiz, cañız Sense taşalanı tolu bilgen», - derle.
110. Ol zamanda Allah: «Ey, Mariyamnı caşı Ğıysa! Senñe da, seni tabhanña da etgen niğmatlarımı esiñe tüşür. Ol Men sıylı can (Cabrail bla neda Allahdan salınñan can bla) senñe bilek bolub, sen beşikde da, ulluluqda da adamla bla söleşgeniñi. Senñe kitabnı, aqılmanlıqnı, Tawratnı, İncilni üretgenimi da. Dağıda sen balçıqdan qanatlı sıfatda surat etib, Meni buyruğum bla aña üfgürseñ, ol Meni buyruğum bla qanatlı bolub qalğanın (uçub ketgenin). Meni buyruğum bla anadan tuwma soqurnu, kelepenni qalay saw etgeniñi da. Entda Meni buyruğum bla ölgenleni qalay tiriltgeniñi da. Banu İsraillege sen açıq dalille bla barğanıñda, aladan iynanmağan qawum: «Bu açıq közbawdu», - deb tohtağan zamanda, Men seni aladan qalay saqlağanımı da (ornuna başhanı kerdirib, anı qutharğanı).
111. Dağıda Men hawariyleni (Ğıysanı ashabaları, orus tilde «12 apostolov» deb, alay aytadıla) cüreklerine siñdirib: «Menñe da, Meni keleçime da iynanığız!», - degenimde, ala da: «İynandıq, endi biz Senñe berilgenibizge şağat bol», - dedile.
112. Dağıda hawariyleni: «Ey, Ğıysa! Seni İyeñ bizge kökden bir tebsi tüşüralırmı?» - degenlerin. Ol da alağa: «Allahdan qorquğuz, Aña iynana esegiz», - degenin.
113. Hawariyle da aña: «Bizni andan (kökden) kelgen aşarıqladan aşarıbız keledi. Anı bla sen aythan kerti bolğanın da bilib, cürekleribiz da rahatlanıb, ol (seyir) işge da şağatla bolurubuz keledi», - degen edile.
114. Sora Mariyamnı caşı Ğıysa: «Ey, İyebiz! Bizge kökden bir tebsi tüşür! Ol bizge bayram bolsun! Aldağılağa da, artdağılağa da Senden bir seyir belgi bolsun! Sen bizge nasıb ülüş sawğala! Rıshı beriwçüleni em aşhısısa!», - deb tiledi.
115. Allah da aña: «İşeksiz, Men sizge tebsi wa endireyim, alay a andan sora da sizden kim kyafır bolsa, Men aña duniyanı başında kişige bermegen azabımı berirme», - dedi. (Ullu Allah halqını tilegine cuwab berirge qaçan da hazırdı. Alay a adam ulu Allahın da, Anı buyruğun da, tilegine cuwab bergenin da san etmey unutub, şukur eter ornuna tersine ketib tebreydi).
116. (Dağıda esger, Qıyamat kün) Allah: «Ey, Mariyam ulu Ğıysa! Adamlağa Allahdan özge, meni da, anamı da eki allah etib tutuğuz deb aythanmı ediñ sen alağa?» - deb, sorur. Ğıysa da: «Sen har ayıbdan tazasa, sora men alağa erkinligim bolmağan zatnı qalay aytır edim? Men anı aythan bolsam, Sen billik ediñ da? Sen meni içimdegin bilese, men a Seni içiñdegin bilmeyme. İşeksiz, Sen a taşalanı tolu biliwçüse.
117. Men alağa quru Sen menñe buyurğan: «Meni da, sizni da İyegiz Bir Allahha qulluq etigiz!», - degenden özge cuq aytmağan edim. Alanı içlerinde turğan çaqlı bir zaman men alanı körüb turdum. Sen meni qorathandan sora wa, alağa qarawul Kesiñ bolğansa. Sen a har neni da tolu körübse.
118. Endi Sen alanı azabha salama deseñ, ala Seni qullarıñdıla, oğay, keçeme deseñ da, işeksiz, Sen qudretli, aqıl İyesise», - der.
119. Sora Allah da: «Büğün tüz adamlanı tüzlükleri hayır bergen kündü, anda alağa ömürge tübleri bla sıylı suwla barğan cannetle bardıla», - der. Alağa Allah da razı bolur, ala da Aña razı bolurla. Bu a bek ullu nasıbdı!
120. Kökleni, cerni da, alada bolğan zatlanı da erkinligi Allahnı qolundadı. Anı qudreti har nege da tolu cetibdi.

 
Forum » KARAÇAY-MALKAR Karaçay bla Malkar » DİN » KURAN - KARAÇAY TİLDE
Page 1 of 212»
Search:


Copyright Başhüyük © 2017